Szkolenie Podstawowe i System Szkolenia Strażaków Ratowników OSP

Szkolenie podstawowe jest kluczową przepustką do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych. Niniejszy artykuł szczegółowo przedstawia, jak wygląda szkolenie podstawowe dla strażaków-ratowników OSP, uwzględniając najnowszy program szkolenia oraz zmiany w regulacjach.

Wymagania i Warunki Udziału w Szkoleniu Podstawowym

Aby wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, kandydat musi być członkiem jednostki OSP. Wyłącznie jednostka macierzysta ma możliwość skierowania osoby na szkolenie.

• W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat.
• W przypadku osób niepełnoletnich, wymagana jest zgoda rodziców lub prawnych opiekunów na udział w szkoleniu.
• Osoby niepełnoletnie, które z powodzeniem zdadzą egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Jednakże, zgodnie z obowiązującym prawem, w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział dopiero po ukończeniu 18 roku życia.

Organizacja i Formy Szkolenia

Szkolenia dla strażaków-ratowników OSP są realizowane przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej.

• Szkolenie może być realizowane stacjonarnie.
• Zakres teoretyczny może być również realizowany przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość.
• Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady, że na 1 instruktora przypada od 4 do 10 słuchaczy, co zapewnia efektywność i bezpieczeństwo nauki.

Początek Szkolenia: Spotkanie Organizacyjne i BHP

Szkolenie podstawowe rozpoczyna się od spotkania organizacyjnego, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego z zakresu BHP (Bezpieczeństwa i Higieny Pracy).

Po przeprowadzeniu instruktażu, kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego z zakresu BHP. Następnie, w macierzystej jednostce OSP, naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia.

Program Szkolenia Podstawowego Strażaka Ratownika OSP

Obecnie szkolenia podstawowe realizowane są w oparciu o program szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku. Nowy program wprowadza kilka istotnych zmian. Według dotychczasowego "Systemu szkolenia członków OSP..." z 2006 roku, zmianie uległ zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń.

Kluczowe Zagadnienia Szkolenia Podstawowego (Część I)

Ukończenie szkolenia według „Programu Szeregowców Ochotniczych Straży Pożarnych” jest równoznaczne z ukończeniem szkolenia strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych część I. Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki, co wynika z różnorodności sytuacji, z którymi strażak-ratownik spotka się podczas akcji. Podstawowe bloki tematyczne obejmują:

• Organizacja ochotniczych straży pożarnych.
• Służba wewnętrzna. Musztra.
• Sprzęt ratowniczy i podręczny sprzęt gaśniczy.
• Drabiny pożarnicze.
• Węże, armatura wodna, sprzęt do podawania piany.
• Proces spalania, a pożar.
• Zadania strażaków w zastępie.
• Podstawy organizacji akcji gaśniczej.
• Rozwijanie linii, zajmowanie stanowisk gaśniczych.
• Gaszenie pożarów oraz środki gaśnicze.
• Ewakuacja ludzi, zwierząt i mienia.
• Działania w czasie innych miejscowych zagrożeń.
• Łączność bezprzewodowa i alarmowanie.

Egzamin Końcowy

Egzamin po ukończeniu szkolenia podstawowego składa się z trzech części:

1. Części teoretycznej
2. Części praktycznej
3. Egzaminu z zakresu BHP

Część Teoretyczna

Egzamin z części teoretycznej jest egzaminem pisemnym, zazwyczaj składającym się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Egzamin zostaje zaliczony, jeżeli zdający uzyska minimum 70% możliwych do zdobycia punktów. Wiele z pytań, które mogą pojawić się na egzaminie, jest dostępnych w module quizów w aplikacjach wspierających szkolenie strażaków.

Jeśli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzana jest po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku zajęć stacjonarnych, cały egzamin jest organizowany na zakończenie szkolenia.

Część Praktyczna

Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej. Na egzaminie praktycznym należy spodziewać się wszystkiego, co było wcześniej ćwiczone podczas zajęć. Szczególną uwagę należy zwrócić na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej oraz znajomość przepisów BHP.

Egzamin z BHP

Egzamin z zakresu BHP przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie. Składa się z testu obejmującego minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią.

Komora Dymowa i Testy Sprawności Psychofizycznej

Zgodnie z zasadami zatwierdzonymi przez Komendanta Głównego PSP, strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych włączeni do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) mają obowiązek przystępować do testów w komorze dymowej nie rzadziej niż raz na 5 lat.

Celem testu jest sprawdzenie odporności strażaków na obciążenia psychofizyczne w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. W czasie testu sprawdza się orientację i zdolność do przemieszczania się w warunkach zadymienia i ograniczonej widoczności. Kartę skierowania na test podpisuje właściwy komendant gminny, prezes OSP lub naczelnik OSP.

Próba wysiłkowa (bieżnia, rower, młot podciągowy i drabina bez końca) realizowana jest w obuwiu sportowym, natomiast ścieżka treningowa pokonywana jest w obuwiu specjalnym.

