Numer Identyfikacji Podatkowej (NIP) jest kluczowym identyfikatorem dla każdej organizacji, w tym dla Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Posiadanie NIP jest obowiązkowe dla stowarzyszeń, niezależnie od tego, czy prowadzą działalność gospodarczą, czy też zatrudniają pracowników.
W przeszłości OSP często nie potrzebowały NIP-u, ponieważ wszelkie zakupy były fakturowane na Urząd Miasta, który pełnił rolę płatnika. Jednak w świetle obowiązujących przepisów prawnych, OSP, jako odrębne podmioty prawne, muszą posiadać własny numer NIP.
Podstawy Prawne Obowiązku Posiadania NIP przez OSP
Numer NIP jest nadawany zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Zgodnie z art. 2 tej ustawy, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu. Dotyczy to również innych podmiotów będących płatnikami podatków lub składek ubezpieczeniowych.
OSP co do zasady są podatnikami, ponieważ zazwyczaj płacą różnego rodzaju podatki, takie jak podatek dochodowy od osób prawnych (CIT), podatek od towarów i usług (VAT) czy podatek od nieruchomości. Zgodnie z art. 5 tej ustawy, OSP jako podatnik jest obowiązane do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego.
Dodatkowo, na podstawie art. 16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, OSP wpisana do rejestru przedsiębiorców jest obowiązana umieszczać numer identyfikacji podatkowej (NIP) w oświadczeniach pisemnych skierowanych w zakresie swojej działalności do oznaczonych osób i organów, a także posługiwać się tym numerem w obrocie prawnym i gospodarczym.
Automatyczne Nadawanie NIP po Rejestracji w KRS
Zmiany w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, które weszły w życie 1 grudnia 2014 r., znacząco uprościły proces nadawania NIP i REGON. Od tej daty stowarzyszeniom rejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym numer NIP jest nadawany automatycznie. Dzieje się to bezpośrednio po zamieszczeniu w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) danych przekazanych z KRS.
Oznacza to, że organizacja wraz z decyzją o wpisie do KRS uzyskuje identyfikator NIP (a także numer REGON) bez konieczności składania dodatkowych wniosków do urzędu skarbowego czy statystycznego. Jednak ta zasada dotyczy wyłącznie podmiotów rejestrowanych w KRS po wspomnianej dacie.
W przypadku organizacji, które zarejestrowały się przed 1 grudnia 2014 r. lub dokonują rejestracji w innych rejestrach niż KRS, obowiązek samodzielnego uzyskania numeru REGON oraz NIP nadal spoczywa na stowarzyszeniu.
Samodzielne Uzyskiwanie NIP
Jeśli OSP zarejestrowało się przed 1 grudnia 2014 r. i nie prowadzi działalności gospodarczej, musi samodzielnie złożyć wniosek o nadanie numeru NIP do właściwego urzędu skarbowego (ze względu na siedzibę stowarzyszenia). W tym celu należy wypełnić formularz NIP-2.
Dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą bez wpisu do CEIDG (np. w spółce jawnej) lub podlegających rejestracji do VAT, zgłoszenie identyfikacyjne o nadanie NIP składa się na formularzu NIP-7. W takim przypadku zgłoszenie należy złożyć przed wykonaniem pierwszej czynności związanej z działalnością podlegającą opodatkowaniu.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych określa wzory formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych w drodze rozporządzenia. Zaświadczenie o nadaniu numeru NIP jest wydawane niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od daty otrzymania wniosku.
Obowiązki Podatkowe OSP po Uzyskaniu NIP
Po uzyskaniu NIP, OSP ma określone obowiązki względem urzędu skarbowego. Jeśli wszystkie dochody OSP są przeznaczone na działalność statutową, stowarzyszenie może być zwolnione ze składania miesięcznych deklaracji CIT, po złożeniu odpowiedniego oświadczenia. Należy jednak pamiętać, że OSP, jako podatnik, może być zobowiązane do płacenia innych podatków, np. od nieruchomości czy VAT, jeśli prowadzi działalność gospodarczą lub dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu VAT.
W zgłoszeniu identyfikacyjnym należy podać kod PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) dotyczący przeważającej działalności OSP. Jest to istotne dla prawidłowej klasyfikacji i rozliczeń podatkowych.
Pełnomocnictwo przy Składaniu Wniosków NIP
Zgłoszenie identyfikacyjne o nadanie NIP może zostać złożone również przez pełnomocnika. Wyróżnia się dwa rodzaje pełnomocnictw:
- Pełnomocnictwo ogólne (PPO-1): Umożliwia umocowanie osoby fizycznej z pełną zdolnością do czynności prawnych (niekoniecznie adwokata, radcy prawnego czy doradcy podatkowego) do wszystkich spraw podatkowych. Nie trzeba wówczas dołączać kopii pełnomocnictwa ogólnego, gdyż urząd skarbowy sam sprawdzi jego zakres w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych (CRPO). Ustanowienie pełnomocnika ogólnego zwalnia z konieczności ustanawiania dodatkowego pełnomocnika szczególnego (PPS-1).
