Teatr polityczno-literacki „Pożar w Burdelu” bawi widzów od 2012 roku, oferując satyryczne spojrzenie na politykę i miejskie sprawy. Inicjatorami powstania zespołu we wrześniu 2012 roku byli reżyser i dramatopisarz Michał Walczak oraz historyk Maciej Łubieński.
Geneza i Rozwój „Pożaru w Burdelu”
Zespół debiutował na deskach Klubu Komediowego Chłodna (Kamienica przy ul. Chłodnej 25 w Warszawie), gdzie rozpoczął wystawianie spektakli - kolejnych odcinków cyklu zatytułowanego zgodnie z nazwą grupy „Pożar w Burdelu”. Na widowni mieściło się do 80 osób, a przedstawienia grano dwa, trzy razy. Od tamtego czasu grupa, zaczynająca w małej przestrzeni klubokawiarni Chłodna 25, rozrosła się, wystawiając swoje barwne spektakle, na które przychodziły tłumy, na różnych warszawskich scenach, tych mniejszych i większych. Ludzie lubią ich poczucie humoru i satyryczne spojrzenie na politykę i miejskie sprawy.
Zespół wydał album z piosenkami z dziewiątego spektaklu „Gorączka powstańczej nocy” w 2014 roku i od 27. odcinka systematycznie wydaje albumy ze spektakli. Od października 2015 roku ma swoją siedzibę na Pradze, ale występuje także w różnych teatrach warszawskich i poza stolicą. Zespół prezentuje spektrum postaw politycznych w Polsce. Członkowie zespołu prowadzą także programy artystyczne, takie jak: Duszpasterz hipsterów i księża wyklęci, Żelazne Waginy, Miastoterapia, Baśnie z dna Wisły, Solarium.
Styl i Tematyka Twórczości
„Pożar w Burdelu” komentuje sprawy społeczno-polityczne, wykorzystując elementy burleski i iluzji. Podobnie jak przedwojenne kabarety literackie (Momus, Qui Pro Quo, Ali Baba) i powojenne (Kabaret Dudek, Pod Egidą, Kabaret Olgi Lipińskiej), PwB przedstawia obrazy (odsłony, sceny, numery) z życia Warszawy i reaguje na współczesne wydarzenia polityczne. Kolejne odsłony są ironicznymi aluzjami do wydarzeń politycznych i kulturalnych, prezentowanymi z absurdalnym humorem i wulgarnością, zmieszaną z lirycyzmem. Po wygranych wyborach w Polsce w 2015 roku przez Prawo i Sprawiedliwość, kolejne odcinki PwB dotyczą coraz bardziej wydarzeń ogólnopolskich, a coraz mniej lokalnych problemów warszawskich.
Przykłady satyrycznego reagowania na rzeczywistość:
- Kiedy w 2015 roku spłonął Most Łazienkowski, PwB śpiewał: „Zacząłeś wieczorem, skończyłeś rankiem - jesteś, moście Łazienkowski, wspaniałym kochankiem. 424 metry długości. Płonąłem dla ciebie, Wisło, z miłości.”
- Kiedy w Warszawie podpalano kilkukrotnie instalację Tęcza, w piosence śpiewanej przez Podpalacza Tęczy znalazło się wyznanie: „Nienawidzę piękna/harmonii i barw/Wkurwiają mnie ludzie/Wkurwia mnie ten świat/Warszawa mnie męczy, ja - Podpalacz Tęczy.”
W 2016 roku artyści włączyli się w program rewitalizacji Placu Hallera wraz z radą i zarządem dzielnicy Praga-Północ w Warszawie, organizując Festiwal Magii i Ściemy oraz urodziny Dzikiej Strony Wisły. W 2018 PwB na zlecenie TVN przygotował widowisko „Fabryka patriotów”, które zostało wyemitowane na antenie stacji i jest dostępne w jednym z serwisów VOD. „Fabryka patriotów” została entuzjastycznie przyjęta przez celebrytów i publiczność w studiu, ale nie wzbudziła wielkiego uznania telewidzów. Teatralna formuła najwyraźniej nie sprawdziła się na telewizyjnej antenie.
