Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) to nie tylko przyszłość polskiego pożarnictwa, ale także młodzi ludzie, którzy uczą się odpowiedzialności, pracy zespołowej i stawiają swoje pierwsze kroki w strażackim świecie. Zawody sportowo-pożarnicze dla MDP, często rozgrywane zgodnie z regulaminem CTIF, są kluczowym elementem ich szkolenia i rozwoju. To nie tylko pokaz sprawności, ale przede wszystkim sprawdzian wiedzy, techniki, a także umiejętności działania pod presją czasu i w zespole.
Dziś przybliżymy znaczenie tych zawodów, ich strukturę, zasady oraz najczęściej pojawiające się kwestie interpretacyjne dotyczące regulaminów.
Kwestie interpretacyjne regulaminu CTIF dla MDP
Jedną z kluczowych kwestii, budzących często kontrowersje, jest interpretacja regulaminu dotycząca klasyfikacji drużyn. Zgodnie z
Zapis ten bywa różnie interpretowany. Podczas zawodów gminnych rozegranych 28 maja, komisja sędziowska z Komendy Miejskiej PSP sklasyfikowała wszystkie drużyny MDP, zarówno chłopców, jak i dziewcząt, w jednej kategorii. Uzasadniono to tym, że regulamin jasno nie precyzuje podziału zawodników na kategorie chłopców i kategorie dziewcząt. Taka decyzja może budzić wątpliwości, gdyż wiele osób uważa, że zapis jest jednoznaczny i oznacza osobne kwalifikowanie drużyn dziewczęcych w kategorii dziewcząt oraz osobne drużyn chłopców i mieszanych w kategorii chłopców.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że z informacji z zawodów z Podkarpacia (3-5.09.2004r.) wynikało, że osobno startowały drużyny dziewcząt i osobno drużyny chłopców, a najlepsi z danych kategorii mieli reprezentować kraj na zawodach międzynarodowych. To sugeruje istnienie podziału na kategorie płciowe na wyższych szczeblach. W związku z takimi rozbieżnościami, zaleca się wystąpienie z oficjalnym pismem do Komendy Głównej PSP o interpretację spornego punktu regulaminu.
Na stronie Związku pojawił się już nowy regulamin zawodów CTIF dla MDP, ale niestety nie rozwiązuje on tego problemu w sposób jednoznaczny. W zasadzie niewiele różni się od zeszłorocznego, poza tym, że dopisano informację o tym, że
Przykład klasyfikacji w zawodach powiatowych
W niedzielę, 25 września 2022 r., w zawodach wzięło udział łącznie 15 drużyn wyłonionych z 5 gmin powiatu ropczycko-sędziszowskiego. Naszą gminę reprezentowała kobieca drużyna OSP KSRG Kozodrza oraz męskie OSP KSRG Ostrów i OSP KSRG Kozodrza. Jak się okazało, najlepszą drużyną w grupie A (męskie drużyny pożarnicze) została OSP Kozodrza, wyprzedzając OSP Cierpisz i OSP Ropczyce-Chechły. Natomiast drużyna OSP Ostrów zajęła 7 miejsce. W grupie kobiecej, czyli C, najlepszy wynik uzyskała drużyna OSP Ropczyce-Chechły, zaraz przed OSP Ropczyce-Witkowice i OSP Cierpisz. Ten przykład pokazuje, że w praktyce, na poziomie powiatowym, podział na kategorie męskie i kobiece jest stosowany.
Struktura i poziomy zawodów MDP
Zawody MDP odbywają się na różnych poziomach - od gminnych, przez powiatowe, aż po wojewódzkie i krajowe. Na zawody gminne może zgłosić się każda drużyna działająca na danym terenie. Odbywają się one co roku. Zwycięzcy trafiają do kolejnego etapu - powiatowego, gdzie rywalizują z najlepszymi z sąsiednich miejscowości. Dalej czeka już wojewódzki szczebel. To jeszcze nie koniec, ponieważ powyżej wspomniane zawody wyłaniają reprezentację na rozgrywki krajowe - spotykają się tutaj najbardziej utalentowane drużyny z całej Polski.
