Katastrofa w Przestworzach: Analiza Największych Katastrof Lotniczych

Katastrofa w przestworzach to tytuł kanadyjskiego dokumentalnego serialu telewizyjnego produkcji Cineflix Productions. Seria, znana również pod oryginalnym tytułem Air Crash Investigation, jest emitowana w Polsce na antenie telewizji National Geographic oraz kanału Stopklatka. Dokument przedstawia szczegółowe analizy katastrof i incydentów lotniczych, badając ich przyczyny i konsekwencje.

Awarie mechaniczne i usterki techniczne

Problemy ze szczelnością i dekompresją

Jednym z dramatycznych incydentów był przypadek samolotu linii United Airlines. Niedaleko Honolulu nagle otworzyły się drzwi luku bagażowego. Na skutek gwałtownej dekompresji z samolotu zostało wyssanych pięć rzędów foteli oraz dziewięciu pasażerów.

Innym przykładem była katastrofa lotu linii Aloha Airlines z Hilo do Honolulu, podczas którego pękły nity mocujące poszycie samolotu i spory fragment dachu został zerwany. Pilotowi udało się wylądować awaryjnie w Kahului na wyspie Maui, ratując wielu pasażerów.

Dwie katastrofy o niemalże identycznym przebiegu przedstawiały eksplozje, które wyrwały dziurę w samolotach pasażerskich. W pierwszej z nich, eksplozja wyrywa dziurę w samolocie pasażerskim DC-10 linii American Airlines. Załoga desperacko walczyła z nagłą dekompresją maszyny, a pilotom udało się wylądować awaryjnie na lotnisku w Detroit, bez ofiar śmiertelnych.

Tragiczny w skutkach był przypadek lotu China Airlines nad Cieśniną Tajwańską, gdzie Jumbo Jet rozpadł się w powietrzu podczas wznoszenia się na wysokość przelotową. Z morza wydobyto aż 640 fragmentów maszyny.

Problemy ze sterowaniem i silnikami

Tuż po starcie samolotu linii Air Alaska z Puerto Vallarta przestał działać ster wysokości. Piloci stracili kontrolę nad wznoszeniem i opadaniem maszyny, która runęła do Pacyfiku.

Również tuż po nocnym starcie z Limy samolotu linii Aeroperú okazało się, że nie działają dwa najważniejsze przyrządy - wysokościomierz i prędkościomierz. Kilka minut później samolot uderzył skrzydłem o taflę wody i rozbił się nad Pacyfikiem.

Nowoczesnemu Airbusowi linii Air Transat, lecącemu z Toronto do Lizbony, niespodziewanie nad Atlantykiem skończyło się paliwo. Pilotom udało się jednak wylądować lotem ślizgowym na małym lotnisku wojskowym na Azorach, co jest uważane za cud lotnictwa.

Na chwilę przed katastrofą samolotu linii ASA maszyna straciła jedno ze śmigieł. Śledztwo dowiodło, że tragedię spowodowało zlekceważone przez mechaników zmęczenie materiału.

W przypadku lotu linii Japan Airlines, uszkodzenie tylnej części kadłuba Jumbo Jeta zostało naprawione, a samolot powrócił do służby. Niestety, 7 lat później niestarannie naprawiona tylna przegroda rozerwała się, powodując uszkodzenie statecznika pionowego oraz wszystkich 4 systemów hydraulicznych maszyny. Pilot utrzymał samolot w powietrzu przez 32 minuty, po czym uderzył w górę Osutaka. Spośród 524 pasażerów wielu przeżyło katastrofę, lecz większość z nich zmarła w oczekiwaniu na pomoc; następnego dnia udało się uratować jedynie 4 pasażerów.

Na wysokości ponad 10 000 m nad Oceanem Indyjskim przestają działać wszystkie cztery silniki Jumbo Jeta linii British Airways (lot nr 9). Pozbawiony ciągu samolot tracił wysokość. Załoga próbowała uratować maszynę przed wpadnięciem do oceanu, a sytuacja poprawiła się, gdy silniki zaczęły ponownie działać.

