Historia Centralii w amerykańskim stanie Pensylwania to jedno z najbardziej znanych na świecie przykładów katastrofalnych skutków niekontrolowanych pożarów podziemnych złóż węgla. Miasteczko, którego populacja spadła do zaledwie kilku osób, stało się inspiracją dla twórców horroru Silent Hill. Choć źródłem wzrostu i upadku Centralii był węgiel, to właśnie on doprowadził do trwającej od dziesięcioleci tragedii.
Geneza i rozkwit Centralii
Historia Centralii sięga XIX wieku. W 1842 roku ziemie, na których obecnie znajdują się pozostałości miasteczka, zakupiła firma Locust Mountain Coal and Iron Company. Powstanie Centralii wpisywało się w masowy rozwój tzw. Regionu Węglowego (Coal Region) w północno-wschodniej Pensylwanii. W okolicy otwieranych kopalń powstawały osady zamieszkiwane głównie przez rodziny górnicze. Przez kolejne 20 lat w pobliżu otwarto pięć kopalń antracytu oraz doprowadzono linię kolejową służącą do wywozu surowca.
Punkt zwrotny: pożar z 1962 roku
Wyrok na miasto zapadł 27 maja 1962 roku. Grupa strażaków, na polecenie rady miasta, podpaliła wysypisko śmieci znajdujące się na terenie opuszczonej kopalni odkrywkowej, sąsiadującej z miejskim cmentarzem. Podobne działania podejmowano już wcześniej w celu oczyszczenia miasta, jednak tym razem nie wszystko poszło zgodnie z planem.
Okazało się, że pod dawną kopalnią znajdowały się korytarze innych kopalń, które nie zostały odpowiednio zabezpieczone. Te, dostarczając powietrze, spowodowały rozprzestrzenianie się ognia w głąb starych chodników. Płonął nie tylko antracyt, ale także metan i siarka, co prowadziło do wydzielania się na powierzchnię trujących gazów.
Skutki katastrofy i wysiedlenie mieszkańców
Przez długi czas problem bagatelizowano, dopóki sytuacja nie stała się krytyczna. Odnotowywano przypadki zatrucia czadem, a przebiegający przez miasto odcinek drogi stanowej zaczął pękać. Przełomem był rok 1981, gdy pod 12-letnim chłopcem zapadła się ziemia - omal nie wpadł on do kilkudziesięciometrowej dziury zionącej tlenkiem węgla.
W 1984 roku podjęto decyzję o wysiedleniu ludności. Miasto opuściło łącznie około 1600 osób. Mimo zagrożenia, w Centralii pozostało nieliczne grono mieszkańców, a miasto posiadało swojego burmistrza aż do 2014 roku.
| Parametr | Szacunkowe dane |
|---|---|
| Początek pożaru | 1962 rok |
| Temperatura pod powierzchnią | do 300°C |
| Przewidywany czas trwania | ok. 250 lat |
Globalny problem podziemnych pożarów węgla
Centralia nie jest odosobnionym przypadkiem. Na świecie istnieje tysiące podobnych pożarów. Najstarszy znany na świecie pożar nieprzerwanie trawi pokłady węgla pod australijskim wzgórzem Mount Wingen (Płonącą Górą) od około 5,5-6 tys. lat. Inne znane przykłady to miejscowość Jharia w Indiach czy „Wrota piekieł” w Turkmenistanie.
CENTRALIA, PA - America's Burning Ghost Town (Documentary)
Współczesne szacunki wskazują, że takie pożary mogą odpowiadać nawet za 3% światowej emisji dwutlenku węgla, powodując przy tym wycieki metanu, rtęci i innych substancji szkodliwych. Historia ta stanowi ważną lekcję dotyczącą procedur bezpieczeństwa na terenach górniczych oraz konieczności starannego planowania przyszłości terenów pogórniczych po zakończeniu eksploatacji złóż.
tags: #najdluzszy #pozar #w #kopalni