Kwalifikacje do kolejnych etapów
Zgodnie z regulaminem, system kwalifikacji wygląda następująco:
- 3.2. Do zawodów powiatowych kwalifikują się:
- zwycięzcy poprzednich zawodów powiatowych,
- zwycięzcy zawodów gminnych.
- 3.3. Do zawodów wojewódzkich kwalifikują się:
- zwycięzcy poprzednich zawodów wojewódzkich,
- zwycięzcy zawodów powiatowych.
- 3.4. Do zawodów krajowych kwalifikują się:
- trzy pierwsze drużyny poprzednich zawodów krajowych,
- zwycięzcy zawodów wojewódzkich.
Zawody wojewódzkie i krajowe odbywają się co dwa lata, co oznacza, że zwycięzcy wyłaniani są również co dwa lata. Jednak zawody powiatowe również odbywają się co dwa lata, a biorą w nich udział zwycięzcy poprzednich eliminacji powiatowych (wyłaniani co dwa lata) oraz zwycięzcy zawodów gminnych, którzy są wyłaniani corocznie. Brak zapisu o możliwości startu dla zwycięzców zawodów gminnych z roku poprzedniego (kiedy nie odbywają się zawody powiatowe) rodzi pytanie, czy takie drużyny są "karane" co drugi rok, nie mając szansy na dalszą kwalifikację. Taka interpretacja została zgłoszona przez komisję sędziowską podczas niektórych zawodów gminnych, co wskazuje na potrzebę uściślenia regulaminu w tym zakresie.
Skład drużyny i przebieg konkurencji
W zawodach MDP mogą wziąć udział dziewczęta, chłopcy oraz zespoły mieszane. Każda drużyna składa się z 9 osób startujących i jednego rezerwowego. Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne, noszone na piersiach i na plecach, mające kształt kwadratu o boku około 30 cm.
Celem zawodów sportowo-pożarniczych OSP jest doskonalenie umiejętności obsługi sprzętu, popularyzacja zagadnień ochrony przeciwpożarowej, a także ocena stanu wyszkolenia pożarniczego. Zawody te są formą intensywnego szkolenia pożarniczego.
Ćwiczenie bojowe ("bojówka")
Ćwiczenie bojowe, często nazywane "bojówką", to widowiskowa konkurencja, której celem jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Cel ten należy zrealizować poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze.
Ćwiczenie rozpoczyna się od meldunku dowódcy o gotowości drużyny. Sędzia odbierający meldunek wydaje zgodę na rozpoczęcie ćwiczenia. Następnie sędzia startowy wydaje komendę do startu.
Zadania poszczególnych zawodników w ćwiczeniu bojowym:
- Łącznik: Buduje linię główną (od nasady motopompy do rozdzielacza) we współpracy z rozdzielaczowym. Zabiera wąż W-75, rozwija go w kierunku natarcia, podłącza jedną końcówkę do motopompy, a drugą łączy z odcinkiem rozwiniętym przez rozdzielaczowego.
- Rozdzielaczowy: Buduje linię główną. Zabiera rozdzielacz i wąż W-75, biegnie na wysokość końca pierwszego odcinka węża łącznika, stawia rozdzielacz na ziemi i rozwija wąż w kierunku natarcia. Następnie ustawia rozdzielacz za linią orientacyjną i łączy go z linią główną.
- Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej. Przenosi smok ssawny i dwa klucze do łączników w miejsce łączenia smoka z pierwszym odcinkiem węża ssawnego. Czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy rocie budującej linię ssawną.
- Rota I (Przodownik i Pomocnik): Ma za zadanie zbudowanie pierwszej linii gaśniczej.
- Przodownik: Zabiera prądownicę i odcinek węża W-52, rozwija wąż w kierunku natarcia, podłącza do prądownicy, zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość.
- Pomocnik: Zabiera wąż W-52, biegnie na wysokość rozdzielacza, rozwija wąż i łączy jedną końcówkę do lewej nasady rozdzielacza. Z drugą końcówką biegnie w kierunku natarcia, rozwijając wąż na całą długość i łączy z odcinkiem przodownika.