W czasie lotu do Montrealu samolot linii Air Canada wypełnił się dymem. Urządzenia elektryczne przestały działać, a dym gęstniał. Załoga rozpaczliwie starała się wylądować uszkodzonym samolotem. Na pas zostały wezwane jednostki ratownicze; piloci wylądowali, po czym rozpoczęła się ewakuacja pasażerów. Niestety, niedługo po tym całą maszynę ogarnęły płomienie.

Na wysokości 12 000 m samolot linii China Airlines, lecący z Taoyuan na Tajwanie do Los Angeles, nagle zaczął samoczynnie przechylać się na prawe skrzydło. Kapitan wyłączył autopilota i bezskutecznie próbował wyrównać lot. Ciągle pogłębiający się przechył maszyny spowodował przeciągnięcie i gwałtowny lot nurkowy. Z powodu dużego przeciążenia rzędu 5 g, od samolotu zaczęły odrywać się części poszycia kadłuba, jednak pilotom w jakiś sposób udało się przerwać lot nurkowy.

Na wysokości 7.900 m piloci nowego Boeinga 767 linii Air Canada otrzymali ostrzeżenie o krytycznym stanie paliwa. Chwilę później silniki samolotu zgasły, a załodze nie udało się uruchomić ich ponownie. 95-tonowy odrzutowiec zamienił się w gigantyczny szybowiec i zaczął niebezpiecznie wytracać wysokość.

Starzejący się Convair 580, lecący z Oslo do Hamburga, nagle stracił sterowność i wpadł do Morza Północnego. Śledztwo ujawniło, iż przyczyną było zamontowanie trzech nieatestowanych śrub mocujących statecznik pionowy samolotu, co w wyniku zbiegu kilku innych okoliczności spowodowało oderwanie się usterzenia maszyny.

Błędy ludzkie i zaniedbania

Niewłaściwe reakcje załogi i kontrolerów

Piloci samolotu linii Swissair zobaczyli dym w kokpicie niecałą godzinę po starcie. Postanowili zrzucić paliwo i jak najszybciej wylądować, niestety kilka minut później samolot wpadł do Atlantyku.

Szereg błędów związanych z nawigacją, popełnionych przez załogę samolotu linii American Airlines, doprowadził do rozbicia się maszyny na wschodniej stronie szczytu góry El Deluvio.

W przypadku lotu Eastern Air Lines, samolot podchodził do lądowania na lotnisku w Miami. Piloci wypuszczali podwozie. Za sterami siedział drugi pilot, a mechanik pokładowy sprawdzał listę kontrolną. Kapitan dostrzegł, że nie zaświeciła się kontrolka zablokowania przednich kół. Załoga nie była pewna, czy przednia goleń jest zablokowana. Kontroler zauważył, że wysokość samolotu spadła do 270 metrów. Uznał to za błąd pomiaru radarowego i nakazał im skręcić w lewo. Samolot, kierując się na zachód, oddalił się od lotniska i rozbił się w Everglades, prowadząc do śmierci wielu osób.

Błędy konserwacji i projektowania

W wyniku zamontowania niewłaściwego paliwomierza oraz szeregu innych błędów, popełnionych zarówno przed, jak i w trakcie lotu, w ATR 72 linii Tuninter zabrakło paliwa.

Błędy nawigacyjne i nieporozumienia

Na lotnisku w Algierii czterech islamskich terrorystów porwało Airbusa linii Air France. Francuskie władze nie miały wyjścia - musiały zaryzykować życie pasażerów, aby zapobiec potencjalnej większej tragedii.

