Medale i Odznaczenia w Ochotniczej Straży Pożarnej

Ochotniczy ruch strażacki chlubnie zaznaczył swoje istnienie na kartach historii narodu i państwa polskiego. Przykłady poświęcenia w niesieniu ratunku i pomocy są udziałem licznej rzeszy strażaków ochotników, którzy swoją działalnością zyskują uznanie społeczne.

Służba w Ochotniczej Straży Pożarnej to nie tylko udział w akcjach ratowniczych, ale przede wszystkim lata poświęceń i pracy na rzecz lokalnej społeczności. Walka z żywiołem ognia i sił przyrody, ratowanie zdrowia, życia i mienia w obliczu wypadków, katastrof oraz zdarzeń losowych, to tylko część działalności Ochotniczych Straży Pożarnych. Członkowie OSP ponadto uczestniczą w kultywowaniu rodzimych tradycji i dorobku kulturalnego. Swoją działalnością wychowawczą docierają do młodzieży, którą organizują we wspólnym działaniu dla dobra rodziny, środowiska i kraju.

System Wyróżnień w Ochotniczej Straży Pożarnej

Sumienna służba w straży pożarnej nigdy nie pozostaje niedoceniona. Te wysoce pozytywne przykłady postaw strażaków znajdują między innymi uhonorowanie w przyznawanych im przez władze państwowe odznaczeniach. Odznaczenia OSP są symbolicznym wyrazem wdzięczności i najwyższego uznania dla tych, którzy bezinteresownie niosą pomoc.

Obecnie istnieją trzy formy honorowania strażaków: odznaki, odznaczenia oraz specjalne wyróżnienia. Wszystkie formy mają charakter urzędowy i są przyznawane zgodnie z zasadami regulaminu odznaczeń, odznak i wyróżnień. Głównym celem systemu odznaczeń jest wyróżnienie osób i jednostek za długoletnią, aktywną działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. To formalny sposób docenienia nie tylko bohaterstwa podczas akcji, ale również pracy organizacyjnej, szkoleniowej i społecznej, która wzmacnia struktury OSP.

System wyróżnień jest rozbudowany i ma swoją hierarchię - od Złotego Znaku Związku po odznakę Strażaka Wzorowego - a każde z nich ma inne kryteria przyznawania. Odznaczenia i odznaki są przyznawane przez Prezydium Zarządu Głównego OSP RP. Wyróżnienia, do których należą „Dyplom uznania” oraz „List pochwalny”, są przyznawane przez Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. System odznaczeń Związku OSP RP przewiduje również możliwość nadawania wyróżnień pośmiertnie.

Rodzaje Odznaczeń i Odznak OSP

Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej

Złoty Znak Związku OSP RP to najwyższe i najbardziej prestiżowe odznaczenie w strukturach OSP. Jest ukoronowaniem wieloletniej, ofiarnej służby i symbolem najwyższego uznania za wybitne zasługi na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Nadawany jest za długoletnią aktywną działalność w Ochotniczej Straży Pożarnej lub w Związku OSP RP.

Odznaką tą może być uhonorowana osoba lub instytucja, które w sposób znaczący zasłużyły się dla działalności Związku OSP RP, jak również Ochotnicza Straż Pożarna o co najmniej 100-letniej działalności. Osoba lub instytucja przewidziane do nadania Złotego Znaku Związku OSP RP powinny posiadać Złoty Medal "Za Zasługi dla Pożarnictwa". W sytuacjach szczególnych, Prezydium Zarządu Głównego Związku OSP RP może odstąpić od warunku posiadania Złotego Medalu "Za Zasługi dla Pożarnictwa".

Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza

W hierarchii odznaczeń Ochotniczej Straży Pożarnej Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza zajmuje drugie miejsce, zaraz po Złotym Znaku Związku. To zaszczytne wyróżnienie przyznawane jest za wybitne zasługi w umacnianiu i rozwijaniu Związku OSP RP oraz samych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych.

Wyjątkowość medalu polega na szerokim gronie potencjalnych laureatów. Medal ten mogą otrzymać OSP i ich członkowie, działacze Związku OSP RP oraz osoby, instytucje i organizacje społeczne. Medalem tym mogą być uhonorowane oddziały Związku OSP RP wyróżniające się w realizacji celów Związku. Osoby, instytucje i organizacje przewidziane do nadania Medalu Honorowego im. Bolesława Chomicza powinny posiadać Złoty Medal "Za Zasługi dla Pożarnictwa"; dodatkowo instytucje i organizacje (w tym OSP) powinny posiadać 75-letni staż swojej działalności.

Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza zawsze nadawany jest wraz z dyplomem i wręczany głównie podczas obchodów jubileuszy OSP i Związku OSP RP.

Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”

Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” to jedno z najczęściej nadawanych odznaczeń w strukturach OSP, doceniające wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Ustanowiony przez Główny Związek Straży Pożarnych RP w 1926 roku, zastąpił Srebrny Medal „Za Długoletnią, Nieskazitelną Służbę” z tego samego roku.