- Rota II: Ma najwięcej pracy do wykonania. Jej zadaniem jest zbudowanie linii ssawnej i drugiej linii gaśniczej. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do zbudowania drugiej linii gaśniczej, analogicznie do roty I. Po zbudowaniu linii gaśniczej zadaniem przodownika jest strącenie czterech pachołków.
Sztafeta pożarnicza z przeszkodami
W sztafecie pożarniczej każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, którą przekazuje kolejnym zawodnikom w strefie zmiany (przekroczenie strefy grozi punktami karnymi), aż do pokonania całego dystansu.
Zadania poszczególnych zawodników w sztafecie:
- Zawodnicy 2, 3, 4 i 5 pokonują pierwszą część toru i biegną do hydronetek. Gdy tarcze są napełnione, przebiegają środkiem pomiędzy tarczami nalewowymi do stanowiska przyrządów i armatur, gdzie przy swoim numerze układają odpowiedni sprzęt zgodnie z przedstawionym wzorem.
- Odcinek 3 (50-100 m): Zawodnik przenosi wąż W-52 i umieszcza go na specjalnej płycie, nie przekraczając jej krawędzi.
- Odcinek 4 (100-150 m): Ten kawałek ponownie nie zawiera przeszkód, ale jest z zachowaniem strefy zmian.
- Odcinek 5 (150-200 m): Tutaj z kolei zawodnik przebiega pod zawieszoną poprzeczką, nie strącając jej.
- Odcinek 6 (200-250 m): Kolejną przeszkodą jest płotek o wysokości 225 m, który należy przeskoczyć.
- Odcinek 7 (250-300 m): Zadaniem zawodnika jest przeniesienie i prawidłowe ustawienie gaśnicy na wyznaczonej płycie.
- Zawodnicy 6, 7, 8, 9:
- 6: Chwyta wąż W-52 z podestu, biegnie i rozwija w kierunku natarcia do stanowiska węzłów.
- 7: Chwyta kolejny wąż, przejmuje końcówkę rozwiniętego już węża od zawodnika nr 6 i biegnie przez rów wodny, nie dotykając wody.
- 8: Chwyta kolejny odcinek węża, biegnie przez rów wodny i od zawodnika nr 7 przejmuje końcówkę jego węża.
- 9: Chwyta wąż W-52 i pokonując przeszkody, biegnie do zawodnika nr 8. Tam przejmuje końcówkę węża niesionego przez zawodnika nr 8. Przeciąga wąż przez tunel w kierunku biegu.
- Odcinek 9 (350-400 m): Jest to bardzo ważny moment sztafety - zawodnik łączy ze sobą węże, rozdzielacz i prądownicę, tworząc gotową do użycia linię gaśniczą.
Po rozwinięciu linii gaśniczej, zawodnicy 6, 7, 8 i 9 biegną do stanowiska węzłów. Każdy wiąże swój węzeł przy swoim numerze. Na koniec wszyscy ustawiają się w dwuszeregu na końcu toru. Dowódca podnosi rękę - to znak zakończenia zadania.
Sprzęt i oznaczenia w zawodach MDP
Organizator zawodów zazwyczaj zapewnia niezbędny sprzęt, taki jak zbiornik, podest, pachołki, tarcze obrotowe, płotek, rów, tyczki, równoważnie i ścianę. Bardzo ważne jest zapewnienie równych szans wszystkim drużynom. Czasami dopuszcza się użycie sprzętu własnego, ale decyzja zawsze zależy od organizatora.
Sami zawodnicy muszą być ubrani w jednolity strój (może to być kombinezon lub dres sportowy). Obuwie nie może posiadać kolców ani korków. Ważnym elementem są również buty na zawody i do długotrwałego użytkowania.
Zestaw oznaczeń na zawody sportowo-pożarnicze OSP
Kompletny zestaw oznaczeń do zawodów sportowo-pożarniczych OSP, zgodny z regulaminem CTIF, jest niezbędny dla prawidłowego przebiegu rywalizacji. Taki zestaw zawiera elementy do właściwego oznakowania zawodników, funkcyjnych, torów oraz sektorów. W skład zestawu wchodzą m.in. plastrony z numeracją startową, opaski funkcyjne (dowódca, przodownik, pomocnik), tablice do oznaczania torów i sektorów, a także oznaczenia dla komisji sędziowskiej.