Wojskowy samolot wystartował z Tuzli do Dubrownika. Ze względu na złe warunki atmosferyczne piloci podchodzili do lądowania według przyrządów IFR z wykorzystaniem radiolatarni bezkierunkowych. Ponieważ ta procedura jest rzadko wykorzystywana w wojskowym lotnictwie amerykańskim, piloci nie byli do niej właściwie przygotowani, co doprowadziło do katastrofy.

W wyniku nieporozumienia i błędnego zinterpretowania poleceń kontrolera ruchu lotniczego przez jedną z załóg, niedaleko lotniska Indiry Gandhi w Nowym Delhi doszło do zderzenia się w powietrzu dwóch dużych pasażerskich odrzutowców. W tej tragedii zginęło 349 osób.

Niewłaściwe decyzje załogi

Podczas lotu kapitan zabrał dwójkę swoich dzieci do kabiny pilotów. Piętnastoletni syn kapitana zajął miejsce pierwszego pilota, przejął stery i spowodował przeciągnięcie samolotu, co doprowadziło do katastrofy.

W czasie startu kapitan samolotu dostrzegł, że jego prędkościomierz nie działa, mimo to kontynuował wznoszenie. Chwilę po oderwaniu się maszyny od płyty lotniska prędkościomierz odblokował się. Kilka minut później ten sam prędkościomierz wskazywał, że maszyna leci za szybko. Piloci zmniejszyli ciąg silników i włączyli autopilota, po czym maszyna natychmiast wpadła w silne wibracje, a jej dziób wysoko uniósł się w górę, stając się niekontrolowana.

Czynniki zewnętrzne i pogoda

Burze i trudne warunki

Samolot linii American Airlines wystartował z Dallas do Little Rock z dwugodzinnym opóźnieniem z powodu burzy. Na lotnisku docelowym powitała go równie silna nawałnica i porywiste wiatry. Zmęczeni piloci przy podchodzeniu do lądowania popełnili fatalny błąd, co skutkowało katastrofą.

Gęsta mgła nad Nowym Jorkiem uniemożliwiła lądowanie lotu linii Avianca, który oczekując na pozwolenie był obsługiwany po kolei przez kilku różnych kontrolerów, co doprowadziło do niebezpiecznej sytuacji.

Nad lotniskiem w Toronto szalała burza. Samolot pilotował drugi pilot. Maszyna dotknęła pasa startowego dopiero w jego połowie, odwracacze ciągu zostały włączone zbyt późno i rozpędzony samolot nie miał możliwości szybkiego zatrzymania. W efekcie wyjechał poza koniec pasa startowego. Załoga zarządziła błyskawiczną ewakuację. Chwilę potem samolot spłonął.

Samolot DC-9 linii Southern Airways startował z lotniska w Huntsville. W chwili wznoszenia się samolotu na wysokość 4.500 m, kontroler ostrzegł pilotów przed silnymi burzami. Kilka minut później maszyna wpadła w strefę gradu. Opady te były tak silne, że w samolocie zostało powybijanych wiele okien. Burza spowodowała również awarię prawego silnika, w wyniku czego maszyna zaczęła opadać. Niebawem zgasł również lewy silnik. Bez napędu piloci podjęli desperacką próbę wylądowania na pobliskiej drodze.

Piloci samolotu linii Delta Air Lines przygotowywali się do lądowania na lotnisku w Dallas. Nagle rutynowe lądowanie zmieniło się w walkę o życie. Lockheed L-1011 spadał w tajemniczych okolicznościach w kierunku zatłoczonej autostrady. Niewyjaśniona siła doprowadziła do katastrofy samolotu, prawdopodobnie związanej z silnym mikrowybuchami.

Pioruny

Helikopter Super Puma został uderzony piorunem podczas lotu do pól naftowych Brae. Uszkodzenie śmigła ogonowego spowodowało przymusowe wodowanie maszyny w lodowatym Morzu Północnym.

