Sztuka Ratownicza: Metody Wymuszania Dojścia i Specjalistyczne Wyposażenie dla Straży Pożarnej

Dotarcie do osoby zagrożonej, źródła pożaru czy innego niebezpieczeństwa prawie zawsze utrudniają zamknięte bramy, drzwi, okna lub kraty. Wszystkie te zabezpieczenia powstrzymują nieproszonych gości, ale i służby ratownicze. Ich otwarcie to ważny element działań ratowniczo-gaśniczych.

Na przestrzeni ostatnich lat mogliśmy zaobserwować, jak rośnie społeczna potrzeba bezpieczeństwa. Większość nowych osiedli mieszkaniowych to osiedla zamknięte - otoczone parkanem, z bramą, szlabanem i całodobową ochroną. Wejście do klatek schodowych blokują drzwi z zamkiem szyfrowym lub domofonem, a korytarze dodatkowo są zamykane kratą. Na końcu tej ścieżki są nasze mieszkania, domy - także zabezpieczone solidnymi drzwiami antywłamaniowymi, kratami w oknach, alarmami. Służby ratownicze kluczą po ciasnych osiedlowych uliczkach, przebijają się przez kolejne bramy, wejścia, by ostatecznie utknąć pod drzwiami do lokalu. Jest to sytuacja skrajna, ale pokonanie każdej takiej przeszkody to utrata cennych minut, które mogą decydować o czyimś życiu. Metody otwierania pomieszczeń są więc bardzo istotnym elementem sztuki ratowniczej.

W niektórych przypadkach wykonanie dojścia do obiektu jest jedynym zadaniem strażaków, na przykład kiedy pomagamy pogotowiu ratunkowemu dostać się do poszkodowanych uwięzionych we własnych domach albo policji w sprawdzeniu lokali, czasem ujęciu poszukiwanych. Powód dostania się do zamkniętego pomieszczenia determinuje szybkość działania ratowników, dobór metody i sprzętu, a co za tym idzie - rozmiaru zniszczeń. W przypadku pożaru czy innego bezpośredniego zagrożenia życia działamy szybko, często nie bacząc na dokonywane przez nas zniszczenia (wybite szyby, wyłamane z zawiasów drzwi). Są jednak sytuacje, gdy czas nie ma aż takiego znaczenia, np. kiedy otrzymujemy od policji niepotwierdzone zgłoszenie, że lokator od kilku dni nie dawał znaku życia. Nie ma potrzeby korzystać od razu z wyważarki, jeśli w domu nie pali się światło, nie gra radio czy telewizor, nie wyczuwamy specyficznego zapachu. Wtedy lokal jest zazwyczaj pusty, a jego mieszkaniec na wakacjach. Sprawdzajmy mieszkanie innymi metodami - patrzmy przez okna, balkon, wejdźmy do środka przez otwarte okno. Decyzję o wyważeniu drzwi powinni podjąć funkcjonariusze policji.

Ocena Sytuacji i Rozpoznanie Zabezpieczeń

Przed przystąpieniem do pracy warto poznać przeciwnika. Jeśli mamy do czynienia z pożarem, zawsze najpierw sprawdź, czy drzwi nie są nagrzane i czy nie wydobywa się spod nich dym! (ryzyko rozgorzenia po otwarciu). Następnie naciśnij klamkę i sprawdź, czy na pewno są zamknięte. Ponadto określ kierunek otwierania drzwi (to determinuje technikę), materiał (np. metalowe drzwi są bardzo wytrzymałe, więc wiadomo, że nie będzie łatwo), a także położenie zawiasów (czy jest do nich dostęp?). Następnie zwróć uwagę na zamki - ile jest widocznych i gdzie są zamocowane? Napierając na skrzydło drzwi tuż przy ramie, możemy też sprawdzić, które zamki są zamknięte (w miejscu nacisku skrzydło ani drgnie, bo blokuje je rygiel), a którymi nie należy się przejmować (otwarty zamek nie trzyma się ramy, więc skrzydło nieznacznie ugina się pod naciskiem).

Rodzaje Zabezpieczeń i Ich Charakterystyka

Znając odpowiedzi na te pytania, możemy przystąpić do rozpoznania zabezpieczeń, z którymi przyjdzie nam się zmierzyć.

