15 kwietnia 2019 roku, o godzinie 18:18 czasu środkowoeuropejskiego, w przestrzeni dachowej jednej z najsłynniejszych budowli sakralnych świata - katedry Notre-Dame de Paris - wybuchł pożar. Ten gotycki symbol Paryża, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, doznał poważnych zniszczeń, które wstrząsnęły nie tylko Francją, ale i całym światem.
Przebieg akcji ratunkowej
Pierwszy alarm pożarowy rozległ się o godzinie 18:20, a katedra została ewakuowana w ciągu kilku minut. Strażnicy początkowo nie zlokalizowali ognia. Ponownie alarm zabrzmiał o 18:43, a po ponownym sprawdzeniu dachu ogień został namierzony o 18:49. W akcji gaszenia katedry wzięło udział około 400 strażaków. Pożar udało się ugasić około godziny 4:00 nad ranem następnego dnia.
W walce z żywiołem używano:
- Wody pompowanej z Sekwany.
- Armatek przeciwpowodziowych o zmniejszonym ciśnieniu.
- Dronów i robotów do wizualizacji i sterowania strumieniami wody.
Nie zastosowano zrzutu wody z powietrza, aby nie naruszyć delikatnej konstrukcji. Trzech ratowników odniosło obrażenia podczas akcji.
Przyczyny pożaru
Śledztwo, rozpoczęte dzień po tragedii, wykazało, że przyczyną pojawienia się ognia było najprawdopodobniej zwarcie w instalacji elektrycznej lub niedopałek papierosa pozostawiony przez pracowników firmy remontującej iglicę. Czynnikami komplikującymi śledztwo były mylące oznaczenia na planach systemu alarmowego oraz niedoświadczony operator, który nie otrzymał odpowiedniego wsparcia.
Straty i ocalone skarby
Płomienie zniszczyły m.in. dach świątyni oraz XIX-wieczną iglicę zaprojektowaną przez Eugène’a Viollet-le-Duca, która runęła około godziny 19:50. Kamienne sklepienia krzyżowo-żebrowe w dużej mierze ocaliły wnętrze świątyni, choć zawaliły się trzy przęsła sklepienia.
Z wnętrza płonącej katedry strażakom udało się wynieść relikwie i dzieła sztuki, m.in.:
- Koronę cierniową Jezusa.
- Fragment Krzyża Świętego.
- Tunikę św. Ludwika.
- XIV-wieczny posąg Matki Bożej z Paryża.
Główne organy piszczałkowe oraz trzy XIII-wieczne rozety pozostały nienaruszone. Niestety, pożar spowodował uwolnienie do atmosfery 460 ton ołowiu, co zanieczyściło okoliczne obszary Paryża.
Odbudowa i mobilizacja
Prezydent Emmanuel Macron już w dniu pożaru zapowiedział odbudowę katedry. W ciągu pierwszej doby po apelu zadeklarowano ponad 880 milionów euro darowizn. Odbudowa została podzielona na fazę zabezpieczającą oraz etap rekonstrukcji architektury zewnętrznej.
Prace obejmowały:
- Usunięcie zniszczonych rusztowań.
- Oczyszczenie wnętrza z sadzy i pyłu ołowiowego.
- Rekonstrukcję więźby dachowej z dębiny.
- Odtworzenie iglicy Viollet-le-Duca.
Uroczyste otwarcie odrestaurowanej katedry nastąpiło 7 grudnia 2024 roku, po ponad pięciu latach intensywnych prac, w których uczestniczyły setki rzemieślników: cieśli, kamieniarzy, złotników i szklarzy.