Ogień to poważny i niebezpieczny żywioł, który atakuje nas nieoczekiwanie i jest trudny do przewidzenia. Niezależnie od tego, czy dojdzie do niego w domu, w miejscu publicznym, czy w pracy, kluczowe jest świadome i szybkie działanie. Poznanie podstawowych zasad postępowania może ocalić życie.
Pierwsze Kroki po Wykryciu Pożaru
Najważniejsze zachowanie podczas pożaru to szybkie rozpoznanie sytuacji. Jeśli zauważysz dym lub ogień, należy natychmiast podjąć odpowiednie działanie. Nie należy zwlekać.
Wezwanie Pomocy i Powiadomienie Innych
- Pierwszym krokiem jest natychmiastowe wezwanie pomocy, poprzez wybranie numeru alarmowego 112 lub 998 (Straż Pożarna).
- Po podaniu informacji nie należy odkładać słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia.
- Należy podać: swoje imię i nazwisko, numer telefonu, dokładny adres oraz ewentualnie nazwę palącego się obiektu.
- W trakcie wybuchu pożaru trzeba poinformować o sytuacji domowników, pracowników lub inne osoby znajdujące się w niebezpieczeństwie.
Zachowanie Spokoju i Opanowania
Panika, strach i olbrzymi stres to emocje, które mogą towarzyszyć każdemu, kto znajdzie się w obliczu pożaru. Bardzo ważne jest jednak zachowanie spokoju i opanowania. Panika może doprowadzić do podejmowania złych decyzji i narażenia się na niebezpieczeństwo. Kontrola własnych emocji jest kluczowa dla bezpiecznego działania.
Ewakuacja - Priorytet dla Życia
Kluczową zasadą jest to, że życie Twoje i innych jest najważniejsze. Wchodzenie z powrotem do płonącego budynku w celu ratowania rzeczy lub wartościowych przedmiotów jest niezwykle niebezpieczne i surowo zabronione.
Kolejność Ewakuacji
Bardzo istotna jest kolejność ewakuacji podczas pożaru. Należy wyprowadzić wszystkich na zewnątrz w taki sposób, aby nie doszło do powstania paniki:
- Osoby bezpośrednio zagrożone: Priorytetem jest ewakuacja osób, które są bezpośrednio zagrożone pożarem lub są w miejscu, gdzie ogień jest najbardziej widoczny i niebezpieczny (np. w pomieszczeniach, gdzie wybuchł pożar lub w pobliżu źródła ognia).
- Dzieci, osoby starsze i niepełnosprawne: Następnie należy zadbać o bezpieczeństwo dzieci, osób starszych i osób niepełnosprawnych, ponieważ często potrzebują one dodatkowej pomocy i wsparcia w ewakuacji.
- Sąsiedztwo źródła ognia: Należy ewakuować osoby znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie źródła ognia, aby zapobiec dalszemu jego rozprzestrzenianiu się.
- Pozostałe osoby: Obejmuje to wszystkich innych pracowników, mieszkańców budynku lub obiektu, którzy nie są bezpośrednio zagrożeni.
- Zwierzęta: Zasady ewakuacji wskazują, by podjąć próbę uratowania zwierząt, o ile to możliwe i nie naraża życia i zdrowia ewakuującego.
Drogi Ewakuacyjne i Zakazy
- W każdym budynku są wyznaczone drogi ewakuacyjne. Zawsze z nich korzystaj, niezależnie od tego, czy jesteś w biurze, mieszkaniu, czy innym miejscu.
- Nie używaj windy podczas pożaru, ponieważ może ona ugrzęznąć i stać się źródłem zagrożenia. Należy korzystać ze schodów.
- W czasie ewakuacji nie wolno biec. Należy poruszać się szybkim tempem prosto do wyjścia.
- Zawsze dbaj o drożność dróg ewakuacyjnych. Na ogólnodostępnych korytarzach i klatkach schodowych nie wolno gromadzić i przechowywać rowerów, mebli, książek oraz innych materiałów palnych, ponieważ utrudniają one ewakuację, a objęte pożarem przyspieszą jego rozprzestrzenianie.
Ochrona przed Dymem i Gazami Toksycznymi
W trakcie pożaru wydzielane są trujące gazy. Oddychanie powietrzem, które posiada duże stężenie takich substancji, może prowadzić do uszkodzenia narządów wewnętrznych.
- Uciekając z pomieszczenia, w którym rozprzestrzenia się ogień, najbezpieczniej jest robić to na czworakach, ponieważ przy ziemi jest najmniejsze stężenie toksycznych substancji i najwięcej tlenu. Im niżej, tym powietrze jest czystsze.
- Sposobem na ograniczanie wdychania toksycznych substancji jest także przyłożenie sobie do ust wilgotnego materiału (np. mokrego ręcznika lub szmatki).
Dodatkowe Zasady Podczas Ewakuacji
- Uciekając, zabierz ze sobą telefon komórkowy, co umożliwi kontakt ze strażą pożarną i informowanie o swoim położeniu.
