Meldunek Dowódcy OSP i Zasady Dowodzenia w Jednostkach Ochotniczych Straży Pożarnych

portalcenter.cl

Zrozumienie zasad meldowania i dowodzenia jest kluczowe dla efektywnego funkcjonowania Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Niniejszy artykuł przedstawia kompleksowy przegląd tych reguł, począwszy od struktury jednostek, poprzez role dowódców, aż po szczegółowe procedury w trakcie działań ratowniczo-gaśniczych i zawodów sportowo-pożarniczych.

Rola i Znaczenie Ochotniczych Straży Pożarnych

Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej stają się coraz bardziej popularne w całym kraju. To tradycja, która przekazywana jest z pokolenia na pokolenie, zarówno w mniejszych, jak i większych miejscowościach. W akcjach, ćwiczeniach oraz zawodach biorą udział zarówno młodzież, jak i dorośli. Popularność jednostek ochotników doprowadziła do specjalnej ustawy w 2021 roku, która przewiduje dla nich dodatek emerytalny.

Wstąpienie w Szeregi OSP i Droga Stopniowa

Aby uzyskać jakikolwiek stopień w jednostce Ochotniczej Straży Pożarnej, najpierw należy do niej wstąpić. Proces ten wymaga spełnienia określonych warunków i przejścia przez szereg szkoleń.

Wymogi i Szkolenia dla Kandydatów

Aby wstąpić w szeregi OSP, trzeba być osobą pełnoletnią. Niezbędne jest również zameldowanie na terenie naszego kraju. Gdy spełniamy te warunki, musimy odbyć szkolenie BHP oraz przejść badania lekarskie. Następnie czeka nas podstawowe szkolenie dla strażaków-ochotników. Po nim odbywa się egzamin teoretyczny oraz praktyczny, gdzie do czynienia mamy z przejściem przez komorę dymową. Gdy spełnimy wszystkie powyższe warunki oraz zdamy egzaminy, możemy śmiało wstąpić w szeregi OSP. Wtedy czeka na nas mundur i gotowość do udziału w działaniach ratowniczych. Przez następne lata możemy pogłębiać swoją wiedzę i umiejętności przez szkolenia, np. z zakresu ratownictwa medycznego czy technicznego.

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP)

Jeśli marzy nam się wstąpienie w szeregi OSP, lecz nie mamy ukończonych 18 lat, możemy wtedy dołączyć do Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP). To gałąź zarządzana również przez OSP. Śmiałkowie należący do tej grupy biorą udział w zawodach oraz uroczystościach organizowanych przez strażaków OSP. Aby to uczynić, niezbędna będzie zgoda rodziców na wypełnionym wniosku. Udział w Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej to pierwszy krok do bezproblemowego wstąpienia do jednostki OSP po ukończeniu 18 roku życia. Dowódca MDP w wieku 12-16 lat ma do sędziego zameldować "drużyna gotowa do zawodów".

Stopnie w OSP i ich Nadawanie

W strukturze OSP funkcjonuje jasna hierarchia stopni, które świadczą o doświadczeniu i kwalifikacjach strażaka:

• Strażak: Pierwszy stopień, przysługuje osobie, która czynnie uczestniczy w życiu jednostki oraz spełnia wymagania (wiek, umiejętności, wiedza).
• Starszy Strażak: Poza wymienionymi wcześniej wymaganiami, należy ukończyć kurs strażaków ratowników OSP oraz czynnie brać udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych.
• Dowódca Rota: Osoba z większym doświadczeniem pracy w jednostce OSP, która dodatkowo przyczynia się do rozwoju jednostki.
• Pomocnik Dowódcy Sekcji: Niezbędne jest wykonanie kursów: strażaków ratowników, ratownictwa technicznego, kurs KPP.
• Dowódca Sekcji: Wymaga dodatkowego ukończenia kursu dowódców OSP.
• Pomocnik Dowódcy Plutonu: Aby osiągnąć ten stopień, należy ukończyć kurs dowódców oraz naczelników OSP.
• Dowódca Plutonu: Najwyższy stopień w tej hierarchii.