System Szkolenia i Stopnie Zaawansowania

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, do zadań Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej należy ustalanie programów i zasad szkolenia pożarniczego dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. W 2006 roku Komendant Główny PSP zatwierdził, a Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP zaakceptował program „System szkolenia członków ochotniczych straży pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych”.

Zaproponowane rozwiązanie opiera się na trzech poziomach: od szkolenia podstawowego, poprzez szkolenia specjalistyczne, aż po szkolenia dowódcze. Na każdym z poziomów występują bloki szkoleniowe ułożone w kolejności chronologicznej, tworząc tzw. ścieżkę szkoleniową.

Uprawnienia do wykonywania czynności ratowniczo-gaśniczych, udzielania pierwszej pomocy medycznej, prowadzenia działań z zakresu ratownictwa technicznego oraz innych działań specjalistycznych, a także pełnienia funkcji dowódczych, strażak-ratownik Ochotniczych Straży Pożarnych nabywa po ukończeniu poszczególnych rodzajów szkoleń.

Przykłady Szkoleń Specjalistycznych OSP

Szkolenie Strażaków Ratowników OSP (Część II)

• Organizacja ochrony ludności, w tym ochrony przeciwpożarowej.
• Rozwój pożaru.
• Taktyka gaszenia pożarów.
• Sprzęt ochrony dróg oddechowych.
• Ratowniczy sprzęt mechaniczny.
• Podstawowe zadania strażaków OSP w działaniach ratowniczo-chemicznych.
• Elementy pierwszej pomocy.

Szkolenie Dowódców OSP

Aby starać się o przyjęcie na szkolenie dowódców OSP, strażak-ratownik OSP powinien posiadać wykształcenie co najmniej na poziomie zasadniczej szkoły zawodowej, co najmniej 3-letni staż jako strażak-ratownik OSP, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia strażaków ratowników OSP część II lub spełnienie równorzędnych wymagań, a także zaświadczenie o ukończeniu kursu z zakresu ratownictwa technicznego dla strażaków ratowników OSP.

• Organizacja ochrony przeciwpożarowej.
• Kierowanie działaniami gaśniczymi.
• Działania gaśnicze.
• Działania ratownictwa na drodze.
• Organizacja łączności dowodzenia i współdziałania.
• Organizacja szkoleń doskonalących w OSP.
• Sporządzanie dokumentacji z działań ratowniczych.
• Organizacja i funkcjonowanie JOT OSP.

Szkolenie Naczelników OSP

W przypadku szkolenia naczelników Ochotniczych Straży Pożarnych zalecane jest wykształcenie co najmniej średnie oraz zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dowódców Ochotniczych Straży Pożarnych.

• Obowiązki, uprawnienia i odpowiedzialność naczelnika OSP.
• Współdziałanie OSP z samorządem terytorialnym i PSP.
• Wybrane zagadnienia operacyjne.
• Ceremoniał pożarniczy.
• Organizacja szkoleń, ćwiczeń i zawodów OSP i MDP.
• Zaplecze logistyczne w OSP.
• Propaganda z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Szkolenie Komendantów Gminnych OSP

• Podstawowe akty prawne z zakresu ochrony przeciwpożarowej i OSP.
• Zadania i kompetencje Komendanta Gminnego OSP.
• Kierowanie działaniami ratowniczymi.
• Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy na szczeblu gminy.
• Zarządzanie kryzysowe na szczeblu gminy.
• Powiatowe plany ratownicze.
• Organizacja i zadania systemu wykrywania i alarmowania.
• Organizacja szkoleń, ćwiczeń i zawodów OSP i MDP.

Szkolenie Kierowców-Konserwatorów OSP

• Prawa i obowiązki kierowcy samochodu pożarniczego.
• Charakterystyka podstawowych samochodów pożarniczych.
• Zasady bezpieczeństwa prowadzenia i ustawiania samochodów pożarniczych.
• Konserwacja i eksploatacja motopomp i autopomp.
• Obsługa techniczna samochodów pożarniczych.
• Konserwacja i eksploatacja agregatów prądotwórczych i osprzętu.
• Konserwacja i eksploatacja hydraulicznych urządzeń ratowniczych.
• Konserwacja i eksploatacja pił.
• Zasady eksploatacji sprzętu ochrony dróg oddechowych.
• Łączność i alarmowanie.

Kurs z Zakresu Ratownictwa Technicznego dla Strażaków Ratowników OSP

• Wypadki drogowe - statystyka i przyczyny.
• Budowa pojazdów samochodowych.
• Hydrauliczne urządzenia ratownicze.
• Organizacja akcji ratownictwa technicznego na drogach.
• Metody uwalniania osób poszkodowanych z samochodów osobowych, ciężarowych.
• Postępowanie w czasie akcji z substancjami niebezpiecznymi.
• Postępowanie ratownicze w czasie innych akcji komunikacyjnych.