- Pełnomocnictwo szczególne (PPS-1): Jeśli działasz przez pełnomocnika szczególnego, co do zasady powinieneś uiścić opłatę skarbową. Zwolnienie z opłaty przysługuje w przypadku pełnomocnictwa udzielonego najbliższym członkom rodziny (mężowi, żonie, dzieciom, rodzicom, dziadkom, wnukom lub rodzeństwu). Opłatę należy wpłacić na konto urzędu miasta lub gminy, właściwego dla siedziby urzędu, w którym składasz pełnomocnictwo. Numer konta można sprawdzić na stronie danego urzędu.
Aktualizacja Danych i Konsekwencje Nieprzestrzegania Obowiązków
Zgłaszanie aktualizacji danych, które zostały podane w zgłoszeniu identyfikacyjnym (np. zmiana siedziby, danych kontaktowych), jest obowiązkowym elementem. Nieprzestrzeganie tego obowiązku może skutkować karą grzywny za wykroczenie skarbowe. Urząd skarbowy ma również prawo uchylić NIP, jeśli stwierdzi, że podmiot posługuje się fałszywym lub fikcyjnym adresem miejsca wykonywania działalności.
W przypadku, gdy urząd wyda decyzję o odmowie nadania NIP, podatnik ma prawo odwołać się od niej do dyrektora izby administracji skarbowej, której podlega urząd wydający decyzję.
Zaświadczenie o Nadaniu NIP
Zaświadczenie o nadaniu NIP może być wymagane w różnych sytuacjach, np. podczas udziału OSP w przetargach, ubiegania się o kredyt lub dotacje. NIP jest identyfikatorem ułatwiającym organom skarbowym identyfikację podmiotów dokonujących rozliczeń.
Możesz uzyskać zaświadczenie o nadaniu NIP, składając wniosek w urzędzie skarbowym. Wniosek o zaświadczenie można złożyć również za pośrednictwem serwisu e-Urząd Skarbowy (e-US), dołączając go jako załącznik do pisma ogólnego, ponieważ w e-US nie ma interaktywnego formularza NIP-5/W.
Do wniosku należy dołączyć dowód zapłaty opłaty skarbowej (jeśli jest wymagana) lub dostarczyć go do urzędu w ciągu 3 dni od daty złożenia wniosku. Opłatę skarbową wpłaca się w kasie lub na konto urzędu miasta lub gminy, właściwego ze względu na siedzibę urzędu skarbowego, w którym składasz wniosek. Zaświadczenie można odebrać osobiście, przez pełnomocnika w urzędzie skarbowym, a w przypadku złożenia wniosku przez e-US, zaświadczenie zostanie dostarczone elektronicznie.
W sytuacji odmowy wydania zaświadczenia przez urząd, przysługuje prawo do złożenia zażalenia do właściwego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, za pośrednictwem urzędu, który wydał postanowienie.
Zgłoszenie Beneficjenta Rzeczywistego OSP do CRBR
Od 31 października 2021 r., zgodnie z ustawą z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw, OSP, jako stowarzyszenia, podlegają obowiązkowi zgłoszenia beneficjentów rzeczywistych do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR).
Ochotnicze Straże Pożarne działają na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach oraz ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Przy ustalaniu beneficjentów rzeczywistych w OSP należy wziąć pod uwagę przede wszystkim osoby, które są członkami zarządu, ponieważ reprezentują OSP na zewnątrz i posiadają uprawnienia umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na działalność stowarzyszenia. Jednakże nie tylko członkowie zarządu mogą zostać uznani za beneficjentów rzeczywistych; należy również przeanalizować zakres uprawnień członków organów nadzorczych, np. komisji rewizyjnej OSP.
Zgłoszenie do CRBR jest bezpłatne. Termin na dokonanie pierwszego zgłoszenia dla OSP przypadał od 31 października 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. Niezgłoszenie beneficjenta rzeczywistego do Rejestru zagrożone jest karą pieniężną do 1 000 000 zł.
Akty Prawne
- Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. 1995 Nr 142 poz. 702 z późn. zm. - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1314 z późn. zm.)
- Ustawa o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 26 czerwca 2014 r. (Dz. U. 2014 poz. 926)
- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 marca 2014 r. w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 290)
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 1997 Nr 137 poz. 926 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 1999 Nr 83 poz. 930 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 19 lipca 2021 r. w sprawie wzoru pełnomocnictwa ogólnego i wzoru zawiadomienia o zmianie lub odwołaniu pełnomocnictwa ogólnego (Dz. U. 2021 poz. 1376)
- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe (Dz.U. 2015 poz. 2355 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 815)
- Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1132 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 2261 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 869 z późn. zm.)