Akty terrorystyczne i porwania

Ataki terrorystyczne

Nad Bagdadem terroryści odpalili rakietę ziemia-powietrze, która uderzyła w samolot transportowy linii DHL. W wyniku zapalenia się samolotu w obrębie lewego skrzydła nastąpił wyciek płynu hydraulicznego. Mimo uszkodzenia, samolot wylądował bezpiecznie w Bagdadzie.

Terrorysta Ramzi Yousef wniósł bombę na pokład samolotu linii Philippine Airlines. Podczas ostatniej fazy lotu do Tokio bomba eksplodowała, zabijając jednego pasażera oraz uszkadzając systemy sterowania.

Bomba podłożona w samolocie linii Pan Am eksplodowała podczas lotu nad szkockim miasteczkiem Lockerbie. Komisja śledcza ustaliła, że winę za katastrofę ponosi przewoźnik, gdyż dopuścił się on zaniedbań, w związku z którymi na pokładzie samolotu znalazł się bagaż, nieprzypisany do żadnego pasażera.

Porwania i próby zamachów

Auburn Calloway, jeden z pracowników firmy FedEx, miał zostać zwolniony za oszustwo w swoim CV. Wszedł na pokład lotu 705 linii FedEx, biorąc ze sobą młotek i kuszę. Po starcie z Memphis w stanie Tennessee Calloway wszedł do kokpitu i dokonał ataku na załogę.

Podczas lotu Ethiopian Airlines 961 porywacze zażądali lotu do Australii. Nie wierzyli pilotowi, że samolot nie posiada wystarczającej ilości paliwa na tak długą trasę. Pilot próbował zwieść porywaczy, dolatując do wybrzeży Afryki, lecz porywacze zauważyli to i rozkazali pilotowi, aby leciał na wschód. Pilot skierował samolot na wyspy Komory, lecz na skutek braku paliwa samolot zaczął tracić wysokość. Jeden z porywaczy wyłączył automatycznego pilota i próbował przejąć stery, uświadamiając sobie, że nie jest w stanie zapanować nad samolotem. Pilot ponownie próbował odzyskać kontrolę nad maszyną, aby wylądować na wodzie, blisko plaży na wyspie Wielki Komor. Po zahaczeniu skrzydłem o wodę samolot rozbił się.

Zderzenia w powietrzu i na ziemi

Zderzenia w powietrzu

Dwa samoloty znajdowały się na kursie kolizyjnym. Piloci jednego z nich zastosowali się do poleceń niezorientowanego w sytuacji kontrolera lotu, natomiast drugiego - do wskazań pokładowego systemu antykolizyjnego (TCAS). Ta niejednoznaczność w działaniach doprowadziła do potencjalnie tragicznej sytuacji.

Samolot DC-9 linii Aeroméxico leciał z Tijuany do Los Angeles. Podczas podchodzenia do lądowania w ogon maszyny uderzył Piper Cherokee z trzema osobami na pokładzie. Chwilę po zderzeniu DC-9 spadł na dzielnicę mieszkalną Cerritos, niszcząc 16 budynków. Drugi samolot rozbił się na pobliskim boisku szkolnym.

Luksusowy Embraer Legacy 600, lecący nad brazylijską dżunglą, uderzył w niezidentyfikowany obiekt. Samolot stracił część skrzydła. Uszkodzona maszyna wylądowała bezpiecznie na lotnisku wojskowym w Cachimbo. Chwilę później okazało się, że maszyna zderzyła się z Boeingiem 737 linii Gol Transportes Aéreos. Wrak samolotu Gol został znaleziony w dżungli w stanie Mato Grosso, a wszyscy pasażerowie zginęli.

Zderzenia na ziemi

Odcinek ten jest poświęcony katastrofie lotniczej na Teneryfie. Boeingi 747 linii Pan Am oraz KLM zmierzające na Gran Canarię zostały przekierowane na lotnisko Los Rodeos na Teneryfie. W gęstej mgle samolot KLM wpadł na kołujący samolot Pan Am. W tej największej katastrofie lotniczej zginęły 583 osoby, a 61 zostało rannych.