Działania Ratownictwa Wodnego

• Konstrukcja budowli ochronnych i przyczyny awarii.
• Działania ratownicze i zabezpieczające.
• Usuwanie skutków powodzi.
• Sprzęt ratownictwa wodnego.
• Czynności członka załogi łodzi ratowniczej.
• Udzielanie pomocy ludziom i zwierzętom.
• Lokalizacja i wydobywanie zwłok.
• Działania ratownictwa wodnego na terenach objętych powodzią.
• Działania ratownicze na lodzie.
• Znaki żeglugowe na drogach wodnych.

Procedury Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP)

• PROCEDURA 1 - sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym.
• PROCEDURA 2 - sekwencja medycznych działań ratowniczych.
• PROCEDURA 3 - Postępowanie w zatrzymaniu krążenia u dorosłych.
• PROCEDURA 4 - Postępowanie w zatrzymaniu krążenia u dzieci, niemowląt, noworodków (RKO).
• PROCEDURA 5 - Obrażenia i podejrzenie obrażeń głowy.
• PROCEDURA 6 - Obrażenia i podejrzenie obrażeń kręgosłupa.
• PROCEDURA 7 - Obrażenia i podejrzenie obrażeń klatki piersiowej.
• PROCEDURA 8 - Obrażenia i podejrzenie obrażeń brzucha.
• PROCEDURA 9 - Obrażenia i podejrzenie obrażeń miednicy.
• PROCEDURA 10 - Obrażenia i podejrzenie obrażeń narządu ruchu.
• PROCEDURA 11 - Rany.
• PROCEDURA 12 - Amputacja urazowa.
• PROCEDURA 13 - Wstrząs hipowolemiczny - postępowanie wstępne.
• PROCEDURA 14 - Oparzenia termiczne.
• PROCEDURA 15 - Oparzenia chemiczne.
• PROCEDURA 16 - Zatrucia wziewne.
• PROCEDURA 17 - Podtopienie.
• PROCEDURA 18 - Wychłodzenie.
• PROCEDURA 19 - Zaburzenia krążeniowo-oddechowe w stanach nieurazowych.
• PROCEDURA 20 - Drgawki.
• PROCEDURA 21 - Kobieta w widocznej ciąży w stanie zagrożenia życia/zdrowia.
• PROCEDURA 22 - Wsparcie psychiczne.

Materiały Szkoleniowe i Platformy Edukacyjne

Komenda Powiatowa PSP w Brzozowie informuje o uruchomieniu platformy edukacyjnej www.platforma.wint.pl. Platforma ta zawiera materiały szkoleniowe z zakresu ratownictwa dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych, oparte na "Systemie szkolenia członków OSP biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych" z 2006 roku.

Możliwość logowania do serwisu (na podstawie loginu i hasła) wymaga wcześniejszego zarejestrowania się użytkownika za pomocą kodu dostępu przyznanego dla OSP. Materiały pomocne dla OSP znajdują się w dziale "IV. Dopstępne sa też materiały szkoleniowe - prezentacje w plikach .pps, które obejmują tylko część teoretyczną poszczególnych szkoleń. Są one dostępne na stronach internetowych.

Zmiany w Ustawie o OSP i Przyszłość Szkoleń

Ustawa o Ochotniczych Strażach Pożarnych zaczęła obowiązywać 1 stycznia 2022 roku. Regulacja wprowadziła m.in. nowe zasady dotyczące uprawnień i świadczeń dla strażaków. Wiceszef MSWiA Wiesław Leśniakiewicz podkreśla, że zmiany w ustawie o OSP są potrzebne również do szkoleń strażaków z zakresu ochrony ludności. W projekcie ustawy o ochronie ludności proponuje się, aby dyspozycyjność strażaka OSP polegała nie tylko na braniu udziału w działaniach ratowniczych, ale też w szkoleniach, również do zadań z zakresu ochrony ludności.

Strażacy biorący przynajmniej raz w roku udział w szkoleniach mieliby prawo do dodatku emerytalnego. Dodatek ten jest wypłacany przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA po osiągnięciu 65. roku życia (w przypadku mężczyzn) oraz 60. roku życia (w przypadku kobiet). Przy naliczaniu okresu czynnego uczestnictwa nie jest wymagane zachowanie ciągłości wysługi lat w OSP.

Regulacja wprowadziła również legitymację strażaka ochotnika, która miała umożliwić korzystanie z dodatkowych świadczeń. Początkowo legitymacji nie wydawano, jednak w Dzienniku Ustaw opublikowane zostało rozporządzenie MSWiA w sprawie legitymacji strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej lub osoby posiadającej uprawnienie do świadczenia ratowniczego.

MSWiA zapewnia, że resort dąży do zmiany zapisu dotyczącego ochotników rozpoczynających służbę w OSP, na korzyść strażaków. Człowiek rozpoczynający służbę w OSP, nie mając jeszcze przeszkolenia podstawowego strażaka, nie jest jeszcze traktowany jako pełnoprawny strażak ochotnik. Istnieje potrzeba, aby personel był szkolony i przygotowywany również do zadań z zakresu ochrony ludności.

tags: #kurs #osp #rozporzadzenie