Hydranty wewnętrzne są integralnym elementem systemu ochrony przeciwpożarowej. Są to urządzenia umożliwiające bezpośredni pobór wody z wewnętrznej sieci wodociągowej, co ma na celu ugaszenie w zarodku pożaru z grupy A (pożary materiałów stałych). Choć ich użytkowanie jest rzadkie, ich obecność jest niezbędna w wielu budynkach. Hydrant wewnętrzny to stałe urządzenie montowane na sieci wodociągowej, które ma na celu zapobieganie i gaszenie pożarów grupy A. Urządzenia te, choć są stosunkowo rzadko używane, znajdują zastosowanie w wielu obiektach, w których istnieje ryzyko powstania pożaru. Dzięki nim możliwe jest podjęcie walki z ogniem zarówno z bliska, jak i z dalszych odległości - o wiele większych, niż przy użyciu gaśnicy.
Podstawy Prawne
Użycie i montaż hydrantów wewnętrznych są ściśle regulowane przez przepisy prawne. Podstawę tych regulacji stanowi **Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów**. Przepisy prawne odnoszą się m.in. do wykonania hydrantów (oraz innych urządzeń przeciwpożarowych), ich montażu oraz konserwacji. Dodatkowo, polskie wymagania prawne dotyczące instalacji hydrantów wewnętrznych zostały uregulowane na podstawie **Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać instalacje i urządzenia przeznaczone do celów pożarniczych** (Dz. U. z 2011 r. Nr 193, poz. 1134).
Rodzaje Hydrantów Wewnętrznych
Hydranty wewnętrzne, które są niezbędnym elementem systemu przeciwpożarowego w każdym większym budynku, można podzielić na kilka typów. Najpowszechniejsze typy to DN25, DN33 i DN52, gdzie numer oznacza średnicę węża w milimetrach.
- Hydranty wewnętrzne DN25: Stosowane są w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) - są to budynki zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej.
- Hydranty wewnętrzne DN33: Przeznaczone są do obiektów garażowych, a także w niektórych pomieszczeniach przemysłowo-magazynowych. Urządzenia te, ze względu na brak węża, stosowane są w nawodnionych pionach zasilanych przez sieć wodociągów oraz wozy strażackie.
- Hydranty wewnętrzne DN52: Są zazwyczaj używane do ochrony obiektów przemysłowo-magazynowych. Ich wymóg stosowania wynika z gęstości obciążenia ogniowego w strefie pożarowej i powierzchni tej strefy. W przypadku hydrantów DN52 długość węża nie powinna przekraczać 20 m, co zostało opisane w normie PN-EN 671-2 „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Część 2: Hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym”.
Często spotykane są jako **hydranty szafkowe**, umieszczone w metalowych szafkach na ścianach budynków. Wszystkie te hydranty mają na celu dostarczyć szybki i łatwy dostęp do wody w przypadku pożaru.
Montaż i Lokalizacja
Kolejnymi istotnymi aspektami w przypadku hydrantów wewnętrznych są zasady ich montażu. Montaż hydrantu wewnętrznego powinien zawsze być wykonywany przez doświadczonego specjalistę, najlepiej pracownika firm specjalizujących się w systemach ochrony przeciwpożarowej.
Instalując je, należy mieć na uwadze to, by ich zasięg obejmował całą powierzchnię obiektu (uwzględniając długość węża oraz zasięg strumienia wody). W przepisach prawnych zawarte są również informacje o minimalnej wydajności poboru wody z wewnętrznej instalacji wodnej. Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze DN52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa.
Wysokość montażu hydrantu wewnętrznego jest kluczowym aspektem jego prawidłowej instalacji. Zgodnie z przepisami, hydranty wewnętrzne powinny być zainstalowane w taki sposób, żeby ich najwyżej położone elementy sterujące nie były wyżej niż 1,5 m nad podłogą. Zawory odcinające montuje się na wysokości 1,35 m od podłogi, choć dopuszczalne są niewielkie odchyły - do 0,1 m.
Hydranty powinny być zlokalizowane w pobliżu potencjalnych źródeł pożaru, takich jak miejsca, w których przechowywane są materiały łatwopalne. W strefach pożarowych oraz przy wejściu do pomieszczeń magazynowych lub technicznych należy zapewnić odpowiednie zabezpieczenie. Podczas akcji gaśniczej nie powinno być problemu z doprowadzeniem węża w miejsce pożaru i dosięgnięcie ognia strumieniem wody.
Konserwacja i Przeglądy Techniczne
Aby hydrant wewnętrzny działał prawidłowo i był w stanie skutecznie gasić pożar, musi być regularnie kontrolowany i serwisowany. Według polskich przepisów, przegląd techniczny hydrantów wewnętrznych powinien być przeprowadzany co najmniej raz na 12 miesięcy. Pamiętaj, że przeglądy i konserwacja hydrantów to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim ważny element zapewnienia bezpieczeństwa.