Nadawanie dystynkcji dla członków OSP leży w gestii samej jednostki, zgodnie z informacjami ZOSP RP. To dana jednostka wyznacza takie osoby w swoim statucie.

Istota Dowodzenia i Gotowość Bojowa

Istotą dowodzenia siłami i środkami ratowniczymi jest twórcze podejmowanie decyzji opartych na przesłankach naukowych oraz przewidywanie oddziaływania tych decyzji na siebie, tak aby kolejna była logicznym następstwem decyzji poprzednich.

Cechy i Kwalifikacje Dowódcy

Umiejętność skutecznego dowodzenia wymaga poza odpowiednimi kwalifikacjami, wielu lat praktyki oraz pewnych cech osobowościowych. Należy do nich między innymi zdolność do szybkiej analizy zaistniałej sytuacji, opanowanie i umiejętność logicznego myślenia. Wszystkie elementy procesu decyzyjnego są ze sobą ściśle powiązane i wymagają uwzględnienia możliwości taktycznych danego zastępu lub sekcji przy podjęciu jakichkolwiek działań. Koniecznym warunkiem jest zatem kompletna wiedza dowódcy o specyfice i ilości posiadanego sprzętu. Równie istotne jest, aby dowódca jednostki taktycznej egzekwował tę wiedzę od podległych mu strażaków.

Gotowość Operacyjna (Bojowa) Załogi

Utrzymanie załogi w stałej gotowości operacyjnej (bojowej) jest jednym z warunków powodzenia działań ratowniczo-gaśniczych. Gotowość bojowa oznacza pełną mobilność załogi do podjęcia działań, odpowiednie wyszkolenie oraz wyposażenie osobiste strażaków. Gotowość bojowa zależy także od utrzymania sprzętu we właściwym stanie technicznym. Obowiązki dowódcy w zakresie utrzymywania stałej gotowości bojowej obejmują przede wszystkim odpowiednie utrzymanie stanu technicznego samochodów i sprzętu.

Odpowiedzialność Dowódcy

Dowódca ponosi pełną odpowiedzialność za stałą gotowość bojową podległej mu załogi, a także za mienie w postaci samochodów i sprzętu pożarniczego. Odpowiedzialność dowódcy za swoich podwładnych istnieje w każdej sytuacji, kiedy dochodzi do wykonania polecenia lub rozkazu. Odbywa się to w równym stopniu podczas akcji, jak i ćwiczeń. Dowódca ponosi pełną odpowiedzialność w przypadku bezpodstawnego narażenia podwładnego na utratę zdrowia lub życia, wskutek złej oceny sytuacji lub podjęcia niewłaściwej decyzji.

Rodzaje Odpowiedzialności

Należy rozgraniczyć pojęcie odpowiedzialności określonej obowiązującym prawem karnym lub cywilnym od odpowiedzialności wynikłej z przydzielonych zadań i obowiązków w ramach regulaminów określających funkcjonowanie jednostki organizacyjnej straży pożarnej. W tym zakresie odpowiedzialność dotyczy wykonywania określonych czynności związanych z funkcjonowaniem tej jednostki.

Z odpowiedzialnością karną można mieć do czynienia w wielu sytuacjach, w szczególności gdy kierujący akcją nie zachowuje warunków i zasad jej prowadzenia. Rozważając zagadnienie odpowiedzialności, należy wspomnieć o zjawiskach lekkomyślności i niedbalstwa. Lekkomyślność traktowana jest jako przestępstwo nieumyślne, zachodzące wtedy, gdy sprawca przewiduje możliwość popełnienia czynu zabronionego, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że tego uniknie. Natomiast niedbalstwo zachodzi wtedy, gdy sprawca możliwości takiej nie przewiduje, choć powinien ją przewidzieć (art. 7 ust. Kodeksu Karnego).

