Na co zwraca uwagę straż pożarna przy odbiorach budowlanych?

Odbiór budynku przez Państwową Straż Pożarną (PSP) to jeden z najważniejszych etapów przed oddaniem obiektu do użytkowania. Niezależnie od tego, czy chodzi o budynek mieszkalny, halę magazynową, obiekt usługowy czy użyteczności publicznej, kontrola przeciwpożarowa ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi oraz mienia. Procedura ta ma na celu potwierdzenie, że obiekt spełnia wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej określone w przepisach prawa budowlanego oraz przepisach przeciwpożarowych.

Kiedy odbiór przez straż pożarną jest obowiązkowy?

Odbiór budynku przez straż pożarną jest kluczowym momentem w procesie budowlanym, który ma na celu zapewnienie, że obiekt spełnia wszystkie normy oraz przepisy prawne. W Polsce istnieje kilka sytuacji, w których taka procedura jest obowiązkowa:

• Nowe budynki: Każdy nowo wybudowany obiekt musi przejść odbiór przez straż pożarną przed rozpoczęciem użytkowania.
• Zmiana przeznaczenia budynku: Jeśli planuje się zmienić funkcję obiektu (np. z magazynu na biura), konieczne jest ponowne zatwierdzenie przez straż pożarną.
• Znaczące prace remontowe: W przypadku dużych remontów, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo przeciwpożarowe, również może być wymagany odbiór.
• Obiekty użyteczności publicznej: Wszelkie budynki, które będą wykorzystywane przez większą liczbę osób, jak szkoły czy szpitale, również potrzebują odbioru.
• Obiekty o dużej liczbie użytkowników: Hotele, centra handlowe oraz inne miejsca, gdzie zgromadzonych jest wiele osób, również muszą poddać się odbiorowi.
• Nowe budynki mieszkalne wielorodzinne: W przypadku budynków wielorodzinnych, szczególnie tych, które mają więcej niż pięć kondygnacji, obligatoryjny jest odbiór budowlany przez straż pożarną.
• Obiekty przemysłowe: Magazyny, zakłady produkcyjne czy inne obiekty przemysłowe, w których występuje ryzyko pożaru, wymagają oceny zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Klasyczne domy jednorodzinne zazwyczaj nie wymagają zawiadamiania PSP przy odbiorze, chyba że budynek pełni funkcję np. usługową.

Jak wygląda odbiór przez Państwową Straż Pożarną?

Zgłoszenie zakończenia budowy

Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, inwestor, na którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego lub gdy projekt budowlany obiektu budowlanego nieobjętego obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie wymagał uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej lub wymagań higienicznych i zdrowotnych, jest obowiązany zawiadomić właściwy organ o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. Wśród tych organów wymienia się między innymi Państwową Straż Pożarną.

Zawiadomienie o zakończeniu budowy składa się do tego samego organu nadzoru budowlanego, który wydał pozwolenie na budowę, zazwyczaj jest to powiatowy inspektorat nadzoru budowlanego, ale w przypadku większych obiektów może to być wojewódzki inspektorat. Zawiadomienie to należy złożyć w ciągu 14 dni od zakończenia wszystkich robót budowlanych. Po złożeniu zawiadomienia, nadzór budowlany ma 21 dni na wszczęcie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie.

Czynności kontrolno-rozpoznawcze

Po otrzymaniu zawiadomienia, właściwy terenowo Komendant Powiatowy (Miejski) Państwowej Straży Pożarnej przeprowadza tzw. czynności kontrolno-rozpoznawcze. Organ PSP ma 14 dni na zajęcie stanowiska. Jeśli w tym czasie straż pożarna nie wyda żadnej opinii ani nie przeprowadzi kontroli, uznaje się to za tzw. milczącą zgodę.

Podczas wizyty na budowie strażak weryfikuje przede wszystkim zgodność wykonania obiektu z projektem budowlanym, który został wcześniej uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Oględziny obejmują zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną część budynku, a także teren wokół niego. Po zakończeniu kontroli inspektor sporządza protokół, w którym odnotowuje wszystkie swoje spostrzeżenia i uwagi.

Stanowisko Komendanta PSP

Po przeprowadzeniu czynności kontrolno-rozpoznawczych, Komendant zajmuje stanowisko w zakresie oceny zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i przepisami przeciwpożarowymi. Możliwe są trzy sytuacje:

1. Obiekt zgodny z projektem budowlanym i przepisami: Komendant Miejski/Powiatowy PSP nie wnosi żadnych uwag i sprzeciwu w sprawie uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
2. Obiekt niezgodny z projektem budowlanym: Komendant może wnieść sprzeciw lub uwagi. Wniesienie uwag jest formą łagodniejszą, sugerującą, że charakter stwierdzonych nieprawidłowości pozwala na rozpoczęcie użytkowania, jednak ich usunięcie jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa. W przypadku sprzeciwu, organ nadzoru budowlanego odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie.
3. Obiekt zgodny z projektem, ale niezgodny z wymaganiami przepisów: Komendant może wnieść sprzeciw lub zastrzeżenia. W przypadku stwierdzenia rażących naruszeń przepisów, sprawa może zostać przekazana do Komendanta Wojewódzkiego PSP, który rozważa unieważnienie uzgodnienia projektu budowlanego.

