Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie miasta Solec Kujawski ma bogatą historię, sięgającą 1886 roku. Ta długa tradycja przyczyniła się do zgromadzenia znacznej ilości dokumentów, zdjęć i innych pamiątek, które stanowią trzon ekspozycji muzealnej.
Historia powstania Muzeum
Idea utworzenia muzeum w Solcu Kujawskim była obecna od dawna, m.in. jako jeden z celów Towarzystwa Miłośników Solca Kujawskiego. Jednak realizacja tego pomysłu napotykała na przeszkody i była odkładana w czasie. Dopiero na początku XXI wieku pojawiły się sprzyjające okoliczności. Brak odpowiedniego miejsca do eksponowania i przechowywania zgromadzonych przez lata pamiątek zmobilizował działaczy OSP do podjęcia starań o rozbudowę remizy i utworzenie Muzeum Ochotniczej Straży Pożarnej. Oficjalne utworzenie muzeum nastąpiło w 2011 roku, w 125. rocznicę działalności OSP.
Wcześniej, przez 25 lat, ilość zgromadzonych eksponatów była tak duża, że utworzona Sala Tradycji nie była w stanie pomieścić wszystkich przedmiotów. Ta sytuacja skłoniła do odremontowania budynku znajdującego się przy strażnicy i utworzenia w nim muzeum OSP. Obecnie muzeum zlokalizowane jest przy siedzibie Ochotniczej Straży Pożarnej w Solcu Kujawskim.
Zbiory Muzeum
Zgromadzone w Muzeum eksponaty prezentują bogactwo i wszechstronność działalności strażackiej. Wśród nich znajdują się:
- Zdjęcia przedstawiające działalność straży na przestrzeni lat.
- Obiekty i sprzęt używany na początku XX wieku.
- Dokumenty założycielskie straży z pierwszym statutem z 1886 roku.
- Puchary, sztandary i odznaczenia.
- Uzbrojenie i sprzęt gaśniczy, w tym wiadra skórzane i sikawki.
- Książki, gazety i artykuły prasowe opisujące historię i osiągnięcia OSP.
- Prace licencjackie i magisterskie poświęcone działalności OSP i orkiestry dętej.
- Kroniki, albumy i książki dokumentujące rozwój jednostki i historię miasta.
Swoje pamiątki z działalności społecznej OSP przekazują również mieszkańcy miasta. Puchary i nagrody, w większości pochodzące ze zbiorów od 1976 roku, również mają swoje wyznaczone miejsce w muzeum.
Muzeum Solca im. Księcia Przemysła
Muzeum Solca im. Księcia Przemysła, które powstało 1 stycznia 2009 roku z uroczystym otwarciem 125 marca 2009 roku, ma charakter regionalny. Gromadzi przede wszystkim eksponaty związane z historią Solca Kujawskiego i okolicznych wsi. Jego siedzibą jest zabytkowa Villa Anna, zbudowana w 1911 roku przez Carla Juegrens, soleckiego przemysłowca niemieckiego pochodzenia.
Patronem muzeum jest książę Przemysł, który w 1325 roku nadał Solcowi Kujawskiemu prawa miejskie magdeburskie. Logo muzeum nawiązuje do jego pieczęci, przedstawiającej księcia z tarczą i mieczem, z herbem Kujaw na tarczy.
Wystawa stała
Wystawa stała w Muzeum Solca im. Księcia Przemysła poświęcona jest dziejom miasta i jego okolic do końca XX wieku. Najstarszym prezentowanym eksponatem jest fragment motyki rogowej z okresu późnego paleolitu (9-8 tys. lat p.n.e.). W części poświęconej prehistorii można zobaczyć fragmenty ceramiki oraz narzędzia krzemienne z okolic Kabatu.
Dalsza część wystawy przedstawia historię Solca od pierwszej wzmianki pisanej w 1263 roku aż po czasy współczesne. Plansze ilustrują losy miasta na tle historii Polski i Kujaw, a całość uzupełniają pamiątki odnalezione w Solcu i jego okolicach.
Działalność edukacyjna
Muzeum Solca im. Księcia Przemysła aktywnie działa na polu edukacyjnym, organizując lekcje muzealne i warsztaty dostosowane do wieku uczestników. Wśród popularnych zajęć znajdują się:
- "Wyposażenie żołnierza polskiego z września 1939 roku" - prezentacja elementów umundurowania i wyposażenia z okresu II wojny światowej.
- "Świat bez prądu" - zajęcia dla najmłodszych pokazujące dawne sposoby radzenia sobie z codziennymi czynnościami bez elektryczności.
- "Jak działa Muzeum?" - lekcja wprowadzająca w zasady funkcjonowania instytucji muzealnej.
- "Polskie Symbole Narodowe" - edukacja patriotyczna dotycząca flagi, godła i hymnu.
Dla starszych uczniów organizowane są rajdy historyczne, takie jak "Szlakiem Miejsc Pamięci" i "Tu kiedyś było", a także gry terenowe typu quest, np. "Odkrywamy Solec Kujawski".
Ekspozycja plenerowa i zakładowe straże pożarne
Za budynkiem Muzeum OSP znajduje się ekspozycja plenerowa prezentująca samochody oraz inny sprzęt przeciwpożarowy. W siedzibie muzeum mieszczą się liczne pamiątki związane z działalnością Ochotniczej Straży Pożarnej w Solcu Kujawskim oraz zakładowych straży pożarnych. Ekspozycja ta obejmuje mundury, odznaczenia, sztandary, sprzęt specjalistyczny, dokumenty, zdjęcia oraz modele pojazdów strażackich.
Muzeum prezentuje sprzęt i pamiątki związane nie tylko z OSP w Solcu Kujawskim, ale także z jednostkami straży działającymi na terenie zakładów przemysłowych w mieście. Warto podkreślić, że Ochotnicza Straż Pożarna w Solcu Kujawskim, założona w 1886 roku, jest najstarszą, nieprzerwanie działającą do dziś jednostką z terenu miasta. Jej powstanie było inicjatywą burmistrza Henryka Tellera.
Wsparcie sponsorów
Istotne wsparcie w tworzeniu Muzeum OSP w Solcu Kujawskim zapewniła firma Solbet, która przekazała środki na niezbędne prace remontowe oraz wyposażyła muzeum w gabloty i nowoczesne oświetlenie LED. Przy wejściu do muzeum znajduje się tablica upamiętniająca zasługi tego przedsiębiorstwa.