Drzwi

Warto zwrócić uwagę na typ drzwi. Zewnętrzne stanowią zwykle pierwszą linię obrony przed intruzami, a więc są solidne (np. metalowe) i dobrze zabezpieczone (kilka zamków, rygle). Drzwi dwuskrzydłowe najczęściej są ryglowane w połowie - u góry i u dołu. Ich zamki łączą dwa skrzydła, a nie jedno skrzydło ze ścianą (ramą). Ważny jest kierunek otwierania drzwi. Łatwiej uporamy się z tymi otwieranymi do środka - napierając na nie wyważarką bądź uderzając młotem, działamy bezpośrednio na zamki i szybko osiągamy cel. Gdy drzwi otwierają się na zewnątrz, lepiej wcisnąć łom czy hooligan między nie a ramę i wypchnąć w naszym kierunku. Płyta może się przy tym wyginać i strzępić, przez co konieczne będzie wielokrotne przekładanie narzędzia i blokowanie np. toporem. Takie drzwi mają zazwyczaj wyeksponowane zawiasy, które można wyrwać lub przeciąć piłą. Drzwi przesuwane i obrotowe są ruchome, a ich ogranicznikiem jest tylko zamek. Budowa drzwi i materiał, z którego zostały wykonane, są zróżnicowane.

Typy konstrukcji drzwi

• Drzwi płytowe - złożone z dwóch kawałków sklejki przyklejonych do drewnianej ramy. Pusta przestrzeń między ściankami może być dodatkowo wypełniona np. płytami wiórowymi.
• Drzwi drewniane, pełne - wykonywane z różnej jakości drewna, z ramą i wypełnieniem drewnianym. Stosowane często jako drzwi frontowe, ozdobne, także do mieszkań.
• Drzwi metalowe - z cienkiej lub grubej blachy osadzonej na metalowej ramie. Mogą być dodatkowo wypełnione materiałem izolującym. Bardzo solidne, mogą być wyposażone w każdy rodzaj zamka i rygle. Słabym ogniwem są często eksponowane zawiasy. Spotkamy je w budynkach mieszkalnych, gdzie służą m.in. do zabezpieczania piwnic, śmietników, czasem mieszkań.
• Drzwi szklane - nietypowej konstrukcji, z jednolitej bryły wzmacnianego szkła. Często pozbawione standardowej ramy, oparte na zawiasach wpuszczonych w szklaną ściankę lub przesuwane. Spotykane w galeriach handlowych i innych obiektach użyteczności publicznej (biura). Zamki zwykle zlokalizowane są na dole lub górze drzwi, czasem tradycyjnie na środku.
• Drzwi aluminiowe - bardzo popularne w obiektach użyteczności publicznej (banki, biura, urzędy, galerie) oraz jako wejścia do budynków zamieszkania zbiorowego. Zbudowane z ramy aluminiowej z wypełnieniem ze szkła lub pleksiglasu. Stosowane zarówno jako drzwi wewnętrzne, jak i zewnętrzne.

Zamki

Zamki są podstawowym elementem zabezpieczania drzwi - blokują dostęp do pomieszczeń, bez nich drzwi nie spełniają swojej ochronnej roli. Wiedza na temat rodzajów zamków znacznie ułatwia wyważenie drzwi, możemy bowiem dobrać odpowiednie techniki pracy.

Typy zamków

• Wpuszczany - uniwersalny, zwykle montowany wewnątrz drzwi razem z klamką. Wyposażony w mechanizm zatrzaskowy otwierany klamką lub gałką (może być też otwierany tylko z jednej strony drzwi). Aby zamykał się samoczynnie, zatrzask ma ściętą krawędź i mechanizm sprężynowy. Dodatkowo może być wyposażony w mechanizm ryglujący uruchamiany kluczem kompatybilnym z danym typem zamka.
• Wpuszczany z wkładką bębenkową - najpopularniejszy typ zamka. Działa podobnie jak jego prostsza wersja, ale dodatkowo wyposażony jest we wkładkę, czyli element łączący pracę klucza i rygla, montowany w kasecie zamka.
• Nawierzchniowy - zamek mocowany do drzwi od strony wewnętrznej. Zwykle z jednej strony otwiera się za pomocą klucza, a z drugiej za pomocą gałki lub zasuwy.
• Magnetyczny - zamek lub rygiel używany zazwyczaj w biurach, obiektach administracyjnych, a także przy wejściach na klatkę schodową w blokach mieszkalnych. Ma samoczynnie zamykający się mechanizm zapadkowy.

