Miasteczko Galicyjskie to unikatowa, fantastyczna atrakcja, która powstała na zielonych obrzeżach Nowego Sącza, obok Sądeckiego Parku Etnograficznego. Jest to osobliwy zespół urbanistyczny, obrazujący układ i funkcje dawnych miasteczek w kraju koronnym Królestwa Galicji i Lodomerii. Obiekt stanowi próbę odtworzenia małego galicyjskiego miasta z XIX wieku, z elementami charakterystycznymi dla okresu austro-węgierskiej dominacji.
Zobaczyć tu można małomiasteczkową, bardzo urokliwą zabudowę, wzorowaną na XIX-wiecznym Starym Sączu, Lanckoronie czy Lipnicy Murowanej. Przy realizacji projektu wzorowano się na ówczesnej architekturze Nowego Sącza, Ciężkowic, Czchowa i innych małopolskich miasteczek. Wszystkie budynki na terenie Miasteczka to rekonstrukcje istniejących bądź już nieistniejących obiektów architektonicznych z galicyjskich miasteczek. W każdym budynku jest tablica z opisem i zdjęciem lub ryciną obiektu, na którym go wzorowano.
Rynek i Jego Zabudowa
Miasteczko Galicyjskie skupione jest wokół rynku, otoczonego przez różnorodne punkty usługowe i oczywiście ratusz z charakterystyczną wieżą. Ciekawa i chwytająca za serce zabudowa ulokowała się wokół rynku, odtwarzając klimat przestrzenny typowy dla dawnych centrów małomiasteczkowych.
Ratusz Galicyjski
Zachodnią pierzeję rynkową zajmuje zrekonstruowany budynek ratusza ze Starego Sącza. Jest to okazały budynek ze smukłą wieżą i arkadowymi podcieniami, będący repliką niezrealizowanego projektu ratusza ze Starego Sącza. Wnętrze natomiast adaptowano na potrzeby nowoczesnego zespołu pomieszczeń konferencyjnych i hotelowych. Na parterze znajdują się westybul wejściowy, galeria wystawiennicza, kawiarnia i recepcja hotelowa. Na piętrze ulokowano stylowo umeblowaną, ale nowocześnie wyposażoną, dużą salę konferencyjną na 100 miejsc, mniejszą salkę na spotkania kameralne oraz całe zaplecze multimedialnej obsługi. Na poddaszu mieści się 11 dwuosobowych pokoi i jeden apartament, pełniące funkcję hotelową. W Ratuszu działa także Cesarsko Królewska Kawiarnia Galicyjska z pokojami gościnnymi.
Domy Mieszczańskie i Pracownie
Z ratuszem sąsiadują dwa domy mieszczańskie ze Starego Sącza. Na przedłużeniu tej pierzei w kierunku zachodnim można zwiedzać te dwa domy.
-
Atelier fotograficzne i warsztat zegarmistrzowski
W jednym z nich urządzono dwie czynne pracownie: dawne atelier fotografa oraz warsztat zegarmistrzowski. Niewątpliwą atrakcją jest możliwość zrobienia sobie fotografii w stylu z przełomu XIX i XX w., a także posłuchanie oryginalnych dźwięków starych zegarów, głośno tykających i wybijających godziny.
-
Pracownia garncarza
W drugim domu, którego oryginał wzniesiony w 1838 r. stoi do dzisiaj w jednej z uliczek Starego Sącza, znajduje się pracownia garncarza. Tutaj, w tradycyjnym warsztacie rzemieślniczym, pod okiem majstra zwiedzający mogą wytoczyć na kole garncarskim gliniane garnki oraz inne, ozdobne wyroby ceramiczne. Obok pracowni garncarza znajduje się także pracownia drukarska druków okolicznościowych.
