Oznaczenia operacyjne i kody identyfikacyjne wozów bojowych straży pożarnej

Aby usprawnić komunikację między ratownikami prowadzącymi działania ratownicze oraz stanowiskiem kierowania, strażacy posługują się specyficznym językiem oznaczającym konkretne pojazdy bojowe. Oznakowanie pojazdów straży pożarnej składa się z ciągu liter i cyfr, z których każda ma swoje znaczenie. Do najczęściej spotykanych należą oznaczenia takie jak GBA (samochód gaśniczy, lekki), GCBA (samochód gaśniczy, ciężki), SD (samochód drabina), SRd (samochód ratownictwa drogowego) i SRt (samochód ratownictwa technicznego).

Oznaczenia cyfrowe samochodów gaśniczych

Dodatkowo samochody gaśnicze posiadają oznaczenie cyfrowe charakteryzujące pojemność zbiornika na wodę w metrach sześciennych oraz wydajność pompy w hektolitrach. Symbole te są oddzielone znakiem ukośnika (/).

• Pierwsza liczba: oznacza pojemność zbiornika w metrach sześciennych (tonach).
• Druga liczba: oznacza wydajność pompy w hektolitrach na minutę (hl/min) przy ciśnieniu roboczym 8 bar.

Przykład: Oznaczenie 2,7/26 oznacza zbiornik o pojemności 2,7 metra sześciennego oraz autopompę o wydajności 26 hektolitrów na minutę przy ciśnieniu roboczym 8 bar. Inny przykład to oznaczenie 2,5/20, które wskazuje na zbiornik o pojemności 2,5 metra sześciennego i autopompę o wydajności 20 hektolitrów na minutę przy ciśnieniu roboczym 8 bar.

W przypadku oznaczeń specjalistycznych:

• D - drabina (cyfra określa długość w metrach).
• H - podnośnik hydrauliczny (cyfra określa maksymalną wysokość podnoszenia).

Przykłady oznaczeń pojazdów

• GCBA 5/24 - Samochód gaśniczy, ciężki, z autopompą o wydajności 2400 l/min oraz zbiornikiem wodnym o pojemności 5000 litrów.
• SLRt - Samochód specjalny, lekki, ratownictwa technicznego.
• GLBARt 1/1 - Samochód gaśniczy, lekki, z autopompą o wydajności 1000 l/min oraz zbiornikiem wodnym o pojemności 1000 litrów, posiadający sprzęt do działań z zakresu ratownictwa technicznego.
• SH-18 - Samochód specjalny.
• Pr - samochód ze zbiornikiem z proszkiem gaśniczym.
• Sn - samochód gaśniczy z instalacją śniegową.

Numery operacyjne Państwowej Straży Pożarnej (PSP)

Od połowy 2002 roku samochody Państwowej Straży Pożarnej są oznakowane numerami operacyjnymi w formacie XXX[z]YY (gdzie XXX to prefiks, z to infiks, a YY to sufiks). Numery te mają za zadanie usprawnienie kierowania i prowadzenia działań ratowniczych na poziomie interwencyjnym i taktycznym, poprzez przekazanie istotnych informacji o przynależności pojazdu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz kryterium radiowym.

Prefiks (XXX) oznacza jednostkę organizacyjną, z której pochodzi pojazd. Część prefiksu, zwłaszcza jego ostatnia cyfra, ma określone znaczenie:

• XXX - 20 - lekki gaśniczy
• XXX - 21 - pierwszy wyjazdowy
• XXX - 22 - średni gaśniczy
• XXX - 23 - gaśniczy
• XXX - 24 - gaśniczy
• XXX - 26 - ciężki gaśniczy
• XXX - 27 - ciężki gaśniczy
• XXX - 28 - ciężki gaśniczy
• XXX - 29 - ciężki gaśniczy
• XXX - 30 - ciężki gaśniczy
• XXX - 31 - ciężki gaśniczy
• XXX - 32 - ciężki gaśniczy
• XXX - 33 - ciężki gaśniczy
• XXX - 34 - ciężki gaśniczy
• XXX - 35 - pierwszy proszkowy
• XXX - 36 - proszkowy
• XXX - 37 - proszkowy
• XXX - 38 - cysterna wodna
• XXX - 39 - cysterna wodna
• XXX - 40 - ratownictwa drogowego
• XXX - 41 - ratownictwa drogowego
• XXX - 42 - ratownictwa drogowego
• XXX - 43 - ratownictwa technicznego
• XXX - 44 - ratownictwa technicznego
• XXX - 45 - ratownictwa technicznego
• XXX - 46 - samochód oświetleniowy
• XXX - 47 - samochód oświetleniowy
• XXX - 48 - samochód dźwig
• XXX - 49 - ciężki ratownictwa drogowego
• XXX - 50 - przeciw gazowo-dymowy
• XXX - 51 - autodrabina
• XXX - 52 - autodrabina
• XXX - 53 - autopodnośnik
• XXX - 54 - autopodnośnik
• XXX - 55 - mikrobus, autobus
• XXX - 56 - mikrobus, autobus
• XXX - 57 - mikrobus, autobus
• XXX - 58 - mikrobus, autobus
• XXX - 59 - ambulans
• XXX - 60 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
• XXX - 61 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
• XXX - 62 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
• XXX - 63 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
• XXX - 64 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
• XXX - 65 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
• XXX - 71 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 72 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 73 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 74 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 75 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 76 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 77 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 78 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 79 - pojazd specjalistycznej grupy
• XXX - 80 - samochód wężowy
• XXX - 81 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 82 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 83 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 84 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 85 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 86 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 87 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 88 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 89 - pojazd kwatermistrzowski
• XXX - 90 - samochód operacyjny
• XXX - 91 - samochód operacyjny
• XXX - 92 - samochód operacyjny
• XXX - 98 - samochód dowodzenia i łączności
• XXX - 99 - samochód dowodzenia i łączności