Dodatkowe zabezpieczenia

W budynkach mieszkalnych lokatorzy często używają łańcuchów drzwiowych, które mają ich chronić przed nagłym wtargnięciem niepożądanych osób. Kolejnym utrudnieniem są kłódki. Mocuje się je najczęściej na kratach, drzwiach zewnętrznych, magazynowych lub w piwnicach. Przeszkodą w dotarciu do pomieszczenia mogą okazać się kraty. Stosuje się je na niektórych drzwiach wejściowych, np. do magazynu czy zaplecza sklepowego oraz w oknach. Czasem są rozsuwane i zamykane na kłódkę lub inny mechanizm (np. elektryczny do opuszczania krat sklepowych).

Narzędzia do Wymuszania Dojścia

Wybór narzędzia nieadekwatnego do konstrukcji drzwi niepotrzebnie wydłuży czas działań. Każde z wymienionych narzędzi ma zalety i wady. Choć najbardziej uniwersalna jest wyważarka hydrauliczna, musimy pamiętać, że nie zawsze będzie niezawodna.

• Młot 5 kg - typowy młot budowlany z drewnianym trzonkiem i metalowym obuchem. Jest przyrządem pomocniczym przy zastosowaniu hooligana oraz wyważarki. Uderzając nim w drzwi otwierające się do środka, można wyłamać zamek lub zawiasy.
• Topór strażacki ciężki - składa się z okutej głowicy i toporzyska. Służy do wyważania zamków (uderzeniem głowicy), wyrąbywania drzwi, podłóg, poszycia dachu, cięcia blachy.
• Siekieromłot - narzędzie bardzo niedoceniane, łączące zalety młota (ciężki obuch) i topora (ostrze). Może służyć do wybicia drzwi z ramy (jak w przypadku młota) lub zniszczenia powierzchni drzwi (jak w przypadku topora).
• Łom - proste narzędzie zbudowane z zakrzywionego grubego pręta.
• Siekierołom (inopór) - łączy cechy topora i łomu. Ma wiele zastosowań: do wykonywania otworów, wyważania drzwi, cięcia blachy.
• Hooligan (halligan) - to amerykańska odmiana siekierołomu. Zbudowany jest ze stalowego pręta zakończonego z jednej strony płaskimi widełkami, a z drugiej płaską stopką (ostrzem) i prostopadle ułożonym do niej kolcem.
• Wyważarka hydrauliczna - na rynku dostępne są różne modele, zestawy zasadniczo składają się z pompy hydraulicznej (najczęściej ręcznej), przewodu oraz wyważarki (stopki). To uniwersalne narzędzie o wielkiej sile służące do otwierania drzwi. Jego użycie polega na włożeniu stopki w szczelinę w okolicy zamka między drzwiami a ramą i wyparciu drzwi do środka.
• Piła do stali i betonu - narzędzie spalinowe z obrotową tarczą ścierną. Służy do cięcia konstrukcji stalowych i betonowych. Korzystamy z niej przy przecinaniu krat, prętów, słupków, kłódek, zawiasów, zamków i drzwi metalowych.

Techniki Wymuszania Dojścia (Otwieranie Drzwi)

Zastosowanie wyważarki hydraulicznej

Najpierw poszerzamy szczelinę między drzwiami a ramą za pomocą łomu lub hooligana. Następnie umieszczamy złożoną stopkę wyważarki między ramą a drzwiami na wysokości zamka (siła działa wtedy bezpośrednio na rygiel). Warto dobić wyważarkę młotkiem, aby stopka weszła głęboko w szczelinę. Korzystając z pompy hydraulicznej, zwiększamy ciśnienie oleju w stopce, powodując jej rozparcie, a w rezultacie wypchnięcie drzwi. Jeśli urządzenie nie pracuje prawidłowo, należy sprawdzić, czy układ jest szczelny i ewentualnie odpowietrzyć pompę (zaworek przy pompie). Jeśli stopka ześlizguje się z futryny albo trzeba zmienić jej położenie, zablokujmy drzwi i przyłóżmy wyważarkę jeszcze raz. Jeżeli drzwi trzymają mimo maksymalnego rozwarcia stopki, można ją przedłużyć, wsadzając topór lub młot między nią a drzwi. W przypadku drzwi antywłamaniowych spotkamy się z dodatkowymi mechanizmami, które ryglują drzwi w pionie (a czasem też od strony zawiasów). Wyważarka jest najskuteczniejsza przy wyważaniu drzwi otwieranych do środka i o mocnej konstrukcji. Jeśli drzwi mają drewnianą ramę, może dojść do jej pękania i strzępienia, przez co tracimy możliwość podejścia stopką.

