Historia Tucholi i jej Świątyń
Początki Tucholi sięgają XII lub XIII wieku. Założycielami Tucholi byli książęta pomorscy - Sambor I lub Mściwój II. Pierwsza oficjalna wzmianka o Tucholi pojawia się w 1287 roku, kiedy to arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka dokonał konsekracji miejscowego kościoła.
Parafię tucholską założył na przełomie XII i XIII wieku książę pomorski Świętopełk. Została ona wyłączona z parafii Raciąż, najstarszej miejscowości w rejonie Borów Tucholskich. Pierwszy dokument pisany, od którego współcześni liczą historię miasta, pochodzi z 9, według innych, 15 października 1287 roku i dotyczy konsekracji kościoła, dokonanej przez arcybiskupa Jakuba Świnkę. Wystawił on dokument, w którym informuje, że przybył do Tucholi w celu konsekracji kościoła na prośbę księcia wschodnio-pomorskiego Mściwoja II. Arcybiskup Jakub Świnka konsekrował wówczas kościół murowany z wysoką wieżą i dziewięcioma ołtarzami. W tym też czasie Mściwoj II uposażył tucholski kościół pobliską wsią - Białowieżą.
W tym okresie na rynku wybudowano murowany gotycki kościół farny pw. św. Bartłomieja Apostoła. Parafia tucholska należała do archidiecezji gnieźnieńskiej.
Wykopaliska archeologiczne przy ulicy Starofarnej wskazują na drewnianą zabudowę, datowaną na początek XIV wieku. Miejscowa tradycja upamiętniła w nazwie tej ulicy położenie najstarszej świątyni, poświadczonej w 1287 roku. Według świadectwa Kaspera Hennenbergera, już na początku XIV wieku Krzyżacy doszczętnie spalili gród i miasto. Krzyżacy w krótkim czasie odbudowali Tucholę, wznosząc zamek i otaczając ją murem obronnym i rowami, a także trzema bramami: Świecką (Toruńską), Chojnicką i Zieloną (Sępoleńską).
Tragiczny Pożar Fary św. Bartłomieja w 1781 roku
Prawdziwą tragedią dla Tucholi był potop szwedzki, który przyniósł zniszczenia wojenne i zarazy. W 1772 roku Pomorze zostało zajęte przez Prusy w wyniku I rozbioru Polski. Wtedy to właśnie rozwój miasta został zahamowany przez kolejny potężny pożar.
Według księdza Stanisława Kujota, najstarsza świątynia, czyli fara św. Bartłomieja, przetrwała do wielkiego pożaru miasta, który miał miejsce 17 maja 1781 roku. Tego dnia Jan Filip Voigt włamał się do pomieszczeń przykościelnych fary św. Bartłomieja, skradł kosztowności i podpalił zabudowania w celu zamaskowania swego postępku.
Ogień strawił nie tylko sam kościół, ale również ratusz i większość zabudowań miejskich. Zniszczenia były tak duże, że przez pewien czas planowano przenieść miasto w inne miejsce - w okolice osady Rudzki Most.
Po kilku latach mieszkańcy Tucholi odbudowali miasto, a cegły ze spalonych gmachów posłużyły do budowy nowych domów. Kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła, odbudowany po pożarze w latach 1784-1785, istniał do 1939 roku, kiedy to z rozkazu okupanta hitlerowskiego został całkowicie rozebrany.
Obecna Główna Świątynia: Kościół pw. Bożego Ciała
Obecny kościół p.w. Bożego Ciała został wybudowany w latach 1935-1939 przez księdza radcę dr. Konstantego Franciszka Kreffta. Budowę kościoła, w tym wieży, prowadzili Edmund Muzolf wraz z Bronisławem Badtke i Bronisławem Czortem, pod nadzorem Pawła Zühlke. Patrząc z dołu na wieżę od ulicy Garbary, można zauważyć dwie ludzkie głowy przypominające „znajome twarze” (tak mówią mieszkańcy): P. Zühlke (w okularach) i ks. K. Kreffta. Te głowy są wykorzystane jako wystające rynny, odprowadzające wodę deszczową.
Obecna wieża ma około 40 metrów wysokości, w tym 5-metrowy krzyż. Wcześniej wieża ta miała inny kształt - była tępo ścięta, z ostrą miedzianą wieżyczką (około 15 m), uwieńczoną złotym krzyżem z koroną papieską i otoczoną czterema mniejszymi narożnymi wieżyczkami, zakończonymi kulami. Jednak w kwietniu 1940 roku hitlerowcy, okupujący Tucholę, usunęli zwieńczenie tej wieży, wykonane z miedzi, przetapiając je na amunicję, a wieżę zakończono dwuspadowym dachem i umieszczono na niej 2-metrowy krzyż. Okupant hitlerowski rozebrał też mur, który otaczał kościół; był on pozostałością cmentarza katolickiego.
Konsekracji kościoła Bożego Ciała 6 października 1946 roku dokonał biskup ordynariusz Kazimierz Józef Kowalski w czasie, gdy proboszczem tucholskim był ksiądz radca Franciszek Aszyk. Przed konsekracją usunięto szkody wojenne, zrobiono ławki, 4 konfesjonały i Drogę Krzyżową.
W kolejnych latach kościół był wielokrotnie remontowany i modernizowany. Za księdza kanonika ppłk. Józefa Wryczy powstały boczne ołtarze i witraże figuralne. W 1962 roku, za księdza kanonika dr. Kazimierza Janiszewskiego, odbył się remont dachu kościoła, okien i witraży, oraz urządzono kaplicę przedpogrzebową. W 1996 roku pokryto miedzią dach na wieży i umieszczono na nim nowy krzyż pięciometrowy. W latach 2000-2001 przeprowadzono remont okien-witraży, a po koniec 2004 roku wykonano metalowy płot wokół plebanii. W 2005 roku pokryto główną ścianę kościoła złotem osiemnasto- i szesnastokaratowym i odnowiono Krzyż z Chrystusem Ukrzyżowanym.
Współczesne Incydenty Podpaleń w Tucholi (2018)
W 2018 roku doszło do serii incydentów podpaleń w jednym z kościołów w Tucholi, za które odpowiedzialność ponosił młody wandal.
Tucholscy kryminalni w poniedziałek 4 czerwca 2018 roku ustalili tożsamość sprawcy odpowiedzialnego za dwukrotne podpalenie ołtarza w jednym z tucholskich kościołów. Do tych przestępczych czynów doszło 18 maja i 1 czerwca tego roku. W wyniku podłożenia ognia spłonął obrus i mszał oraz została uszkodzona figurka sakralna. Mężczyzna ukradł również dzwonki kościelne.
Zgłaszający wycenił wartość poniesionych strat na kwotę blisko 3,5 tys. złotych. Jak ustalili policjanci, wandal próbował dość szybko sprzedać skradzione dzwonki kościelne, lecz mu się to nie udało.
Sprawcą okazał się 18-letni mieszkaniec gminy Kęsowo, któremu funkcjonariusze przedstawili dwa zarzuty uszkodzenia mienia. Za popełnione przestępstwa grozi mu do 5 lat pozbawienia wolności.
Władze szczegółowo opisują aresztowanie podejrzanego o pożar w kościele: „Zagrożenie już minęło” | NBC News
tags: #kosciol #tuchola #podpalenie