Infiks (z) i sufiks (YY) również posiadają swoje znaczenie:

• XXX[z]YY (np.: 509[T]01, 304[E]25, 501[D]53)
• Prefiks (XXX) oznacza jednostkę organizacyjną.
• Sufiks (YY) na wozach Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) nie ma związku z pełnionymi przez te pojazdy funkcjami i dotyczy tylko Państwowej Straży Pożarnej (PSP).

Numer operacyjny jest umieszczany na samochodach straży pożarnych oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym oraz na statkach pożarniczych. Numer operacyjny zawiera istotne fragmenty kryptonimu radiowego pojazdu i odnosi się do jednego, konkretnego samochodu lub statku. Numer operacyjny lub numer na sprzęcie powinien mieć barwę kontrastującą z elementem lub nadwoziem, na którym został umieszczony.

Historyczne systemy oznaczeń

Pierwsze oznaczenia operacyjne zaczęto stosować już na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku. Brak aktów regulujących tę kwestię prowadził do dużej dowolności w tworzeniu lokalnych systemów oznaczania jednostek taktycznych. W 1960 roku weszło w życie zarządzenie nakazujące umieszczenie na drzwiach samochodu pożarniczego napisu określającego nazwę i typ jednostki straży. Niezależnie od tego pojazdy oznaczano dodatkowo kryptonimami składającymi się z różnych kombinacji cyfr oraz liter i cyfr.

System z 1973 roku

W 1973 roku wprowadzono uniwersalny system porządkujący oznaczenie sprzętu pożarniczego w sposób jednolity w skali całego kraju. Kod każdej jednostki taktycznej składał się z pięciu znaków w układzie: 1 litera + 4 cyfry. Po literze oznaczającej województwo pojawiały się cztery cyfry, z których dwie pierwsze (infiks) były wyróżnikiem komendy wojewódzkiej, komendy miejskiej miasta wydzielonego, komendy powiatowej, szkoły pożarniczej, ośrodka szkolenia pożarniczego lub oddziału ZSP. Dla infiksów zarezerwowano przedział 01-49.

Przykład: W-03-15 - samochód pożarniczy z KMSP Warszawa (W) z III Oddziału (03) należący do ZSP (15 mieści się w przedziale 10-29).

W przypadku gdy w danym powiecie było więcej pojazdów pożarniczych niż przewidywały przedziały sufiksów (29), uruchamiano tzw. drugi zasób, polegający na zamianie miejsc poszczególnych trzech elementów kodu operacyjnego.

System z 1976 roku

Po reformie administracyjnej w latach 1972-1975, która zwiększyła liczbę województw i wprowadziła komendy rejonowe, zaktualizowano system oznaczeń operacyjnych. Model opierał się na systemie z 1973 roku, ale prefiks literowy zastąpiono cyfrowym. Ostatnie ugrupowanie cyfr (sufiks) składało się z dwucyfrowej liczby, gdzie pierwsza cyfra oznaczała typ jednostki straży, a druga - kolejny numer samochodu. Zasady dotyczące drugiego zasobu oraz oznaczenia sprzętu pożarniczego danej jednostki były tożsame z ich odpowiednikami w systemie z 1973 roku.

Numery operacyjne systemu z 1976 roku malowano w kolorze białym (na czerwonej powierzchni nadwozia) lub czerwonym (na jasnej powierzchni nadwozia). Umieszczano je w widocznym miejscu na ścianach bocznych z obu stron nadwozia, na ścianie tylnej oraz na dachu pojazdu. W niektórych województwach obowiązywały dodatkowe wewnętrzne zasady lokalizacji numeru operacyjnego.

System oznaczeń operacyjnych z 1976 roku obowiązywał do początku 1992 roku, do czasu reorganizacji związanej z powstaniem Państwowej Straży Pożarnej, jednak nie oznaczało to całkowitego zaprzestania jego użytkowania.

Oznaczenia sprzętu specjalistycznego

Oprócz oznaczeń pojazdów, numery operacyjne stosowano również do oznaczania sprzętu pożarniczego, takiego jak motopompy, węże, aparaty ochrony dróg oddechowych itp. W jednostkach posiadających jeden samochód pożarniczy, sprzęt oznaczano numerem identycznym z tym widniejącym na samochodzie. W przypadku posiadania kilku samochodów, cały sprzęt oznaczano numerem pierwszego samochodu danej jednostki.

Typy sprzętu specjalistycznego mogą być również oznaczane literowo:

• XXX - A ** - agregaty
• XXX - B ** - butle ciśnieniowe
• XXX - C ** - aparaty oddechowe
• XXX - H ** - sprzęt hydrauliczny, piły
• XXX - K ** - kontenery
• XXX - Ł ** - łodzie i pontony
• XXX - M ** - motopompy
• XXX - N ** - naczepy
• XXX - P ** - przyczepy
• XXX - R ** - sprzęt medyczno-ratowniczy
• XXX - W ** - działka i armatura wodna, węże pożarnicze
• XXX - Z ** - zapory, skokochrony, namioty

tags: #kod #operacji #wozy #bojowe #strazackie