Historia Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w Wielkopolsce to świadectwo długiej tradycji zaangażowania społecznego i ofiarności. Od najwcześniejszych lat ich powstania, OSP odgrywały kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa pożarowego oraz wspieraniu lokalnych społeczności.
Początki i rozwój OSP w Wielkopolsce
Pierwsze lata i tworzenie struktur
Wiele jednostek OSP w Wielkopolsce ma swoje korzenie na początku XX wieku. Na przykład, Ochotnicza Straż Pożarna w Żerkowie powstała w 1904 roku jako stowarzyszenie. Początki OSP Nordzucker Polska S.A. sięgają 1920 roku, kiedy to Marian Ryszard Hoffman i Józef Hoffman założyli jednostkę ogniową przy opalenickiej Cukrowni. Ochotnicza Straż Pożarna w Miedzichowie została powołana do życia w 1922 roku. Trudno jest dokładnie ustalić datę założenia OSP Siedleczko, jednak w sądzie jednostka ta została zarejestrowana w 1927 roku.
Zmiany po odzyskaniu niepodległości
W momencie gdy Polska odzyskała niepodległość, 11 stycznia 1920 roku w Wielkopolsce uchwalono nową nazwę - Wielkopolski Związek Straży Pożarnych. To wydarzenie zapoczątkowało ujednolicenie i wzmocnienie struktur strażackich w regionie.
Okres powojenny i dalszy rozwój
Po II wojnie światowej również powstawały nowe jednostki. W 1956 roku z inicjatywy A. Zjawińskiego, St. Farata, J. Kolasińskiego, Zb. Patelskiego, M. Grzewińskiego, E. Głomba i P. Kujawy rozpoczęła działalność Ochotnicza Straż Pożarna Brzeźno Stare. Dwa lata później, w 1958 roku, przez mieszkańców Franciszka Niedbalskiego i Jana Niedbalskiego, została utworzona jednostka OSP w Kaliszanach.
Współczesne wyzwania i znaczenie OSP
Aktywność i mobilność jednostek
Współczesne jednostki OSP w Wielkopolsce charakteryzują się wysoką aktywnością i mobilnością. Przykładem jest Ochotnicza Straż Pożarna Czacz, która jest jedną z najliczniejszych i najbardziej mobilnych jednostek, podobnie jak OSP ze Śmigla i Starego Bojanowa. Obecnie prezesem OSP Czacz jest Piotr Szymański. Ochotnicza Straż Pożarna w Skokach na przestrzeni ostatnich lat przechodziła diametralne zmiany, dostosowując się do współczesnych wymagań.
OSP Kęty - Uwalnianie budynku z pod napięcia podczas akcji ratowniczej
Konkursy Kronik Województwa Wielkopolskiego
Jednym z ważnych elementów dokumentowania historii i działalności OSP są kroniki. W sobotę, 4 października 2025 roku odbył się XXVII Finał Konkursu Kronik Województwa Wielkopolskiego. Uroczystość miała miejsce w Zespole Pałacowo-Parkowym Muzeum w Lewkowie. Oddział Wojewódzki Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP woj. wielkopolskiego im. generała Stanisława Taczaka reprezentowali: wiceprezesi ZOW ZOSP RP - dh Grzegorz Marszałek, Andrzej Piaskowski, Przewodniczący Komisji ds. MiKDP, Kultury i Sportu Oddziału Wojewódzkiego - dh Ireneusz Ćwiek oraz Dyrektor Biura Zarządu Wykonawczego - dh Magdalena Cybal-Kalinowska. Wójt Gminy Ostrów Wielkopolski oraz Dyrektor Muzeum w Lewkowie powitali uczestników konkursu, przybliżając specyfikę gminy i muzeum. Krótką informację na temat ruchu strażackiego na terenie powiatu ostrowskiego przedstawił wiceprezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Ostrowie Wielkopolskim - dh Wojciech Krawczyk. Na tegoroczny konkurs zgłoszono 26 kronik w 37 tomach, w tym: 22 kroniki OSP, 3 kroniki MDP oraz jedna kronika Zarządu Oddziału Miejsko-Gminnego ZOSP RP. Jury w składzie: Bogdan Siwiński, Jan Maćkowiak, Przemysław Szalaty, oceniło kroniki. Protokół Jury oraz wnioski komisji konkursowej przedstawił dh Jan Maćkowiak.
W wyniku oceny wyłoniono następujące kroniki:
- 11 kronik wzorowych: OSP Kleczew, OSP Boczków, OSP Grabonóg, OSP Bruczków, OSP Roztoka, OSP Komorniki, OSP Gorzyce Wielkie, OSP Turek, OSP Oleszno, MDP Czermin, ZOMG w Rogoźnie.
- 6 kronik wyróżniających: OSP Sączkowo, OSP Sadowie, MDP Komorniki, OSP Koźmin, OSP Pruszków, MDP Niechanowo.
- 8 kronik poprawnych: OSP Czeszewo, OSP Sulęcin, OSP Bieganin, OSP Kluczewo, OSP Solec, OSP Mikstat, OSP Wtórek, OSP Ołobok.
Wszyscy laureaci otrzymali dyplomy i upominki, które wręczali wiceprezesi ZOW ZOSP RP - dh Grzegorz Marszałek i dh Andrzej Piaskowski, przewodniczący Komisji MiKDP, Kultury i Sportu - dh Ireneusz Ćwiek oraz Wójt Gminy Ostrów Wielkopolski - Dariusz Pryczak. Po części oficjalnej odbyło się zwiedzanie Pałacu Rodziny Lipskich w Lewkowie, z Panią dyrektor w roli przewodnika.
Wojewódzki Konkurs Kronik OSP (2023)
18 sierpnia 2023 roku w sali konferencyjnej Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP w Poznaniu odbyła się ocena kronik OSP przesłanych na Wojewódzki Konkurs Kronik OSP woj. wielkopolskiego. Na konkurs nadesłano 15 kronik w 18 tomach z 10 powiatów woj. wielkopolskiego:
- 1 z powiatu gnieźnieńskiego,
- 2 z powiatu konińskiego-ziemskiego,
- 1 z powiatu obornickiego,
- 3 z powiatu poznańskiego,
- 1 z powiatu wągrowieckiego,
- 1 z powiatu pleszewskiego,
- 2 z powiatu gostyńskiego,
- 2 z powiatu tureckiego,
- 1 z powiatu kościański,
- 1 z powiatu złotowskiego.
Jury konkursu tworzyli członkowie Wojewódzkiego Klubu Kronikarza OSP Województwa Wielkopolskiego: Małgorzata Judasz - Przewodnicząca (pow. kaliski) oraz Bogdan Siwiński (pow. koniński-ziemski) i Jan Maćkowiak (pow. wągrowiecki).
tags: #kronika #osp #w #wielkopolsce