Dwór Szlachecki z Łososiny Górnej
Całkiem za zachód, z tyłu za ratuszem i w pewnej odległości od całego miasteczka, wysunięty jest dwór szlachecki z Łososiny Górnej. To rekonstrukcja klasycystycznej budowli z końca XVIII wieku, gdyż oryginał uległ całkowitemu zniszczeniu w latach 70. XX wieku. Od ratusza oddziela go zieleniec z kamiennymi alejkami, ozdobionymi stylowymi latarniami. Na parterze obiektu mieści się kameralne Przedszkole Galicyjskie oraz specjalistyczna biblioteka ze stylowo urządzoną czytelnią, do której przeniesiono bogaty muzealny księgozbiór Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu.
Obiekty Usługowe i Handlowe
W południowej pierzei projektowanego placu rynkowego zrealizowano budowę trzech XIX-wiecznych domów z Krościenka nad Dunajcem, oraz po jednym z Lanckorony i z Zakliczyna. Północną pierzeję rynku stanowi zespół trzech, charakterystycznych domów podcieniowych, wzorowanych na XIX-wiecznych oryginałach, z różnych miasteczek zachodniej Galicji. Ustawione elewacjami szczytowymi do placu rynkowego wyróżniają się w przyziemiu otwartymi galeriami, wspartymi na ozdobnych słupach. W innych domach przy rynku urządzono m.in.:
-
Apteka i gabinet dentystyczny
W odtworzonym, nieistniejącym już budynku, wzniesionym ok. 1872 r. w północnym narożniku rynku w Lanckoronie, urządzono apteka z drogerią w stylu retro oraz mały gabinet dentystyczny z epoki. Apteka służy jako miejsce pokazów oraz sprzedaży ziół leczniczych i rozmaitych medykamentów sprzed wieku, nadal stosowanych. Gabinet dentysty można zobaczyć przez przeszklone drzwi, co pozwala poczuć atmosferę dawnych wizyt u dentysty.
-
Sklepik kolonialny
W kopii budynku z Zakliczyna urządzono sklep kolonialny, wyposażony w kopie mebli oddających charakter historycznego lokalu handlowego w małym miasteczku. Można w nim było kupić wszystko - „szwarc, mydło i powidło”, a zwiedzający mogą dokonać wielu interesujących odkryć i znaleźć produkty marek nadal działających na rynku. Zapach cynamonu i kawy przyciąga do tego miejsca.
-
Inne punkty
Przy rynku znalazły się również: pracownia żydowskiego krawca, dawnego golibrody (w zakładzie fryzjerskim), sklepik z pamiątkami i antykwariat historycznych bibelotów (w klimacie dawnego lombardu), pracownia rzemieślnicza dawnej galanterii drewnianej (gdzie urządzane są pokazy snycerstwa), wystawy nieprofesjonalnej sztuki ludowej (m.in. rzeźbiarzy i malarzy z Paszyna), cukiernia z wystrojem okresu „fin de siecle” oraz Poczta Galicyjska. Poczta mieści się w rekonstrukcji niezachowanego domu z Lipnicy Murowanej i oferuje możliwość zakupu pocztówek ze starymi zdjęciami oraz skorzystania z replik dawnych telefonów.
Gospoda i Kawiarnia
Po przeciwnej stronie rynku stanęła stylowa Gospoda z potrawami regionalnymi. Obiekt jest odtworzeniem starej, XVIII-wiecznej karczmy z Orawki, służącej jako obiekt dużej gastronomii. Goście, przekraczając progi Gospody, zapraszani są w podróż po smakach Galicji. Menu, którego podstawą są receptury zaczerpnięte z kuchni grup etnicznych zamieszkujących region w okresie panowania cesarza Franciszka Józefa I, łączy się z daniami wywodzącymi się z kuchni austriackiej, niemieckiej i węgierskiej, wszystko zaś harmonijnie połączone z elementami współczesnej sztuki kulinarnej. Na stołach można znaleźć specjały kuchni polskiej i regionalnej, takie jak królewski bulion, czerwony barszcz, biały żur, bigos galicyjski, kwaśnica, ręcznie lepione pierogi, placki ziemniaczane, pstrąg, sandacz, wątróbka czy tradycyjny schabowy. Węgierskim akcentem są palaczinta, m.in. hortobadzkie naleśniki z ostrym, mięsnym gulaszem. Wśród aromatycznych mięsiw znajdziemy pieczoną jagnięcinę, wyborne polędwiczki, kaczkę czy golonkę, a także Stek Jaśnie Pana, przyrządzony z ulubionego mięsa cesarza Franciszka Józefa I - wołowiny.
