Wraz z rozwojem wyposażenia Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), często pojawiają się pytania dotyczące procedur związanych z nadawaniem numerów operacyjnych nowo pozyskanym pojazdom oraz włączania jednostek do systemu dysponowania do akcji. Dotychczasowe jednostki typu "M", posiadające jedynie motopompę, w momencie pozyskania pojazdu transportowego, takiego jak GLM Żuk, stają przed koniecznością uregulowania tych kwestii.
Procedura Nadania Numeru Operacyjnego dla Pojazdu OSP
Kluczowym krokiem w procesie włączania nowego pojazdu do służby jest nadanie mu odpowiedniego numeru operacyjnego. Zmiany w wyposażeniu jednostki OSP należy zgłosić do miejscowej Komendy Powiatowej (KP) lub Komendy Miejskiej (KM) Państwowej Straży Pożarnej (PSP), na terenie której dana jednostka działa.
Wniosek o Nadanie Numeru Operacyjnego
Pismo skierowane do miejscowej KP PSP powinno zawierać prośbę o nadanie numerów operacyjnych dla nowo pozyskanego auta. W treści wniosku należy uwzględnić szczegółowe informacje dotyczące pojazdu, takie jak jego typ - na przykład GBA 2,5/16, co pozwoli na precyzyjne określenie jego przeznaczenia i parametrów.
Włączenie Jednostki OSP do Systemu Dysponowania do Akcji
Jednostki, które do tej pory nie były dysponowane do żadnych akcji z powodu braku odpowiedniego środka transportu, po jego pozyskaniu, chcą być w miarę potrzeby informowane o zdarzeniach. Aby jednostka OSP była w razie potrzeby dysponowana przez dyspozytora do akcji, należy również zwrócić się w tej sprawie do miejscowej Komendy Powiatowej lub Miejskiej PSP.
Jeśli Jednostka Operacyjno-Techniczna (JOT) jest utworzona, to zgodnie z obowiązującymi zasadami w razie potrzeby jednostka OSP powinna być dysponowana w przypadkach, gdy będzie najbliższą jednostką lub kiedy zajdzie inna potrzeba.
Znaczenie i Struktura Numerów Operacyjnych
Na samochodach pożarniczych znajdziemy charakterystyczny ciąg liter i liczb, który nie jest tam umieszczony przypadkowo. Te "tajemnicze kryptonimy" są swego rodzaju identyfikatorem konkretnego pojazdu strażackiego, pozwalającym w szybki sposób określić jego pochodzenie i przeznaczenie. Wraz z rozwojem techniki pożarniczej na szczeblu dowodzenia i kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi pojawiły się problemy w szybkiej i sprawnej identyfikacji jednostek, pojazdów, czy sprzętu takiego jak łodzie ratownicze, przyczepy, kontenery, czy motopompy. Często dochodzi do sytuacji, kiedy na miejscu zdarzenia pracuje nie jeden, nie dwa, a kilkanaście pojazdów pożarniczych różnego typu, z różnych jednostek. W związku z powyższym w jednostkach ochrony przeciwpożarowej wprowadzono odpowiednie oznakowanie pojazdów pożarniczych.
Podstawa Prawna Oznakowania Pojazdów Pożarniczych
Zasady dotyczące oznakowania pojazdów straży pożarnej zawarte są w Zarządzeniu nr 3 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 29 stycznia 2019 roku w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej. Mówi ono między innymi o tym, że na nadwoziu pojazdu samochodowego należącego do jednostki straży pożarnej musi się znajdować tzw. numer operacyjny.
Właściwie zinterpretowany numer operacyjny przekazuje odbiorcy informacje na temat przynależności pojazdu lub sprzętu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryptonimie radiowym. Zgodnie z Załącznikiem do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r., dla pojazdów pożarniczych w istniejących regulacjach prawnych nie zostały sztywno określone zasady ich numerowania, jednak istnieją wytyczne dotyczące wykonania numeru operacyjnego.
Struktura Numeru Operacyjnego: Prefiks, Infiks, Sufiks
Numer operacyjny widoczny na pojazdach strażackich zawsze ma postać sześcioznakowego ciągu liczb i liter. Dokładniej są to dwie grupy cyfr (prefiks i sufiks) rozdzielone jedną literą (infiks).