Odpowiedzialność cywilna kierującego akcją ratowniczą może wystąpić (zupełnie niezależnie od istnienia lub nieistnienia odpowiedzialności karnej) w sytuacjach, z którymi najczęściej można się spotkać w trakcie prowadzenia akcji ratowniczej. Wszystkie opisane powyżej możliwości dotyczą odpowiedzialności za skutki wywołane prowadzeniem akcji ratowniczo-gaśniczej. W ich wyniku odpowiedzialność może ponieść w równym stopniu dowódca wydający niewłaściwą decyzję, jak i strażak w niewłaściwy sposób wykonujący polecenie lub rozkaz (np. niezgodnie z prawem), będąc świadomym, że w danej sytuacji łamie prawo.

Zasady Przejmowania Kierowania Działaniem Ratowniczym

Przepisy dotyczące przejmowania kierowania działaniami ratowniczymi bywają złożone i niejednokrotnie prowadzą do dyskusji. Poniżej przedstawiamy kluczowe regulacje zawarte w rozporządzeniach.

Według rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KSRG) uprawnionymi do kierowania interwencyjnego są w kolejności:

1. dowódca zastępu,
2. dowódca sekcji,
3. dowódca zmiany,
4. strażak wyznaczony przez komendanta, kierownika lub szefa jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do systemu.

W sytuacji, gdy na miejscu zdarzenia są tylko siły systemu niebędące jednostkami ochrony przeciwpożarowej, kierującego działaniem ratowniczym wyznacza dyżurny powiatowego (miejskiego) stanowiska kierowania, jeśli nie określa tego plan ratowniczy danego powiatu.

Kierowanie interwencyjne są obowiązani przejąć w kolejności:

1. uprawniony dowódca z jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do systemu, dla której miejsce zdarzenia stanowi teren własnego działania,
2. strażak wyznaczony przez komendanta jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do systemu, o której mowa w art. 15 pkt 1a-4a ustawy,
3. strażak wyznaczony przez komendanta powiatowego (miejskiego).

Kierowanie interwencyjne może przejąć również:

1. naczelnik ochotniczej straży pożarnej, właściwej dla miejsca zdarzenia, jeżeli w działaniu ratowniczym biorą udział tylko ochotnicze straże pożarne włączone do systemu,
2. komendant, kierownik, szef bądź inny kierujący, jeżeli w działaniu ratowniczym biorą udział tylko siły i środki jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do systemu, o której mowa w art. 15 pkt 1a-4a ustawy.

Dodatkowe rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad kierowania i współdziałania jednostek ochrony przeciwpożarowej biorących udział w działaniu ratowniczym doprecyzowuje te zasady:

• Kierowanie działaniem ratowniczym rozpoczyna się z chwilą przybycia na miejsce zdarzenia pierwszych sił z jednostki.
• Kierującym jest pierwszy przybyły na miejsce zdarzenia dowódca z jednostki, do czasu przybycia osoby posiadającej uprawnienia do przejęcia kierowania.
• W przypadku przybycia jednostek ochotniczych i zawodowych, obowiązany do przejęcia kierowania jest kierujący z jednostki zawodowej.
• W przypadku przybycia na miejsce zdarzenia dowódców tej samej hierarchii, obowiązany do przejęcia kierowania jest dowódca z jednostki, dla której miejsce zdarzenia stanowi teren własnego działania.

Do obowiązków kierującego oraz do zasad przejmowania i przekazywania kierowania działaniem ratowniczym oraz dokumentowania zdarzenia stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 4 i 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz. U. Nr 111, poz. 1311).

