Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wójt (burmistrz, prezydent miasta) koordynuje funkcjonowanie Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego na obszarze gminy w zakresie ustalonym przez wojewodę. Szczegółowe zadania komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej nie są jednak precyzyjnie określone ani w ustawie o ochronie przeciwpożarowej, ani w ustawie o samorządzie gminnym, ani w rozporządzeniu KSRG.
Rola OSP na szczeblu gminy
Jedną z podstawowych jednostek ochrony przeciwpożarowej jest Ochotnicza Straż Pożarna (OSP). Jednostka ta działa na terenie gminy, prowadzi działania ratownicze na jej obszarze, a gmina jest zobowiązana do ponoszenia kosztów zapewnienia jej gotowości bojowej. Członkami OSP są mieszkańcy gminy, którzy ratują życie, zdrowie i mienie swoje oraz innych.
Podstawowe funkcje komendanta gminnego
Podstawową funkcją komendanta gminnego jest koordynacja przedsięwzięć dotyczących przygotowania ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczych i uczestniczenia w tych działaniach. Komendant gminny jest dowódcą jednostek operacyjno-technicznych OSP z terenu gminy. Do jego zadań należy również określanie potrzeb finansowych OSP z terenu gminy i zgłaszanie ich do projektu budżetu gminy.
Odpowiedzialność za planowanie ratownicze
Wynika z tego, że komendant gminny ma znaczące możliwości działania. Należy wziąć pod uwagę, że komendant powiatowy (miejski) wykonuje swoje zadania na terenie gminy i powiatu, a nie odwrotnie. Podmiotem działań zawsze będzie gmina lub właściciel terenu - w czasie akcji ratowniczych relacje te nie ulegają zmianie. Plany, mimo że powstają na szczeblu powiatowym lub wojewódzkim, dotyczą gminy lub właściciela obiektu lub terenu. Siły i środki uczestniczące w likwidacji skutków zdarzenia również pochodzą z poziomu gminy.
Można przyjąć, że komendant gminny jest również odpowiedzialny za aktualizację planu ratowniczego swojej gminy.
Podstawy prawne i dokumenty
Obowiązki komendanta gminnego Związku w procesie tworzenia planów ratowniczych nie zostały sprecyzowane wprost w żadnym dostępnym dokumencie. Jednakże, można odwołać się do następujących aktów prawnych i publikacji:
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 81, poz. 351 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 grudnia 1999 roku w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. Nr 111, poz. ...).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo - gaśniczego.
- Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
- Kosowski B. Programowanie działań na wypadek zaistnienia sytuacji kryzysowych. Poradnik praktyczny.
- Vademecum ochrony przeciwpożarowej w powiecie i gminie.
- Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy.
- Ochrona przeciwpożarowa. Zbiór przepisów.
- Zespoły reagowania kryzysowego.