W Parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej odbyły się kluczowe posiedzenia i debaty dotyczące przyszłości oraz funkcjonowania Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Celem tych działań jest dalsze wzmocnienie pozycji strażaków-ochotników oraz usprawnienie przepisów regulujących ich działalność.
Posiedzenie Podkomisji Stałej ds. Rozwoju i Promocji OSP
W poniedziałek 2 czerwca w Sejmie RP odbyło się posiedzenie Podkomisji stałej do spraw rozwoju i promocji Ochotniczych Straży Pożarnych. Spotkanie to było poświęcone rozpatrzeniu poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o OSP. W obradach uczestniczyli przedstawiciele zarówno strony rządowej, jak i samorządowej, w tym pracownik biura Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej oraz delegaci Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej i Centralnego Ośrodka Informatyki.
Podkomisja skoncentrowała się na analizie poprawek legislacyjnych, które zostały wcześniej zgłoszone podczas prac komisji. Wszystkie zaproponowane zmiany zyskały akceptację uczestników posiedzenia. Jednym z kluczowych ustaleń była decyzja o braku konieczności nowelizacji ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o aplikacji mObywatel, co potwierdza spójność nowych przepisów z istniejącym systemem informatycznym państwa.
Efektem posiedzenia było jednogłośne przyjęcie projektu ustawy o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Posłem sprawozdawcą został przewodniczący Podkomisji - Bartosz Romowicz.
Debata w Sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych
Zmiany w Finansowaniu OSP z Ubezpieczeń
We wtorek sejmowa komisja administracji i spraw wewnętrznych rozpatrzyła poselski projekt ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Projektowana regulacja zmienia m.in. zasady rozdysponowania środków finansowych.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami zakłady ubezpieczeń są obowiązane przekazywać 10 proc. sumy wpływów uzyskanych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia na określone cele ochrony przeciwpożarowej. Całość trafia do Komendanta Głównego PSP, który dzieli je po połowie na OSP i pozostałe jednostki ochrony przeciwpożarowej. Zgodnie z projektowaną regulacją 50 proc. środków trafiałoby do szefa PSP, a 50 proc. do Zarządu Głównego Związku OSP RP.
Poseł Zbigniew Sosnowski (KO) przedstawiając uzasadnienie projektu, zwrócił uwagę, że chodzi o przywrócenie rozwiązania, które już funkcjonowało w strażach pożarnych przez kilkadziesiąt lat. Przypomniał, że obecnie funkcjonujące rozwiązanie wprowadził rząd PiS w 2017 r., zmieniając ustawę o ochronie przeciwpożarowej. Zdaniem Sosnowskiego zarzuty, że proponowana przez wnioskodawców zmiana jest próbą przejęcia pieniędzy przez Związek OSP RP, są bezzasadne, gdyż „Związek OSP składa się z przedstawicieli OSP”.
Kontrowersje i Proponowane Poprawki
Poseł Paweł Hreniak w imieniu klubu PiS zaproponował skreślenie artykułów 2 i 3, które zmieniają podmiot, który będzie dzielił środki z ubezpieczeń. Stwierdził on, że „Manipulacją jest to, co zostało wcześniej powiedziane, że jeżeli nie przyjmiemy tej propozycji ustawowej złożonej przez grupę posłów koalicji rządzącej, to będzie mniej środków dla jednostek OSP. Mniemam, że będzie więcej, ponieważ pozbywamy się pośrednika”. Słowa te poparł poseł PiS i były wiceszef MSWiA Jarosław Zieliński, który argumentację Sosnowskiego określił jako „manipulację”. „50 proc. środków dla OSP z ubezpieczeń było, jest i będzie. Tylko chodzi o to, kto je dzieli. Tu ma dzielić PSL-owski zarząd Związku OSP RP” - mówił Zieliński.
Rozszerzenie Katalogu Zadań OSP
Zieliński postulował również zmianę art. 1 projektu ustawy, dotyczący otwarcia katalogu zadań OSP. Odnosząc się do tego zarzutu, Sosnowski zaznaczył, że katalog działań podejmowanych przez strażaków powinien być jak najszerszy i dotyczyć nie tylko walki z pożarami, lecz także innych aktywności, których oczekuje lokalna społeczność.