Wyważanie młotem

To najprostszy sposób. Silne uderzenia bezpośrednio w zamek mogą spowodować jego wypadnięcie (zniszczenie), a nawet wybicie całego skrzydła z futryny, jeśli drzwi otwierają się do środka. Można także próbować wybić zawiasy. Obie te metody są skuteczne przy drzwiach o małej wytrzymałości. Stalowe drzwi niełatwo ugną się pod siłą młota.

Technika pracy z narzędziem Hooligan

Zasadniczo metoda ta opiera się na trzech krokach i jest podobna do obsługi łomu lub łapki. Należy zrobić szczelinę, odpowiednio przyłożyć urządzenie i użyć siły w celu wyważenia zamków.

Kroki:

• Zrobić szczelinę: Wciśnij płaską stopkę hooligana między futrynę a drzwi ok. 12 cm nad lub pod zamkiem, a jeśli są dwa zamki - pomiędzy nimi (w razie problemów dobij młotem).
• Umieścić narzędzie: W gotową szczelinę wbijamy widły hooligana. Ważne jest ułożenie narzędzia - pod kątem 90 stopni do drzwi, wybrzuszenie wideł musi być skierowane do środka (w kierunku zawiasów). Teraz drugi ratownik dobija hooligana młotem.

Alternatywny sposób wyważenia polega na zaparciu się stopką hooligana o futrynę i wepchnięciu drzwi do środka. Jeśli drzwi otwierają się na zewnątrz, w drugim etapie działania wbijamy hooligana w szczelinę, ustawiając wcześniej wybrzuszenie wideł w kierunku futryny. Co ważne, widły muszą przejść przez szparę, ale nie mogą wbić się w futrynę. Następnie napieramy na narzędzie w kierunku ściany (od drzwi) w celu wyłamania zamka z futryny. Warto wspomnieć o możliwości wbicia zamka do środka. W przypadku zamków nawierzchniowych wystarczy przyłożyć kolec hooligana do zamka, tam, gdzie wkłada się klucz, i uderzeniami młota wbić cały mechanizm do środka. Wspomniane metody są bardzo efektywne, niezależnie od konstrukcji drzwi.

Cięcie piłą do stali i betonu

W przypadku solidnych drzwi czasem jedynym skutecznym sposobem ich sforsowania będzie cięcie piłą do stali i betonu. Można nią przeciąć zamek, rygiel, zawiasy lub wyciąć kawałek drzwi z zamkiem.

Działania przy zawiasach

Warto zwrócić uwagę na zawiasy. Jeśli jesteśmy w stanie się ich pozbyć, drzwi da się w całości wyjąć z ramy. Jeśli są niewidoczne, możemy spróbować wybić je młotem, wyważarką albo zastosować technikę pracy hooligana i rozpierać drzwi od strony zawiasów. Jeśli zawiasy są widoczne, można spróbować je wyrwać ze ściany, chwytając w widły hooligana, ewentualnie przeciąć piłą albo szlifierką kątową. Należy pamiętać, że zawiasy mogą być zabezpieczone specjalnymi ryglami i gdy drzwi są zamknięte, rygle blokują wypadnięcie drzwi nawet po usunięciu zawiasów.

Pokonywanie dodatkowych przeszkód

Do usunięcia kłódek najprościej użyć nożyc do prętów. Inna metoda polega na wciśnięciu kolca hooligana w obręcz kłódki i silnym uderzeniu młotem.

Znaczenie Szkoleń i Praktyki

Zaprezentowane techniki wyważania drzwi wymagają ćwiczeń praktycznych, które trudno zorganizować, bo wiążą się ze zniszczeniem drzwi. Mają jednak olbrzymią przewagę nad zajęciami teoretycznymi - dopiero gdy strażak własnoręcznie wyważy drzwi, będzie pewien, że czegoś się nauczył. Z barierami organizacyjnymi można sobie poradzić na dwa sposoby.

