Kurs obsługi i konserwacji sprzętu w Ochotniczych Strażach Pożarnych

Bezpośredni udział członków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w działaniach ratowniczych jest uwarunkowany spełnieniem szeregu wymogów, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kluczowe znaczenie ma tutaj ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, która precyzuje kryteria kwalifikacji strażaków-ochotników. System szkolenia członków OSP obejmuje różnorodne kursy specjalistyczne, mające na celu przygotowanie kadry do pełnienia określonych funkcji i zadań, w tym do obsługi i konserwacji sprzętu.

Wymogi kwalifikacyjne i system szkolenia OSP

Podstawowe wymagania dla członków OSP uczestniczących w działaniach ratowniczych

Aby członek OSP mógł brać bezpośredni udział w akcjach ratowniczych, musi spełniać następujące warunki określone w art. 19 ust. 1b ustawy o ochronie przeciwpożarowej:

• Ukończone 18 lat i nieprzekroczenie 65 lat wieku.
• Posiadanie aktualnych badań lekarskich, które dopuszczają do udziału w działaniach ratowniczych.
• Ukończenie odpowiedniego szkolenia pożarniczego.

Rodzaje szkoleń i wymagania uzupełniające

System szkolenia członków OSP przewiduje specjalistyczne kursy, dla których istnieją szczegółowe warunki przyjęcia. Poniżej przedstawiono wybrane z nich:

Szkolenie Podstawowe Strażaków Ratowników OSP

Warunkiem przyjęcia na szkolenie podstawowe jest ukończone 18 lat i nieprzekroczone 65 lat, a także posiadanie skierowania zgodnego ze wzorem określonym w „Zasadach organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”.

Szkolenie Kierujących Działaniem Ratowniczym (KDR) dla Członków OSP

Do szkolenia KDR kwalifikują się osoby, które spełniają następujące kryteria:

• Posiadanie skierowania zgodnego z obowiązującym wzorem z 2015 roku.
• Wiek nieprzekraczający 65 lat.
• Posiadanie co najmniej 3-letniego stażu od uzyskania uprawnień do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.
• Potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP według programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań według „Systemu szkolenia członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych” z 2006 roku.

Szkolenie kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego OSP

Jednym z kluczowych szkoleń, zapewniających sprawność operacyjną jednostek OSP, jest kurs obsługi i konserwacji sprzętu ratowniczego, dedykowany dla kierowców-konserwatorów.

Cele i zakres szkolenia

Celem tego szkolenia jest przygotowanie strażaków-kierowców OSP do wykonywania zadań operatora sprzętu, obsługi samochodów pożarniczych oraz urządzeń z silnikami spalinowymi, stanowiących wyposażenie OSP. Ponadto, kurs ma na celu przekazanie wiedzy i umiejętności z zakresu konserwacji i drobnych napraw, mających na celu utrzymanie pełnej sprawności sprzętu ratowniczego OSP.

Wymagania dla kandydatów

Wymagania dla uczestników szkolenia kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego OSP obejmują:

• Posiadanie skierowania zgodnego z obowiązującym wzorem.
• Wiek nieprzekraczający 65 lat.
• Posiadanie prawa jazdy co najmniej kategorii B.
• Potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP według programu z 2015 roku lub spełnienie równorzędnych wymagań zgodnie z programem szkolenia z 2006 roku.

Kluczowe zagadnienia programowe

Program szkolenia kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego OSP obejmuje szeroki zakres tematów, takich jak:

• Prawa i obowiązki kierowcy.
• Charakterystyka samochodów pożarniczych.
• Bezpieczeństwo prowadzenia i ustawiania pojazdów.
• Konserwacja motopomp i autopomp.
• Obsługa techniczna samochodów.
• Konserwacja agregatów, urządzeń hydraulicznych i pił.
• Zasady eksploatacji sprzętu ochrony dróg oddechowych.
• Łączność i alarmowanie.

Przykłady zrealizowanych kursów

Szkolenia kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego Ochotniczych Straży Pożarnych są regularnie organizowane. Na przykład, w dniach od 27 lutego do 04 marca 2026 r. w Tomaszowie Lubelskim odbyło się takie szkolenie. Celem było przygotowanie kierowcy-konserwatora sprzętu OSP do wykonywania zadań operatora sprzętu, obsługi samochodów pożarniczych i urządzeń z silnikami spalinowymi, a także do konserwacji i drobnych napraw. Uroczystego wręczenia zaświadczeń dokonał Zastępca Komendanta Powiatowego PSP w Tomaszowie Lubelskim mł. bryg.

Inny kurs, który zakończył się w kwietniu, również miał na celu przygotowanie strażaków-kierowców OSP do tych samych zadań. Podczas zajęć teoretycznych i praktycznych strażacy nabywali wiedzę na temat obsługi i konserwacji posiadanego sprzętu ratowniczego oraz wszelkiego rodzaju pomp. Duże zainteresowanie, wysoka frekwencja oraz zdyscyplinowanie słuchaczy pozwoliły ukończyć egzamin 25 strażakom. Kadrę dydaktyczną stanowili strażacy z komendy i jednostki ratowniczo-gaśniczej. Zaświadczenia o ukończeniu kursu wręczył pełniący obowiązki Komendanta Powiatowego PSP w Parczewie mł. bryg.