Kryzys i Odporność Zespołu
Ostatnio pojawiły się jednak niepokojące doniesienia. Andrzej Konopka, wcielający się w postać „Burdeltaty”, udzielił wywiadu dla magazynu „Przegląd”, w którym opowiedział m.in. o tym, jak grupa została oszukana przez menedżera. Menedżer grupy zniknął nagle z pieniędzmi, zostawiając „Pożar” z długami. „To był dla nas duży cios, potrzebowaliśmy czasu, żeby wszystko uporządkować, ale działamy z zespołem cały czas” - mówi w rozmowie naTemat współzałożyciel teatru Michał Walczak.
Zaginięcie menedżera i jego konsekwencje
„Facet przepadł jak kamień w wodę” - mówił aktor w wywiadzie. W ramach cięcia kosztów trzeba było zamknąć lokal Dziką Stronę Wisły. Cały zespół zgłosił sprawę na policję. Michał Walczak uspokaja, tłumacząc, że teatr dalej funkcjonuje i planuje kolejne projekty. „Przede wszystkim ta sytuacja z menedżerem i wydarzeń, które nas dopadły, dotyczą ubiegłego roku. Andrzej Konopka w wywiadzie dość jasno opisał całą sytuację, ale rzeczywiście z dnia na dzień, jak w filmach sensacyjnych, zniknął człowiek odpowiedzialny za finanse i organizację. To wywołało dość spory zamęt. Musieliśmy to wszystko trochę uporządkować, stąd przerwa w tworzeniu nowych, dużych spektakli” - komentuje Walczak.
Współzałożyciel dodał: „Kiedy się o tym dowiedział - prawdopodobnie zablokowali mu karty płatnicze - dał znać, że żyje. Poprosił o wycofanie zgłoszenia o zaginięciu i tak się stało. Obecnie przebywa podobno w Warszawie, ale nie pokazuje się na ulicy.”
Dalsze funkcjonowanie i plany
„Cała ta przygoda uświadomiła nam, że potrzebna jest duża ostrożność i poczucie bezpieczeństwa. Jako niezależna struktura ludzi, którzy się przyjaźnią i ufają sobie, to był duży cios. Ale planujemy spektakle, ruszamy z nowym cyklem w klubie Park. Działamy dalej, choć w nieco zmienionej formie” - podsumowuje Walczak. Grupa na razie działa bez menedżera, choć z czasem będzie chciała skorzystać ze wsparcia.
„Na razie sami sobie jakoś radzimy. To nie jest teatr instytucjonalny, nie gramy w ciągu repertuarowym, żeby cały czas trzeba było coś nadzorować. Na razie spokojnie organizujemy kolejne projekty. Staramy się być ostrożniejsi w konstruowaniu samej produkcji. Będziemy na pewno szukać wsparcia, menedżera, czy też partnerów do tego, żeby te produkcje były przede wszystkim duże, bo widzowie lubią te duże spektakle najbardziej. Do takich dużych przedstawień potrzebny jest też ogromny wysiłek organizacyjny i odpowiedzialność” - dodaje Walczak. Teatr wciąż wystawia swoje spektakle, m.in. w warszawskim teatrze WarSawy.
Wybrane Spektakle i Postacie
„Pożar w Burdelu” gra w składzie około 10-15 aktorów i z zespołem muzyków. Kabaret ma konferansjera (Burdeltatę), duszpasterza (Duszpasterz Hipsterów), doktora nastrojów Warszawy (Doktor Fak), znerwicowaną Warszawiankę (Paula z Wilanowa), narodowców (Podpalacz Tęczy, Etno), kulturę (Charlotte), prezydent miasta (HGW). W kolejnych odcinkach publiczność śledzi ich życie, przemiany i konflikty poprzez monologi, piosenki i skecze.
„PARK rozrywki narodowej odc. 1 Nocny Burmistrz”
Już 14 lutego widzowie mogli zobaczyć spektakl „PARK rozrywki narodowej odc. 1 Nocny Burmistrz” w warszawskim klubie Park. Znaleziony na budowie metra artefakt zagadkowo działa na ludzi. Nikt nie umie ustalić jego pochodzenia. Czy władze ukrywają prawdę przed mieszkańcami? Dlaczego Warszawa pęka? Czy ma to związek z niskim poziomem Wisły? Zaniepokojeni warszawiacy coraz tłumniej przychodzą do burdelu artystycznego by odreagować i zapomnieć o stresach. Budowniczowie metra, zubożali celebryci i bezrobotni aktorzy - wszyscy szukają miłości. „My im to dajemy, za niewielką opłatą. Przyjdź i ty. Nie pożałujesz.”