Stanowiska do ćwiczeń

Pierwszy to stworzenie stanowiska do ćwiczeń - stalowej ramy z drzwiami, gdzie zamki są zastąpione przez drewniane kantówki. Jest to popularne rozwiązanie, a podobne stanowisko znajduje się np. w piwnicy JRG 3 w Warszawie. Zbudowane jest ono z drzwi płytowych i drewnianej ramy wzmocnionych blachą na krawędziach oraz stalowych profili zamontowanych od środka (imitacji zamków). Kawałek drewnianej kantówki wciśniętej między profile przejmuje większość siły podczas wyważania, więc próba nie niszczy drzwi, ale łamie kantówki (zamki). Dzięki temu ćwiczenie jest powtarzalne, a w praktyce bardzo zbliżone do otwierania pomieszczeń podczas działań ratowniczych. Drzwi nie są niezniszczalne, ćwiczenia powodują czasem ich uszkodzenie (konstrukcja to stare drzwi płytowe ze sklejki), ale pozwalają przećwiczyć prawidłowe techniki pracy narzędziami.

Wykorzystywanie rzeczywistych zdarzeń

Druga okazja do zdobycia doświadczenia to rzeczywiste zdarzenia, kiedy trzeba otworzyć pomieszczenie, ale nie ma presji czasu. Możemy spokojnie wypróbować różne techniki, adekwatne do zastanej sytuacji i wybierać takie, które powodują mniej zniszczeń (co nie znaczy, że są mniej skuteczne). Duża rola przypada tu dowódcy zastępu - może w ten sposób dyskretnie szkolić załogę. Poznane i tak przećwiczone techniki doskonalimy podczas akcji, w których mamy do czynienia z zagrożeniem życia.

Artykuł nie wyczerpuje tematu. Życie zmusza ratowników do nietypowych działań, gdy na swej drodze spotykają bramy mechaniczne, furtki, wrota garażowe, rolety antywłamaniowe czy pancerne szyby. Strażacy na całym świecie w różny sposób radzą sobie z zabezpieczeniami i wymyślają nowe sposoby otwierania zamków, korzystając np. z wytrychów.

Klamki i Gałki Przeciwpożarowe

Chcąc zapewnić bezpieczeństwo sobie i swoim najbliższym, każde drzwi przeciwpożarowe lub dymoszczelne muszą zostać wyposażone w odpowiednie certyfikowane okucia. Gałki i klamki przeciwpożarowe dedykowane są właśnie do takich rozwiązań. Zostały one poddane odpowiednim badaniom i próbom, aby uzyskać stosowny certyfikat potwierdzający ich przydatność w zespołach ppoż. Na rynku dostępne są różnorodne modele w najpopularniejszych rozmiarach (72mm, 92mm), w tym klamki ppoż wykonane ze stali nierdzewnej lub gałki z pokryciem z tworzywa z bezpieczną rękojeścią, szyldy INOX, trzpienie, gałki stałe i obrotowe do użytku w obiektach, które obwarowane są wieloma restrykcjami dotyczącymi bezpieczeństwa. Produkty te dostępne są w atrakcyjnych cenach oraz cechują się uniwersalnym designem, oferując nie tylko standardowy kolor INOX, ale także wykończenie w stylu loftowym o estetycznym, matowym, czarnym kolorze. Bardzo prosimy każdorazowo przed zakupem sprawdzić zakres i możliwość stosowania zakupionej klamki w Państwa zespołach drzwiowych. Certyfikaty zazwyczaj są uzyskiwane na komplet drzwi wraz z wyposażeniem, czyli zamkami drzwiowymi, szyldem z klamką do drzwi, wkładkami drzwiowymi. Drzwi pożarowe, często montowane na drogach ewakuacyjnych są bardzo ważnym elementem bezpieczeństwa każdego budynku, a ich zamknięcia muszą być prawidłowo dobrane i zgodne z wymogami prawa budowalnego, instrukcjami pożarowymi budynków, wytycznymi producenta itd.

Rolety dla Pojazdów Straży Pożarnej i Ratowniczych

Wysokiej jakości roleta wykonana z aluminium przeznaczona dla pojazdów ciężarowych, służb ratowniczych, pożarnictwa, a także pojazdów specjalnych zapewnia zabezpieczenie przedziałów oraz szybki, bezproblemowy dostęp do komory pojazdu. Dopracowana konstrukcja z wieloma wariantami zamknięć oraz możliwościami montażu rolety daje szerokie możliwości wyboru dla każdego użytkownika. Profile żaluzji rolety połączone są ze sobą fabrycznymi łącznikami, a każdy profil posiada uszczelkę EPDM zapewniając doskonałe uszczelnienie rolety. Maksymalne wymiary rolety to 2000 mm x 2000 mm. Rolety wykonywane są wyłącznie na zamówienie, pod konkretny wymiar otworu montażowego.

tags: #klamka #rolety #strazacki