Meldunek Dowódcy w Zawodach Sportowo-Pożarniczych

Zawody sportowo-pożarnicze OSP są ważnym elementem doskonalenia umiejętności, popularyzacji zagadnień ochrony przeciwpożarowej oraz oceny stanu wyszkolenia pożarniczego. Regulamin zawodów podkreśla, że są one formą intensywnego szkolenia pożarniczego.

Cel i Charakter Zawodów

Zawody sportowo-pożarnicze OSP to jedna z wielu aktywności podejmowanych przez strażaków. Możemy je traktować jako rozrywkę i integrację, ale także jako formę doskonalenia. Ćwiczenie bojowe jest w pewnej części podobne do rozwinięć spotykanych podczas pożarów. Udział i treningi do zawodów sportowo-pożarniczych z pewnością mogą być dobrą formą przygotowania do działań ratowniczo-gaśniczych. Regulamin zawodów umożliwia również organizację dodatkowych zawodów, takich jak memoriały, puchary czy liga.

Organizacja Drużyny i Uczestnicy

W zawodach biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych. Mogą w nich uczestniczyć strażacy w wieku powyżej 16 lat, przy czym w przypadku zawodników niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców/opiekunów. Niektóre funkcje w drużynie wymagają ukończonych 18 lat.

Skład drużyny różni się w zależności od płci:

• Drużyna męska: Składa się z 9 osób - 8 zawodników oraz 1 zawodnika rezerwowego. Zawodnik rezerwowy nie jest obowiązkowy, ale zdecydowanie warto go powołać.
• Drużyna żeńska: Składa się z 8 do 10 osób - 8 zawodniczek, 1 zawodniczki rezerwowej (nieobowiązkowo) oraz mężczyzny obsługującego motopompę (nieobowiązkowo).

Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.

Proces Meldowania i Wydawania Rozkazów

Meldunek jest obligatoryjnym elementem zawodów. Ćwiczenie rozpoczyna się od meldunku dowódcy o gotowości drużyny. Drużyna w uzbrojeniu osobistym ustawia się w kolejności pełnionych funkcji przed linią startu. Dowódca drużyny melduje sędziemu o gotowości do rozpoczęcia ćwiczenia. Sędzia odbierający meldunek wydaje zgodę na rozpoczęcie ćwiczenia. Następnie sędzia startowy wydaje komendę do startu.

Po otrzymaniu zgody słowem "rozpoczynać", dowódca wydaje rozkaz. Przykładowy rozkaz to: "stanowisko wodne przy zbiorniku, rozdzielacz na wysokości dwóch odcinków W-75, linie gaśnicze z dwóch odcinków W-52, rota I obrócenie /złamanie tarczy, rota II przewrócenie pachołków, na linie startu w tył rozejść się". Wydanie błędnego rozkazu lub niewłaściwy rozkaz traktowany jest jako błąd (”Niewłaściwe wydanie rozkazu”).

Ćwiczenie Bojowe ("Bojówka") - Przebieg i Zadania

Ćwiczenie bojowe, często nazywane „bojówką”, to widowiskowa konkurencja. W dużym skrócie celem konkurencji jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Cel trzeba zrealizować poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze. Podczas zawodów organizator zapewnia: zbiornik, podest, pachołki i tarczę obrotową.

Role i Zadania Zawodników w "Bojówce"

Poniżej przedstawiono omówienie zadań poszczególnych zawodników w ćwiczeniu bojowym:

1. Łącznik: Zadaniem łącznika jest budowa linii głównej (linii od nasady motopompy do rozdzielacza). Linie główną buduje we współpracy z rozdzielaczowym. Łącznik zabiera z podestu wąż W-75, unosi go i rozwija w kierunku natarcia. Jedną końcówkę podłącza do motopompy, z drugą końcówką biegnie w kierunku rozdzielacza, rozwijając wąż na całą długość. Następnie łączy końcówkę z odcinkiem W-75 rozwiniętym przez rozdzielaczowego.
2. Rozdzielaczowy: Zadaniem rozdzielaczowego jest budowa linii głównej. Rozdzielaczowy zabiera z podestu rozdzielacz oraz jeden odcinek węża W-75, następnie biegnie na wysokość końca pierwszego odcinka węża rozwijanego przez łącznika. Stawia rozdzielacz na ziemi i w kierunku natarcia rozwija zabrany z podestu odcinek. Zostawia jedną z końcówek na ziemi. Z drugą końcówką i rozdzielaczem biegnie w miejsce linii orientacyjnego ustawienia rozdzielacza. Rozdzielaczowy ustawia rozdzielacz na ziemi za linią i łączy go z linią główną.
3. Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej. Jego zadaniem jest przeniesienie smoka ssawnego i dwóch kluczy do łączników w miejsce łączenia smoka z pierwszym odcinkiem węża ssawnego. Mechanik czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy do łączników rocie budującej linię ssawną.
4. Rota I (Przodownik i Pomocnik): Ma za zadanie zbudowanie pierwszej linii gaśniczej. Przodownik zabiera prądownicę i odcinek węża W-52 i udaje się na wysokość rozwinięcia pierwszego odcinka. Rozwija wąż w kierunku natarcia. Pozostawia jedną końcówkę na ziemi. Z drugą biegnie w kierunku natarcia i podłącza do prądownicy. Po rozwinięciu zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość. Pomocnik roty zabiera z podestu odcinek węża W-52. Biegnie na wysokość rozdzielacza. Następnie rozwija wąż i łączy jedną końcówkę do lewej nasady rozdzielacza. Z drugą końcówką biegnie w kierunku natarcia, rozwijając wąż na całą długość. Po rozwinięciu łączy z odcinkiem węża rozwiniętym przez przodownika roty.
5. Rota II (Przodownik i Pomocnik): Ma najwięcej pracy do wykonania. Jej zadaniem jest zbudowanie linii ssawnej i drugiej linii gaśniczej. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do zbudowania drugiej linii gaśniczej. Linię gaśniczą buduje analogicznie do roty I. Po zbudowaniu linii gaśniczej zadaniem przodownika jest strącenie czterech pachołków.

Sztafeta Pożarnicza - Przebieg i Zadania

W sztafecie pożarniczej każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 m. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, którą przekazywana jest kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany (w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne). Każdy z zawodników poza pokonaniem dystansu 50 m ma do wykonania zadanie, np. pokonanie drewnianej ściany o wymiarach 1,5 m x 1,5 m, podłączenie odcinka W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża (dowolna kolejność). W tej konkurencji organizator zapewnia: płotek, rów, tyczki (3 sztuki mocowane na trwałe z podstawą), równoważnie i ścianę.

System Punktacji i Kary

W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych, które przyznawane są za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. 1 punkt karny równy jest 1 sekundzie. Uzyskując nawet najlepszy czas, można dostać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wymarzonego miejsca. W celu uniknięcia punktów karnych należy trenować zgodnie z wytycznymi w regulaminie, ponieważ utrwalenie błędnych nawyków będzie trudne do naprawienia.

Wynik końcowy to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej (z uwzględnieniem punktów karnych). Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe miejsce.

Co 4 lata organizowane są krajowe zawody sportowo-pożarnicze OSP. Uzyskiwane czasy podczas zawodów krajowych robią wrażenie; najlepsze drużyny wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund i sztafetę w okolicach 51 sekund.

Regulamin Zawodów i Jego Uściślenia

Podstawowym dokumentem regulującym zasady zawodów jest Regulamin zawodów sportowo-pożarniczych Ochotniczych Straży Pożarnych, OSP-1/2011. Przed zawodami krajowymi w 2019 roku kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP przygotowało uściślenia do regulaminu. Celem tego dokumentu jest zapewnienie jednolitej interpretacji regulaminu na wszystkich szczeblach zawodów.

tags: #meldunek #dowodcy #osp