Nie zajęcie stanowiska w terminie 14 dni nie zwalnia jednak inwestora z zapewnienia wymaganego przepisami poziomu ochrony przeciwpożarowej w danym obiekcie (terenie), co wynika z art. 4 Ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Na co strażak zwraca szczególną uwagę podczas kontroli?

Przy odbiorze budynku straż pożarna weryfikuje wszystko, co ma wpływ na bezpieczeństwo pożarowe. Kontrolujący strażak sprawdza przede wszystkim zgodność wykonania obiektu z dokumentacją projektową pod względem ochrony przeciwpożarowej, a także ocenia, czy projekt opracowany jest zgodnie z przepisami.

1. Dokumentacja projektowa i powykonawcza

Jednym z pierwszych elementów, które sprawdza straż pożarna, jest kompletność dokumentacji. Inspektorzy analizują projekt budowlany w zakresie ochrony przeciwpożarowej, uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz dokumentację powykonawczą, zawierającą wszystkie wprowadzone zmiany w toku realizowanej inwestycji.

• Dziennik budowy: Podstawowy dokument, w którym kierownik budowy na bieżąco odnotowuje wszystkie ważne informacje dotyczące przebiegu prac, użytych materiałów oraz ewentualnych problemów i zmian w projekcie.
• Projekt budowlany: "Mapa drogowa" budowy, w tym projekty branżowe (elektryczna, sanitarna, wentylacyjna) uzgodnione z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Brak takiego uzgodnienia, nawet jeśli nie jest wymagane dla całego projektu, może skutkować stwierdzeniem nieprawidłowości.
• Oświadczenie kierownika budowy: Potwierdzenie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami.
• Protokoły badań i prób sprawności urządzeń przeciwpożarowych: Weryfikowane są między innymi protokoły sprawności instalacji hydrantowej, systemu sygnalizacji pożaru, oddymiania, oświetlenia ewakuacyjnego oraz wyniki prób ciśnieniowych. W protokołach powinny znajdować się wnioski potwierdzające prawidłowość założeń projektowych, przepisów i norm.
• Atesty, certyfikaty i deklaracje zgodności: Dokumenty dla użytych materiałów i wyrobów budowlanych, potwierdzające ich cechy odporności ogniowej i/lub palności (np. dla okien oddymiających, central sterujących urządzeniami ppoż.).
• Scenariusz pożarowy: Opracowany dokument określający sposoby postępowania na wypadek pożaru i zasady ewakuacji.
• Ekspertyzy techniczne: Wymagane np. przy rozbudowie części budynków lub w przypadku braku powiązania ekspertyz w sprawie dojazdów pożarowych z dokumentacją projektową.

2. Warunki ewakuacji

Kolejnym kluczowym obszarem kontroli są drogi ewakuacyjne. Straż pożarna sprawdza, czy długość, szerokość i wysokość dróg ewakuacyjnych są zgodne z projektem i obowiązującymi normami. Kontrolowane jest także oznakowanie ewakuacyjne, które musi być czytelne, widoczne i zgodne z obowiązującymi przepisami.

• Drogi ewakuacyjne: Należy zapewnić odpowiednią liczbę i szerokość wyjść, ich oznakowanie, a także brak przeszkód na drogach ewakuacyjnych (np. dojścia przez pomieszczenia, łazienki, szatnie).
• Klatki schodowe: Sprawdzane jest zabezpieczenie przed zadymieniem (np. prawidłowe działanie czujek dymowych, wentylacji nadciśnieniowej lub grawitacyjnej).

3. Instalacje i urządzenia przeciwpożarowe

Niezwykle istotne są instalacje przeciwpożarowe. Straż pożarna sprawdza nie tylko ich obecność, ale również zgodność z projektem, rozmieszczenie, oznakowanie oraz sprawność działania. Szczególną uwagę przykłada się do zasilania urządzeń przeciwpożarowych.