- Prefiks: Zawsze składają się na niego trzy cyfry, określające jednostkę organizacyjną ochrony przeciwpożarowej, do której przynależy pojazd. Druga cyfra prefiksu określana jest dla pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej szczebla powiatowego, równorzędnego i niższego.
- Infiks: To litera określająca region (województwo), z którego pochodzi jednostka organizacyjna ochrony przeciwpożarowej. Wyznaczane są podobnie jak wyróżniki polskich tablic rejestracyjnych, choć nie brakuje drobnych zmian.
- Sufiks: Każdy sufiks tyczy się konkretnego rodzaju sprzętu (np. 51 - drabina mechaniczna).
Wymogi Kolorystyczne i Dodatkowe Oznaczenia
W zależności od koloru pojazdu pożarniczego, numer operacyjny powinien być:
- Barwy białej (jeśli element, na który jest naklejony, jest czerwony lub ma inną ciemną barwę).
- Barwy czarnej lub czerwonej (jeśli jest na elemencie w kolorze białym, kremowym lub innym o jasnej barwie).
- Barwy czerwonej (jeśli znajduje się na elementach srebrnych, szarych, a także aluminiowych lub ze stali nierdzewnej).
Przepisy dopuszczają stosowanie na pojazdach straży pożarnej (gaśniczych i specjalnych) napisów „STRAŻ POŻARNA” lub „PAŃSTWOWA STRAŻ POŻARNA”. Ważne jednak, by były one w takim samym kolorze jak numer operacyjny wozu. Na przednich drzwiach kabin samochodów gaśniczych, specjalnych lub ratowniczych może być umieszczony herb odpowiednio: województwa, powiatu, miasta, emblemat szkoły lub godło PSP. Wysokość herbu, emblematu lub godła powinna wynosić 25 cm.
Niedopuszczalne jest zamieszczanie napisów w obcych językach, a także oznaczeń zdradzających zastosowanie poszczególnych pojazdów (np. XXX - 51 - drabina mechaniczna).
Numer operacyjny powinien zostać wykonany według wytycznych zamieszczonych w Załączniku nr 1 do Zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. Generowanie liter i cyfr zgodnie z zasadami określonymi w załączniku jest możliwe po pobraniu kroju czcionki (fontu) pt. „Oznakowanie” umieszczonego na stronie Komendy Głównej PSP w dziale Logistyka, Wydział Logistyki i infrastruktury BT-I.
Numer operacyjny jest umieszczany na pojazdach samochodowych straży pożarnych wyposażonych i oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym.
Łączność Radiowa i Kryptonimy
W straży pożarnej najczęstszym sposobem kontaktowania się między sobą jest korespondencja radiowa, dzięki której ratownicy mają ciągły kontakt z dowódcą akcji, dowódcą ze stanowiskiem kierowania itp. Posiadanie radiostacji nie jest bezwzględnie konieczne do nadania numeru operacyjnego, jednak numer operacyjny często pokrywa się obecnie z kryptonimem radiowym, co ułatwia identyfikację.
Podstawy Sieci Radiowej PSP
Sieć radiowa to zespół trzech lub więcej stacji radiowych (radiotelefonów) pracujących według wspólnych danych radiowych. Każda komenda PSP (główna, wojewódzka, miejska/powiatowa) ma swój wyznaczony kanał radiowy, na którym pracują wszystkie zastępy prowadzące działania na terenie miasta i powiatu podległego pod daną komendę. Swoje wewnętrzne kanały mają także poszczególne Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze.
- SIMPLEX: Sposób pracy radiowej, przy której nadawanie i odbiór są umożliwione na przemian w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu jednej częstotliwości.
- DUPLEX: Nadawanie i odbiór są możliwe jednocześnie w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu dwóch częstotliwości.
Państwowa Straż Pożarna dla potrzeb realizacji łączności radiowej UKF wykorzystuje częstotliwości z pasma pierwszego zakresu 160MHz, będącego w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych. Pasmo to zostało podzielone na kanały radiowe z odstępem między nimi 12,5kHz.
Kryptonimy Radiotelefoniczne
Kryptonim to umowny znak rozpoznawczy maskujący przynależność służbową korespondenta - tzw. adres radiotelefoniczny. Na szczeblu wojewódzkim stosuje się odpowiednie kryptonimy, co pozwala na sprawną komunikację i identyfikację jednostek w trakcie akcji ratowniczo-gaśniczych.