Oznaczenia funkcyjne posiadają pozytywną opinię Krajowego Kolegium Sędziów, co świadczy o ich zgodności z obowiązującymi normami. Wykonane są z wysokiej jakości bawełny, z gumkami pasmanteryjnymi dla szybkiego i wygodnego zakładania. Mają wymiary 30 cm x 30 cm.
Plastrony z dużą, czytelną numeracją usprawniają pracę komisji sędziowskiej, a oznaczenia sektorowe i torowe zapewniają prawidłowe rozmieszczenie drużyn i sprzętu na boisku zawodów. Całość wykonana jest z trwałych materiałów odpornych na warunki atmosferyczne, z nadrukami wykonanymi techniką sublimacji lub termotransferu, co zapewnia ich czytelność i trwałość. Zestaw jest niezbędny przy organizacji rywalizacji na każdym szczeblu - od zawodów wewnętrznych, przez zmagania gminne i powiatowe, aż po zawody wojewódzkie i ogólnopolskie.
Ważne jest, aby pamiętać, że zestaw nie jest przeznaczony do zastosowań operacyjnych ani do pracy w akcjach ratowniczych, ponieważ oznaczenia mają charakter wyłącznie wizualny i organizacyjny - nie są wykonane z materiałów odblaskowych ani trudnopalnych. Mimo odporności na warunki atmosferyczne, nadruki mogą ulec uszkodzeniu przy praniu w wysokiej temperaturze lub intensywnym szorowaniu.
Specjalistyczny sprzęt do zawodów
Oprócz standardowego wyposażenia, do zawodów wymagany jest również specjalistyczny sprzęt, taki jak:
- Zestaw dwóch wykonanych z aluminium prądownic na zawody sportowo-pożarnicze, o zwartej i dopasowanej konstrukcji.
- Linki do stanowiska węzłów na zawody Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
- Łącznik startowy na zawody Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych z aluminiową nasadą 52 (aluminium AK-11).
- Rów wodny o długości 180 cm i szerokości 200 cm, stosowany w ćwiczeniu bojowym Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
- Płotek drewniany, niezbędnik dla organizatorów rozgrywek sportowych Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
- Pas z toporkiem dla MDP, czarny akcesorium dla członków Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
- Rozdzielacz kulowy 52/2x25, idealny na zawodach sportowo-pożarniczych Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.
Punktacja i kary
W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. 1 punkt karny równy jest 1 sekundzie. Uzyskując nawet najlepszy czas, można otrzymać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wymarzonego miejsca. W celu uniknięcia punktów karnych należy trenować zgodnie z wytycznymi w regulaminie, gdyż utrwalenie błędnych nawyków będzie trudne do naprawienia. Wynik końcowy to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej, z uwzględnieniem punktów karnych. Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce.
Arkusze oceny ćwiczenia bojowego i sztafety pożarniczej są dostępne w regulaminie zawodów sportowo-pożarniczych OSP OSP-1/2011.
Doskonalenie i przyszłość
Co 4 lata organizowane są krajowe zawody sportowo-pożarnicze OSP. Uzyskiwane czasy podczas zawodów krajowych robią wrażenie - najlepsze drużyny wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 sekund. Przed zawodami krajowymi w 2019 roku kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP przygotowało uściślenia do regulaminu. Celem dokumentu jest zapewnienie jednolitej interpretacji regulaminu na wszystkich szczeblach zawodów. Najnowszą wersję regulaminu OSP-1/2011 można znaleźć na stronach związkowych.
Zawody sportowo-pożarnicze OSP to jedna z wielu aktywności podejmowanych przez strażaków. Można je traktować jako rozrywkę i integrację, ale także jako formę doskonalenia. Ćwiczenie bojowe jest w pewnej części podobne do rozwinięć spotykanych podczas pożarów. Udział i treningi do zawodów sportowo-pożarniczych z pewnością mogą być dobrą formą przygotowania do działań ratowniczo-gaśniczych.
Regulamin zawodów umożliwia również organizację dodatkowych zawodów, takich jak memoriały, puchary czy ligi, co pozwala na dalsze rozwijanie pasji i umiejętności młodych strażaków.