„Pożar w Burdelu” wraca również do Klubu Komediowego Chłodna z nowym programem. W programie jak zwykle taniec na rurze, wyuzdane songi, ale też sadomaso, zoofilia i wiele innych premierowych numerków! Występują m.in.: Anna Smołowik, Monika Babula, Agnieszka Przepiórska, Andrzej Konopka, Maciej Łubieński, Tomasz Drabek i Oskar Hamerski w show w reżyserii Michała Walczaka z muzyką na żywo w wykonaniu Michała Górczyńskiego. Kryzys nie oszczędza nikogo. „Nie porzucaj marzeń. Zrealizuj je z nami.”
„Trauma Travel”
W spektaklu Michała Walczaka „Trauma Travel” okazuje się, że last minute to idealna opcja dla Polaków, a żeby kategorię tę jeszcze bardziej zawęzić to dla warszawiaków mieszkających na Wilanowie, którym to wydaje się, że złapali Pana Boga za nogi, a mieszkanie w takiej okolicy i status mieszkańca miasta stołecznego Warszawy wygrali na loterii. Typowe lemingi, osoby, które z mniejszych miasteczek lub wsi przyjechały do stolicy udawać wielkich mieszczan. Spektakl okazał się strzałem w pięćdziesiątkę, idealną parodią, przy której każdy może się pośmiać i dobrze zabawić. Jest to wycieczka, która ma ośmieszyć każdego, kto odważył się na statek wsiąść. Sprawcą tego całego zamieszania okazuje się być Trauma, córka wielkiego Hardcora, który to stworzył fabrykę produkującą nacjonalistów. Jej eksperyment najbardziej dotyka Paulę i Zdzisława, którzy uciekając od polityki i swojego doczesnego życia, pojadą na wycieczkę, która zamieni się w ich największy koszmar. I tak próbując uciec od swoich traum i problemów, wpadną wprost w ich sidła. A żeby widza nie zanudzić bądź nie zadręczyć „powagą” poruszanych tematów, spektakl przybiera formę musicalu.
W „Trauma Travel” nastał koniec ważnej epoki. Wszystko ma być na usługach Zgliszczaka, któremu w głowie nic innego nie siedzi jak uczynienie człowieka nieśmiertelnym. Po śmierci Hardcora zaczęły wydarzać się przeróżne rzeczy, bo nowa partia polityczna: Front Rozrywki Narodowej, zrzeszający m.in. lewaków, feministki, transów czy artystów, zaczęła zyskiwać duże poparcie społeczne. Ludziom umysły otwarły się na nowe poglądy i przyjęli je i zaakceptowali, co okazało się dużym problemem dla Zgliszczaka. Trupa Pożaru w Burdelu wraz z Leszkiem Bzdylem i Agnieszką Darkowską - wystąpili gościnnie, nadal utrzymywała swój żart na wysokim poziomie, mocno nadeptywała na odciski całej prawicy i lewicy. Wszystkim, którzy są za i przeciw, śmiała się śmiechem bezczelnym, który sygnalizować miał, że trochę bezmyślnie działamy w tym naszym małym poletku. Co w doskonały sposób pokazywała Marylin Faustyna, nowoczesne połączenie dziwki i świętej. Prezentowała postawę Polaków, którzy lubiąc we własnym sosie się kąpać, nieustannie muszą grać i ukrywać prawdziwą twarz. Działać na dwóch frontach i zawsze odwracać się w tę stronę, gdzie jest więcej i gdzie można więcej. Dlatego Walczak postawił przed nami Dionizosa, boga wina i wiecznej imprezy, który postara się rozluźnić ten sztuczny świat i pozwoli na niemałą zabawę. Pytanie, czy to będzie sposób, żeby zdjąć z siebie ciężar kłamstwa i w końcu zacząć żyć w zgodzie ze sobą i swoimi poglądami?