Studnia Miejska i Kapliczki
Na środku rynku znajduje się rekonstrukcja studni miejskiej wzorowanej na niezachowanym obiekcie ze Starego Sącza, która pełni rolę altanki, gdzie można przysiąść w jej cieniu. Obok stoi Kapliczka Św. Floriana, replika zachowanej kapliczki w Zakliczynie. Z położonej obok remizy kapliczki dogląda Miasteczka św. Florian. We wschodnio-północnym rogu rynku przycupnęła kapliczka św. Jana Nepomucena, a wotum ku jego czci jest kopią kapliczki stojącej niegdyś na rynku w Starym Sączu.
Remiza Strażacka - Historia i Wyposażenie
Nieodłącznym elementem architektury wsi i małych miast była - i jest do dzisiaj - remiza strażacka. Ciekawa jest tu remiza strażacka (replika tej z Lipinek), z wielkimi drewnianymi wrotami. Jej zasadnicze kształty zewnętrzne wzorowano częściowo na oryginale z Lipinek, przeniesionym do skansenu w Sanoku, natomiast wieżyczkę służącą do suszenia węży - na zachowanym, ale przebudowanym obiekcie w Biegonicach pod Nowym Sączem. Wiele takich remiz powstało na obszarze dawnej Galicji pod koniec XIX i na początku XX wieku.
W zrekonstruowanej w Miasteczku Galicyjskim remizie chętni poznają typowe wyposażenie tradycyjnego magazynu sprzętu i wozów Ochotniczej Straży Pożarnej. Można obejrzeć rozmaite wyposażenie: wozy strażackie, hełmy, bosaki, węże gaśnicze i sikawki.
Zwiedzanie Miasteczka Galicyjskiego
Miasteczko Galicyjskie, podobnie jak pobliski Skansen, czynne są przez cały rok. Bilety nabywa się przy wejściu w kasie budynku Recepcji, który mieści się w obszernej sieni budynku mieszczańskiego, niegdyś stojącego w rynku w Zakliczynie. W recepcji znajduje się również administracja, informacja dla turystów oraz toalety, a poddasze wykorzystano na pokoje gościnne.
Godziny otwarcia i bilety
Miasteczko Galicyjskie jest czynne:
- 1 maja - 15 października: wtorek - niedziela 10:00-18:00 (ostatnie wejście o 17:00)
- 16 października - 30 kwietnia: wtorek - niedziela 9:00-16:00 (ostatnie wejście o 15:00)
Miasteczko Galicyjskie jest nieczynne w poniedziałki, Wielką Sobotę, pierwszy i drugi dzień Świąt Wielkanocnych, Boże Ciało, 1 i 6 stycznia, 1 listopada, 24, 25, 26 grudnia.
Cennik biletów (obowiązuje od 1 maja 2026 r.):
- Normalny: 20 zł
- Ulgowy: 15 zł
- Rodzinny: 58 zł (2 osoby dorosłe + 2 dzieci do 16 roku życia)
Dostępne są także bilety łączone (zwiedzanie Miasteczka Galicyjskiego i Sądeckiego Parku Etnograficznego):
- 1 maja - 15 października: normalny - 32 zł, ulgowy - 22 zł, rodzinny - 90 zł
- 16 października - 30 kwietnia: normalny - 27 zł, ulgowy - 20 zł, rodzinny - 78 zł
Dodatkowo, Miasteczko w środę można zwiedzać bezpłatnie, a przez cały rok płaci się tylko za zwiedzanie wnętrz, ponieważ wstęp na teren Miasteczka jest bezpłatny. Istnieje możliwość opłaty przewodnickiej w języku angielskim - 130 zł.