Najważniejszą czynnością konserwacyjną, jaką należy wykonywać, jest sprawdzanie szczelności węży i zaworów. Węże muszą być regularnie sprawdzane pod kątem przecieków i uszkodzeń. Ponadto, należy regularnie sprawdzać ciśnienie wody w hydrantach wewnętrznych oraz upewnić się, że jest ono wystarczające. Podczas przeglądu specjalista ocenia stan hydrantu, sprawdza, czy wąż jest prawidłowo zwojony, czy zawory działają poprawnie, a także czy ciśnienie wody jest odpowiednie. Dodatkowo podczas serwisu wykonuje się szereg innych czynności. Po zainstalowaniu hydrantu, ważne jest regularne sprawdzanie jego stanu i funkcjonalności.
Jak przeprowadzić kontrolę hydrantu (z listą kontrolną!)
Obsługa Hydrantu Wewnętrznego
W sytuacji pożaru, hydrant wewnętrzny może być używany przez każdą osobę znajdującą się w budynku, pod warunkiem, że jest w stanie bezpiecznie obsługiwać urządzenie. Nie jest konieczne, aby użytkownik hydrantu wewnętrznego posiadał specjalistyczne szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej, ale warto zauważyć, że pewne podstawowe umiejętności mogą znacznie poprawić efektywność i bezpieczeństwo jego działania. Szkolenia przeciwpożarowe często obejmują instrukcje obsługi hydrantów i mogą okazać się przydatne dla pracowników firm, w których istnieje wysokie ryzyko pożaru. Hydrant wewnętrzny jest także bardzo łatwy w obsłudze, dzięki czemu każdy może się ich nauczyć obsługiwać. Jest to bardzo ważne, ponieważ w przypadku pożaru każda sekunda jest na wagę złota.
Należy jednak pamiętać, że hydrant wewnętrzny nie jest przeznaczony do użytku przez osoby nieposiadające odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. Dlatego też, przed użyciem hydrantu wewnętrznego, należy upewnić się, że osoba, która ma go używać, jest w pełni świadoma jego działania i ma odpowiednie umiejętności.
Oznakowanie Hydrantów
Hydranty wewnętrzne powinny być odpowiednio oznaczone, aby były łatwo identyfikowalne. Oznakowanie ppoż. na hydrancie wewnętrznym powinno być zgodne z normą **PN-EN ISO 7010:2012** (wcześniej było to PN-92-N-01256-01). Warto jednak wiedzieć, że chociaż poprzednia norma została wycofana przez Komitet Techniczny PKN, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności, nadal można je stosować i dostępne są w sklepach. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.
Wymagania dotyczące znakowania hydrantów wewnętrznych są określone w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2. Przede wszystkim szafka hydrantowa powinna być opatrzona znakiem Hydrant wewnętrzny (numer referencyjny F002 w ISO 7010). Dodatkowo, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE. Przykład poprawnego oznakowania przedstawia załącznik ZA.3 w normach PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2.
Kolejnym elementem podlegającym sprawdzeniu podczas odbioru jest urządzenie otwierające hydrant. Zgodnie z pkt 4.7 normy PN-EN 671-1:2012 oraz pkt 4.6 normy PN-EN 671-2:2012 zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego.
Hydranty Wewnętrzne jako Stałe Urządzenia Gaśnicze
Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość, czy należą one do urządzeń gaśniczych stałych, czy też nie, wynika z rozporządzenia MSWiA, w którym czytamy: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]”. Hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, a więc nie wpisują się w zakres określony przez rozporządzenie.
Jednakże, hydranty wewnętrzne jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej są według nomenklatury europejskiej stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym np. fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 Stałe urządzenia gaśnicze. Normy te noszą tytuł „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne”. Zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, omawiającą terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej: „Stałe urządzenie gaśnicze - zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie”. Hydrant wewnętrzny jest bez wątpienia stałym urządzeniem gaśniczym wodnym. Wynika to z zapisów norm przedmiotowych, które zostały przytoczone w artykule. Pojawiające się wątpliwości są jedynie niewłaściwą interpretacją zapisów rozporządzenia. Wynikają też z przeświadczenia, że przytoczony zapis rozporządzenia to nic innego, jak definicja stałego urządzenia gaśniczego, w którą bez wątpienia nie wpisują się hydranty wewnętrzne.
Warto podkreślić, że nie każdy hydrant wewnętrzny noszący oznakowanie CE zgodnie z normami przedmiotowymi PN-EN 671-1:2012 oraz PN-EN 671-2:2012 może zostać zastosowany w obiekcie jako stałe urządzenie gaśnicze. Wynika to z zapisów wspomnianego rozporządzenia, które dopuszcza do stosowania wyłącznie hydranty określonej wielkości. Należy zauważyć, że właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.
tags: #hydrant #wewnetrzny #ceneo