Inne tragiczne incydenty

Tajne operacje wojskowe i błędy identyfikacji

Podczas wojny iracko-irańskiej w Zatoce Perskiej, załoga statku USS Vincennes, mimo doskonałego wyposażenia technicznego, pomyliła samolot pasażerski Airbus A300 z myśliwcem F-14 Tomcat, co doprowadziło do jego zestrzelenia.

Zagadkowe katastrofy

Tuż po starcie z egipskiego Szarm el-Szejk Boeing 737 linii Flash Airlines rozpoczął wznoszenie na wysokość przelotową. Po osiągnięciu około 6.000 stóp (tj. około 1.830 m) samolot zaczął przechylać się w prawo, po czym wpadł w korkociąg i runął do Zatoki Akaba (Morze Czerwone). Zginęło 148 osób.

Myśliwce wojskowe śledziły krążący nad Atenami samolot pasażerski. Piloci nie odpowiadali na wezwania wieży kontroli lotów, co wzbudzało obawy o porwanie. Pilot myśliwca zgłosił brak jakiegokolwiek ruchu w kabinie maszyny. Po trzech godzinach od startu w Boeingu 737 linii Helios Airways skończyło się paliwo. Samolot przechylił się na lewe skrzydło i spadł na ziemię w pobliżu wzgórza Grammatikos. Wszyscy na pokładzie zginęli.

Nad Atlantykiem w niewyjaśniony sposób zaginął Boeing 747 linii Air India. Kontrolerzy lotów bezskutecznie próbowali wywołać załogę. Rozpoczęto poszukiwanie maszyny na olbrzymiej powierzchni oceanu. Dwie godziny później jeden ze statków poszukiwawczych odnalazł wrak samolotu, wskazując na eksplozję bomby na pokładzie.

Katastrofy podczas lądowania

Samolot linii Korean Air z 254 osobami na pokładzie wyruszył z Seulu do portu lotniczego w Hagåtña na Guam. Przy próbie lądowania samolot rozbił się na pobliskim wzgórzu. Maszyna rozpadła się na cztery części, które zostały rozrzucone po pagórkowatym terenie dżungli, po czym stanęły w płomieniach.

Odcinek przedstawiał również 3 wypadki maszyn lotniczych, które podchodziły do lądowania. Najpierw w 1991 samolot linii United Airlines niedaleko Colorado Springs wpadł w przechył i uderzył w ziemię. Nie ocalał nikt spośród 25 osób na pokładzie. 3 lata później samolot linii USAir, zbliżając się do Pittsburga, nagle zaczął spadać i roztrzaskał się w lesie. W tej katastrofie śmierć poniosły 132 osoby. 2 lata po tej katastrofie sytuacja się powtórzyła, jednak piloci odzyskali panowanie i sprowadzili samolot na lotnisko, ratując pasażerów.

Utrata części w locie

Jeden z największych samolotów tamtych czasów - wojskowy transportowiec Lockheed C-5 Galaxy transportował prawie 300 wietnamskich sierot z Sajgonu na Filipiny. 12 minut po starcie, około 7.000 m nad ziemią, oderwały się wielkie drzwi ładowni, znajdujące się z tyłu maszyny. Wybuchowa dekompresja spowodowała również uszkodzenie przewodów instalacji hydraulicznej samolotu. Niesterowna maszyna rozbiła się podczas próby awaryjnego lądowania na polu. Zginęła połowa osób znajdujących się na pokładzie (głównie pasażerowie z ładowni).

Tuż po starcie samolotu linii British Airways puściły mocowania przedniej szyby maszyny, która wraz z pierwszym pilotem została wyssana na zewnątrz. Stery podczas lądowania przejął drugi pilot. Reszta załogi w tym czasie trzymała za nogi kapitana, który - o dziwo - przeżył.

tags: #katastrofa #w #przestworzach #pozar #na #mokradlach