Dostępność i udogodnienia
Dzięki współpracy z Fundacją „Trasa dla Bobasa”, na dzieci czekają mini-przewodniki (plansze) z opisem ekspozycji dostosowanym do dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym (6-9 lat), pełne muzealnych ciekawostek i zagadek. Obok Miasteczka Galicyjskiego znajduje się obszerny parking zarówno dla samochodów osobowych, jak i autokarów.
Wydarzenia i atrakcje
W Miasteczku Galicyjskim odbywają się liczne rozrywkowe imprezy plenerowe, koncerty oraz doroczne kiermasze świąteczne. Nierzadko można tu trafić na występy zespołów ludowych czy przedstawienia teatralne dla dzieci.
Sądecki Park Etnograficzny - Uzupełnienie Wizyty
Obok Miasteczka Galicyjskiego warto odwiedzić Skansen, czyli Sądecki Park Etnograficzny, prezentujący kulturę ludową Sądecczyzny. Te tereny zamieszkiwały cztery grupy etnograficzne: Lachy Sądeckie, Górale od Łącka, Pogórzanie i Łemkowie. Szczególne znaczenie dla etnografii sądeckiej mieli Łemkowie - górale ruscy, którzy zachowali swą odrębność zarówno pod względem religii, jak i własnej mowy. Lachy Sądeckie i Pogórzanie zasiedlali północną część Sądecczyzny, mając charakter przejściowy pomiędzy góralszczyzną a ludnością nizinną południowej Małopolski, odznaczając się własną gwarą, muzyką i swoistymi tańcami. W Parku poznaje się także kulturę karpackich Cyganów osiadłych.
Układ Parku
Park dzieli się na cztery główne sektory, prezentujące budownictwo poszczególnych grup etnograficznych. W centralnym punkcie wiejskiej zabudowy usytuowano dwór szlachecki wraz z aleją dojazdową i parkiem dworskim oraz zespołem gospodarczym. Dwa obiekty sakralne - w obrębie zabudowy łemkowskiej cerkiew grekokatolicka, a w sąsiedztwie grupy pogórzańskiej kościół rzymskokatolicki wraz z plebanią - mają przypominać o różnorodności wyznania. Obok typowych zagród o różnym statusie majątkowym właścicieli, pokazane są warsztaty do produkcji rękodzielniczej bądź rzemieślniczej: kuźnia, olejarnia, warsztat tkacki, warsztat szewski czy urządzenie do produkcji gontów. Ponadto nad strumieniem stanęły obiekty tradycyjnego przemysłu ludowego napędzane siłą wody, czyli tartak, młyn i folusz. Zabudowę wiejską uzupełnia niewielka osada cygańska oraz grupa szałasów pasterskich.
Miasteczko Galicyjskie jako Centrum Konferencyjne i Edukacyjne
Miasteczko Galicyjskie to nie tylko atrakcja turystyczna, ale także nowoczesne centrum konferencyjne i noclegowe, oferujące kompleksowe usługi dla spotkań biznesowych i wypoczynku. Dzięki swojej unikalnej koncepcji i dbałości o szczegóły, stanowi ono ciekawą i atrakcyjną w formie lekcję historii, zachęcając do uważnego obserwowania, czytania i słuchania. Jest to również polecane miejsce na szkolne wycieczki, łączące edukację z rozrywką.
Określenie Galicja czasami bywa utożsamiane z Małopolską. To błąd, chociaż Galicję i Małopolskę połączyła ze sobą historia. Nazwa Galicja pochodzi z czasów zaboru austriackiego, w skład którego wchodziła znaczna część Małopolski, m.in. Kraków, Nowy Sącz czy też Tarnów.
tags: #miasteczko #galicyjskie #remiza #strazacka