Główne postacie i ich role
- Burdeltata: Dyrektor burdelu artystycznego, grany przez Andrzeja Konopkę. Cwaniak, który z niczego próbuje ukręcić wielki teatr. W programie Szopki w grudniu 2014 roku Burdeltata określił program artystyczny Pożaru w Burdelu: „Zapierdalamy po cienkiej czerwonej linii między tradycją teatru wspólnoty Jerzego Grotowskiego a tradycją teatru komercji Michała Żebrowskiego. Jak widać - skutecznie. Na każdą naszą premierę, a gramy co półtora miesiąca, przychodzi kilka tysięcy osób.”
- Charlotte: Grana przez Lenę Piękniewską. Jest diseuse Pożaru w Burdelu - śpiewa liryczne piosenki, wykonuje „smutne piosenki”. Znana też jako Trasa Toruńska, dom towarowy Sezam, czy też Kultura - od tematów śpiewanych piosenek.
- Duszpasterz Hipsterów: Postać Księdza Marka, który studiował w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Jest zaprzyjaźniony z burdeltatą, który go często przesłuchiwał w służbie bezpieczeństwa. W przedstawieniach jest pupilem liberalnych mediów i w otwartym konflikcie z hierarchią kościelną.
- Profesor Max: Inteligencka, pretensjonalna poza. Były wykładowca akademicki, do niedawna pracownik ratusza. Pytany o preferencje polityczne, uśmiecha się smutno i mówi: sierota po Unii Wolności.
- Podpalacz Tęczy: Syn milicjanta i nauczycielki. Z domu wyniósł kult siły i patriotyzmu. Jest kibicem jakiegoś sportowego warszawskiego klubu, ale maluje obrazy, chociaż nie jest zwolennikiem piękna i harmonii barw.
- Paula z Wilanowa: Prezentuje rozterki i dramaty kobiety klasy średniej w Polsce na początku XXI wieku. Mieszka w Wilanowie na osiedlu strzeżonym, mieszkanie kupiła z mężem Zdzisławem na kredyt we frankach. Jest znerwicowaną, histeryczną Warszawianką.
- Zdzisław: Inżynier, kierował budową drugiej nitki metra w Warszawie. Syn Czesława. Był związany z Paulą. Skonfliktowany z ojcem od 1991 roku, kiedy zagłosował w wyborach prezydenckich na Tadeusza Mazowieckiego. W odcinku 28 pod nieobecność Burdeltaty przeistacza się w tyrana jako człowiek lepszego sortu.
- Doktor Fak: Zajmuje się problemami seksualnymi. W tej roli występuje Oskar Hamerski, który gra też m.in. Pałac Kultury. Jego postawę jako terapeuty miasta określa niezależny program w Miastoterapii grany w Dzikiej Stronie Wisły, który Doktor Fak prezentuje w swoim stand-upie.
- Dzika Agnes / HGW: Rozdarta pomiędzy swoją konserwatywną naturą jako HGW, ale jako Dzika Agnes ma poglądy lewicowe. Znana też jako Samotna Matka. Jest kochanką Burdeltaty.
- Etno: Córka Burdeltaty, dziewczyna narodowa. Jest dzikim dzieckiem Wisły, dilerką burdelu artystycznego, reprezentującą pokolenie '89. Szuka korzeni, chodzi na biały śpiew i głosuje na Kukiza.
Wyróżnienia i Nagrody
Teatr „Pożar w Burdelu” i jego twórcy zostali uhonorowani licznymi nagrodami i wyróżnieniami za swoją działalność artystyczną:
- 2013 - Wdecha (nagroda warszawskiej redakcji Co jest grane?).
- 2014 - Michał Walczak został jednym z 50 najbardziej wpływowych Polaków wg „Wprost”.
- 2014 - Uhonorowanie Teatru Pożar w Burdelu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Małgorzatę Omilanowską.
- 2015 - Nominacja do nagrody im. Cypriana Norwida.
- 2016 - Nagroda Główna Festiwalu „Boska Komedia” w Krakowie.
- 2016 - Zwierciadła dla duetu Michał Walczak i Maciej Łubieński.
- 2017 - Nominacja do nagrody „Róże Gali” w kategorii „Online” za „Pożar w Burdelu w TVN”.