Komisja opowiedziała się za przyjęciem projektu ustawy bez poprawek zgłoszonych przez klub PiS. Członkowie komisji przyjęli natomiast poprawkę zgłoszoną przez posła Polski 2050 Bartosza Romowicza, która zakłada wprowadzenie parlamentarnej kontroli wydatkowania środków pochodzących z ubezpieczeń przez Zarząd OSP RP. Posłowie wprowadzili też poprawkę zobowiązującą Zarząd do składania w Sejmie sprawozdania o sposobie wydatkowania tych środków.
Rola Senackiej Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej
We wtorek Senacka Komisja Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej poparła nowelę dot. dodatkowego wsparcia dla Ochotniczych Straży Pożarnych, rekomendując jej przyjęcie bez poprawek. Rekomendacja senackiej komisji jest o tyle ważna, że Sejm podczas ostatniego posiedzenia przyjął, jak podkreślała część komentatorów "przez przypadek", jedną poprawkę zgłoszoną przez klub parlamentarny PSL-KP.
Ważne informacje o rosyjskiej gospodarce. Czy stagnacja przerodzi się w recesję?
Poprawka ta zmieniała zasady rozdziału środków dla jednostek działających w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Pierwotnie ich rozdziału dokonywał minister spraw wewnętrznych na podstawie wniosków złożonych przez ochotnicze straże pożarne za pośrednictwem komendanta wojewódzkiego PSP. Poprawka zakładała, że ich rozdziałem zajmą się "podmioty ponoszące koszty funkcjonowania OSP", czyli m.in. gminy. O powrót do pierwotnego brzmienia rządowego projektu prosił senatorów m.in. obecny na komisji wiceszef MSWiA Krzysztof Kozłowski. Wcześniej podkreślał on, że „idea, która została zawarta w ustawie i która przybrała postać wskazania jako organu dotacyjnego MSWiA, przede wszystkim była związana z funkcjonalnością systemu ochrony ludności w Polsce”.
Na posiedzeniu komisji senackiej obecni byli również m.in. komendant główny PSP gen. brygadier Leszek Suski oraz były premier Waldemar Pawlak, obecnie prezes Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Suski wskazywał, że proponowane przez rząd rozwiązanie dotyczące rozdziału środków "oparte były o dotychczasową praktykę".
Komisja poparła we wtorek przyjęcie ustawy bez poprawek - za głosowało czterech senatorów, przeciwko było trzech. W związku z tym, poprawki zakładające powrót ustawy do pierwotnego brzmienia, zgłoszone przez senatora PiS Andrzeja Pająka, rozpatrywane będą jako wniosek mniejszości.
Nowe Zadania i Perspektywy Finansowania OSP
Nowelizacja ustawy o ochronie przeciwpożarowej pozwoli na przekazanie pieniędzy ochotniczym strażom pożarnym. Aby je dostać, jednostka OSP będzie musiała złożyć wniosek o dodatkowe fundusze. Do noweli obok zadań związanych z gaszeniem pożarów, organizacji przedsięwzięć służących krzewieniu sportu i kultury fizycznej, pozwalających na rozwinięcie sprawności wykorzystywanej w działaniach ratowniczych, czy przedsięwzięć oświatowo-kulturalnych propagujących wiedzę i umiejętności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, wpisano również upowszechnianie i wspieranie form współdziałania między lokalnymi partnerami społecznymi i gospodarczymi w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jak zaznaczono, wydatki na realizację nowych zadań będą pochodziły z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz pieniędzy przekazywanych przez jednostki organizacyjne, w szczególności stowarzyszenia, fundacje i instytucje ubezpieczeniowe.
Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy ustawa finalnie zostanie przyjęta przez Senat w takim kształcie w jakim zarekomendowała to komisja. Biorąc pod uwagę determinację MSWiA do powrotu do poprzedniego brzmienia przepisów, nie jest niemożliwym, że podczas posiedzenia plenarnego zgłoszony wniosek mniejszości zostanie przegłosowany. Z drugiej strony, wtedy ustawa będzie musiała wrócić do Sejmu.