Inne specjalistyczne szkolenia w OSP

Kwalifikowana Pierwsza Pomoc (KPP)

Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym z dnia 8 września 2006 roku określa zasady prowadzenia kursów Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy oraz warunki uzyskiwania tytułu „Ratownika”. Kursy te są przeznaczone między innymi dla Państwowej Straży Pożarnej, Ochotniczych Straży Pożarnych, Zakładowych Straży Pożarnych oraz innych jednostek i służb ochrony przeciwpożarowej.

Ratownik po ukończeniu kursu KPP jest przygotowany do wykonywania wielu czynności, w tym:

• Resuscytacji krążeniowo-oddechowej (bezprzyrządowej i przyrządowej) z podaniem tlenu oraz zastosowaniem defibrylatora zautomatyzowanego.
• Tamowania krwotoków zewnętrznych i opatrywania ran.
• Unieruchamiania złamań, podejrzeń złamań kości oraz zwichnięć.
• Ochrony przed wychłodzeniem lub przegrzaniem.
• Prowadzenia wstępnego postępowania przeciwwstrząsowego i zapewnienia ochrony termicznej.
• Stosowania tlenoterapii biernej.
• Ewakuacji z miejsca zdarzenia oraz udzielania wsparcia psychicznego.
• Prowadzenia wstępnej segregacji medycznej.

Szkolenia z zakresu ratownictwa technicznego

Te szkolenia obejmują takie zagadnienia jak wypadki drogowe, budowa pojazdów, obsługa urządzeń hydraulicznych, organizacja akcji ratownictwa technicznego, metody uwalniania poszkodowanych, postępowanie z substancjami niebezpiecznymi oraz akcje komunikacyjne.

Szkolenia z zakresu ratownictwa wodnego

Obejmują konstrukcję budowli ochronnych, działania ratownicze i zabezpieczające, usuwanie skutków powodzi, obsługę sprzętu ratownictwa wodnego, czynności członka załogi łodzi, pomoc ludziom i zwierzętom, lokalizację i wydobywanie zwłok, działania na terenach zalanych oraz działania na lodzie i znajomość znaków żeglugowych.

Dyskusja na temat organizacji szkoleń dla OSP

W środowisku strażackim toczy się dyskusja dotycząca organizacji szkoleń dla dowódców OSP i innych specjalistycznych kursów. Pojawiają się głosy wskazujące na trudności związane z terminami szkoleń, które często odbywają się w dni robocze, w godzinach pracy. Stanowi to wyzwanie dla druhów, zwłaszcza tych pracujących poza miejscem zamieszkania, dla których zorganizowanie kilkudniowego szkolenia wymaga urlopu i wiąże się z dodatkowymi kosztami.

Wyzwania w harmonogramowaniu i dostępności szkoleń

Niektórzy postulują powrót do organizowania szkoleń dowódców OSP przez Komendy Powiatowe Państwowej Straży Pożarnej (KP PSP) w trybie weekendowym, podobnie jak miało to miejsce w przeszłości. Argumentują, że taka forma byłaby bardziej dostępna dla strażaków-ochotników.

Z drugiej strony, pojawiają się głosy podkreślające, że Ośrodki Szkolenia, które przejęły organizację szkoleń specjalistycznych i dowódczych, pracują w standardowych godzinach od poniedziałku do piątku. Zwraca się uwagę, że jeśli OSP aspiruje do rozwoju, jej członkowie powinni dostosować się do tych warunków. Podkreśla się również znaczenie jakości szkoleń i to, że nie wszystko da się zrealizować wyłącznie w weekendy, ze względu na fizyczną niemożliwość.

Współpraca i zaangażowanie

Dyskutowana jest również kwestia liczby chętnych na poszczególne kursy. Czasami zapotrzebowanie na szkolenie dowódców jest niewielkie, co może wynikać z różnych czynników, w tym z faktu, że część osób spełniających formalne kryteria nie wykazuje aktywnego udziału w działaniach Jednostek Operacyjno-Technicznych (JOT). Sugeruje się eliminowanie tzw. „martwych dusz” z JOT, aby dane były bardziej wiarygodne, co mogłoby wpłynąć na lepsze planowanie szkoleń przez KP PSP.

Podkreśla się potrzebę współpracy między PSP a OSP, a nie rywalizacji. Wskazuje się, że dla osób naprawdę zaangażowanych w rozwój i chętnych do objęcia funkcji dowódczych, zorganizowanie czasu na szkolenie nie powinno stanowić przeszkody. Jednocześnie zwraca się uwagę na fakt, że niektóre OSP borykają się z trudnościami w namówieniu druhów na dalsze kursy specjalistyczne, mimo że kursy podstawowe są realizowane, często z konieczności wpisania do Systemu Wspomagania Dowodzenia - Straż (SWD-ST) lub naliczania stażu do emerytury OSP. Zauważa się również, że nowelizacja przepisów od 17 listopada 2015 roku zwiększyła liczbę godzin i zmieniła zakres szkoleń, co wymaga od uczestników większego zaangażowania.

tags: #kurs #obslugi #i #konserwacji #osp