• Systemy sygnalizacji pożarowej: Weryfikacja działania czujników dymu, central sterujących oraz prawidłowego ich powiązania z innymi instalacjami technicznymi zgodnie ze scenariuszem pożarowym.
• Instalacje hydrantowe i sieci wodociągowe przeciwpożarowe: Sprawdzane jest podłączenie, zasilanie pomp ppoż. (z dwóch źródeł energii przy zapotrzebowaniu na wodę powyżej 20 l/s), zasilanie przewodów oraz potwierdzenie wymaganej ilości wody do zewnętrznego gaszenia pożaru.
• Przeciwpożarowe wyłączniki prądu: Kontrola prawidłowego rozmieszczenia, połączenia kabli o odporności ogniowej oraz braku przewodów pod napięciem wewnątrz budynku po wyłączeniu.
• Wentylacja pożarowa: Sprawdzane jest zasilanie wentylacji przedsionków kablem o odporności ogniowej, sprzed przeciwpożarowego wyłącznika prądu. W przypadku oddymiania garaży wymaga się zasilania z dwóch odrębnych źródeł.
• Sprzęt gaśniczy: Wyposażenie budynku w gaśnice oraz systemy tryskaczowe, które są regularnie kontrolowane i konserwowane.

4. Konstrukcja i materiały budowlane

Straż pożarna sprawdza ściany i stropy, które oddzielają poszczególne części budynku i mają ograniczać rozprzestrzenianie się ognia. Ocenia się również zastosowanie materiałów palnych w ścianach oddzielenia ppoż., w pasmach pionowych w ścianach zewnętrznych oraz w oddzieleniach międzykondygnacyjnych (gzymsy, balkony).

• Drzwi przeciwpożarowe: Jeden z najczęściej kontrolowanych elementów w obiektach magazynowych, produkcyjnych i użyteczności publicznej. Ważne jest, aby drzwi posiadały odpowiednie oznaczenia i były zamontowane zgodnie z instrukcją producenta.
• Odporność ogniowa: Użycie materiałów budowlanych i wykończeniowych o odpowiednich klasach odporności ogniowej (np. 2-metrowy pas o klasie odporności ogniowej EI 60 z materiałów niepalnych w ścianach zewnętrznych prostopadłych do ścian oddzielenia ppoż.).

5. Dostępność dla służb ratowniczych

Przy odbiorze budynku straż pożarna weryfikuje również dostęp do obiektu dla jednostek ratowniczo-gaśniczych. Kontrolowane jest także zewnętrzne zaopatrzenie w wodę do celów przeciwpożarowych (np. hydrant zewnętrzny, zbiornik przeciwpożarowy).

• Dojazdy pożarowe: Sprawdzane są nawierzchnie, brak przeszkód między drogą a budynkiem, możliwość przejazdu bez cofania oraz zbliżenia do budynku.

Najczęstsze nieprawidłowości i błędy

W praktyce, około 30% wszystkich odbiorów kończy się stwierdzeniem nieprawidłowości lub uwag, choć znaczna część z nich to zastrzeżenia, które po usunięciu prowadzą do pozytywnej opinii. Najczęściej popełniane błędy to:

1. Wykonanie budynków niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i przeciwpożarowymi, mimo zgodności z projektem (68% przypadków).
2. Wykonanie budynków niezgodnie z projektem budowlanym (20% przypadków).
3. Braki w dokumentacji projektowej (9% przypadków).
4. Niewłaściwe warunki ewakuacji, w tym odmienne rozumienie przejścia i dojścia ewakuacyjnego, dojście przez pomieszczenie, brak warunków ewakuacji z miejsc przeznaczonych do przebywania ludzi (np. łazienki, szatnie).
5. Nieprawidłowe zastosowanie przeciwpożarowych wyłączników prądu (np. wiele przycisków do jednej strefy pożarowej, kable bez odporności ogniowej, przewód pod napięciem wewnątrz budynku).
6. Problemy z instalacjami i sieciami wodociągowymi przeciwpożarowymi (np. podłączenie do przewodów zasilających urządzenia sanitarne, brak zasilania pomp ppoż. z dwóch źródeł).
7. Stosowanie materiałów palnych w ścianach oddzielenia ppoż. lub w pasmach pionowych w ścianach zewnętrznych.
8. Brak współpracy urządzeń ppoż. i instalacji technicznych zgodnie ze scenariuszem pożarowym.
9. Brak zasilania rezerwowego instalacji bezpieczeństwa (np. oddymianie garaży z dwóch odrębnych źródeł).
10. Brak szczegółowego opisania w projektach zagadnień, które mogą być odmiennie interpretowane.
11. Brak dokumentacji z przeprowadzonych prób i badań urządzeń przeciwpożarowych.
12. Nieuwzględnienie zmian powykonawczych w dokumentacji projektowej.

Warto pamiętać, że odbiór budynku przez straż pożarną nie jest formalnością. To realna kontrola, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkowników. Aby zwiększyć szanse na pozytywny wynik odbioru, warto wcześniej przeprowadzić wewnętrzny audyt przeciwpożarowy lub współpracować z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, który pomoże wychwycić ewentualne nieprawidłowości przed oficjalną kontrolą.

tags: #na #co #zwraca #uwage #strazak #przy