Odznaczenie to przyznawane jest strażakom za wyróżniającą się działalność, energiczne i planowe kierownictwo, a także bohaterstwo i odwagę podczas akcji gaśniczych i ratowniczych. Może być przyznawane zarówno strażakom i pracownikom cywilnym Państwowej Straży Pożarnej, jak i instytucjom oraz organizacjom, w tym Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) i jej członkom, czy osobom działającym w Związku OSP RP. Wspomniane instytucje i organizacje szczebla centralnego muszą współpracować i wspierać Związek OSP RP w realizacji celów statutowych.

Stopnie i Kryteria

Medal dzieli się na trzy stopnie, przyznawane w kolejności:

• brązowy
• srebrny
• złoty

Warunkiem nadania medalu wyższej klasy jest posiadanie medalu klasy niższej przez co najmniej 4 lata. Ochotnicze Straże Pożarne charakteryzujące się aktywną działalnością mogą być przewidziane do uhonorowania Medalem "Za Zasługi dla Pożarnictwa", gdzie klasa medalu odpowiada jubileuszowi:

• 25 lat - medal brązowy
• 50 lat - medal srebrny
• 75 lat - medal złoty

Wygląd Medalu

Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” to krążek o średnicy 3 cm i krawędzi o szerokości 1 mm, wykonywany z metalu koloru złotego, srebrnego lub brązowego, w zależności od rangi odznaczenia.

• Awers: Na medalu widnieje płaskorzeźba kobiety symbolizującej boginię ogniska domowego - Hestię. Bogini stoi na liściu laurowym i opiera się o tarczę z pochodnią. W drugiej ręce trzyma natomiast liść wawrzynu z podpisem odznaki „Za Zasługi dla Pożarnictwa”.
• Rewers: Na odwrocie widnieje orzeł jagielloński opierający się na skrzyżowanych toporkach. U góry widnieje napis „Zw.” (prawdopodobnie "Związek").

Historia i Podstawy Prawne

Co ciekawe, odznaczenie to, bez względu na stopień, mogło być przyznawane nawet kilka razy tej samej osobie. W roku 1939 wraz z wybuchem II Wojny Światowej przyznawanie odznaczeń zostało jednak zawieszone. Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” przyznawany jest do dzisiaj. Zmieniły się jednak jego podstawy prawne. Obecnie odznaczenie nadawane jest w myśl uchwały nr 16/V/2018 Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP z dnia 12 września 2018 roku. Dokument ten obowiązuje od dnia 1 stycznia 2019 roku.

Odznaka „Strażak Wzorowy”

Odznaka „Strażak Wzorowy” to jedno z podstawowych wyróżnień w hierarchii OSP, przeznaczone dla najbardziej zaangażowanych członków. Jest odznaczeniem jednostopniowym, co w przeciwieństwie do stopniowanego Medalu „Za Zasługi dla Pożarnictwa” podkreśla jego wyjątkowy charakter.

Może być nadawana czynnym członkom OSP za wzorową działalność, zaangażowanie i godną postawę społeczną. Strażak OSP przewidziany do nadania tej odznaki powinien: złożyć ślubowanie, uzyskać wyszkolenie odpowiadające pełnionej funkcji i posiadać co najmniej trzyletni staż działalności w OSP.

Odznaka „Za Wysługę Lat”

Odznaka „Za Wysługę Lat” jest wyrazem uznania za staż, wierność i systematyczność w służbie. Przewidziana jest dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych i Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych oraz działaczy Związku OSP RP, wykazujących się działalnością przez co najmniej pięć lat.

Prawo do pierwszej odznaki „Za Wysługę Lat” można uzyskać po 10 latach działalności. Kolejne odznaczenia uzupełniane są w cyklu pięcioletnim oznaczeniem liczby lat w OSP (np. X, XX, XXV, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75). Odznakę nadaje się na wniosek zarządu macierzystej jednostki OSP lub z inicjatywy prezydium zarządu gminnego ZOSP RP.

Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” (MDP)

Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” (MDP) stworzono z myślą o najmłodszych adeptach pożarnictwa. Jest wyróżnieniem nadawanym członkom młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych za aktywną działalność w drużynie przy Ochotniczej Straży Pożarnej.

Stopnie Odznaki MDP

System odznaki MDP jest trzystopniowy, co odzwierciedla rosnące umiejętności i wiedzę jej członków:

1. Pierwszy stopień - brązowa: Może być nadana po złożeniu ślubowania i posiadaniu półrocznego stażu w drużynie.
2. Drugi stopień - srebrna: Może być nadana po uzyskaniu odznaki pierwszego stopnia i posiadaniu 1,5-rocznego stażu w drużynie. Członkom MDP w wieku 17-18 lat można przyznać po złożeniu ślubowania srebrną odznakę MDP z pominięciem brązowej.
3. Trzeci stopień - złota: Może być nadana po uzyskaniu odznaki drugiego stopnia i posiadaniu 2,5-rocznego stażu w drużynie. Zdobycie złotej odznaki, będącej dowodem cech liderskich, wymaga posiadania srebrnej odznaki od co najmniej pół roku oraz aktywnego pełnienia funkcji instruktorskich w szkoleniu drużyny. Złota odznaka MDP może być również przyznawana działaczom Związku OSP RP pracującym z młodzieżą pożarniczą.

tags: #medal #wspolzawodnictwa #osp