- Pamiętaj, by zamykać za sobą drzwi (na klamkę), co spowolni rozwój i rozprzestrzenianie się pożaru, ale w żadnym wypadku nie zamykaj ich na klucz!
Samoobrona i Specyficzne Sytuacje
Próba Gaszenia Pożaru Podręcznym Sprzętem
Jednymi z ważniejszych elementów, które powinny znaleźć się w domu, biurze, miejscu pracy czy w pojeździe, są gaśnice. Jeżeli źródło ognia jest małe i możliwe do ugaszenia, można podjąć taką próbę, pamiętając o własnym bezpieczeństwie.
Rodzaje Gaśnic i Ich Zastosowanie
Istnieje wiele różnych rodzajów gaśnic, a każda z nich jest przeznaczona do zwalczania określonego rodzaju ognia. Najczęściej spotykane to gaśnice proszkowe, gaśnice CO2 i gaśnice wodne.
- Gaśnice ABC: Są jednymi z najbardziej wszechstronnych i popularnych gaśnic dostępnych na rynku. Są zaprojektowane do zwalczania pożarów różnych klas, co czyni je odpowiednimi do użytku w wielu różnych miejscach.
- Gaśnice płynowe (wodna/pianowa): Mogą być użyte, jeżeli palą się materiały stałe, które można zaliczyć do kategorii A (np. papier, drewno, tkaniny). Z kolei gaśnice pianowe przeznaczone są do zwalczania pożarów różnego rodzaju, zwłaszcza tych, które wybuchają w miejscach, gdzie obecne są materiały palne, ciecze i gaz.
- Gaśnice śniegowe (CO2): Jeśli źródłem pożaru jest substancja chemiczna, ciecz lub gaz palny, odpowiednie będą gaśnice śniegowe. Zawarty w nich skroplony dwutlenek węgla odetnie dostęp tlenu i obniży temperaturę, przy jednoczesnym niezanieczyszczaniu gaszonej powierzchni. Nie można jej używać, jeśli ogniem jest objęty człowiek, ponieważ niska temperatura substancji może powodować dodatkowe uszkodzenia ciała.
- Gaśnica mgłowa: W przypadku pożaru osoby, sprawdzi się gaśnica mgłowa.
Instrukcja Użycia Gaśnicy (Metoda PASS)
Przed rozpoczęciem próby użycia gaśnicy należy upewnić się, że jesteśmy w bezpiecznej odległości od ognia i dymu. Należy stosować metodę PASS:
- P - „PULL” (Pociągnij): Pociągnij zawleczkę, aby odblokować gaśnicę.
- A - „AIM” (Celuj): Celuj dyszą gaśnicy w podstawę płomieni.
- S - „SQUEEZE” (Ściśnij): Ściśnij dźwignię, aby uwolnić środek gaśniczy.
- S - „SWEEP” (Zamiataj): Przesuwaj strumień gaśniczy z boku na bok, obejmując całą szerokość pożaru, aż ogień zgaśnie.
Kiedy Nie Gasić Samodzielnie
Jeśli źródło ognia jest niemożliwe do identyfikacji, pożar szybko się rozprzestrzenia lub prawidłowe użycie gaśnicy nie przynosi efektów, należy przede wszystkim szybko opuścić płonący budynek i skupić się na ewakuacji.
Postępowanie w Przypadku Uwięzienia w Pomieszczeniu
Nie można dopuścić do odcięcia przez pożar drogi wyjścia z mieszkania. Gdy jednak do tego dojdzie, należy podjąć następujące kroki:
- Udać się do pomieszczenia posiadającego okno lub balkon, usytuowanego najdalej od miejsca pożaru, zabierając ze sobą (jeśli to możliwe) mokry koc lub ręcznik.
- Zamykaj za sobą drzwi do innych pomieszczeń na klamkę.
- Jeśli jesteś w zamkniętym pokoju, przed wyjściem sprawdź temperaturę drzwi. Nigdy nie rób tego wewnętrzną częścią dłoni. Testuj temperaturę zewnętrzną częścią. Dotknij klamki oraz powierzchni drzwi.
- Jeśli drzwi są zimne, możesz je otworzyć i szukać innej drogi ucieczki.
- Gorzej, jeśli wyczuwasz ciepło. Wtedy nie otwieraj drzwi - za nimi szaleje pożar.
- Jeśli to możliwe, uciekaj oknem.
- Gdy mieszkasz dość wysoko i nie możesz wyskoczyć przez okno, wywieś w nim białe lub kolorowe prześcieradło. Będzie to znak dla strażaków, że w tym pokoju ktoś jest, co przyspieszy akcję ratunkową.
- W celu zmniejszenia ilości dymu w pokoju, podłóż mokrą szmatkę pod drzwi, jeśli to możliwe.
- Jeśli to możliwe, zacznij krzyczeć przez okno, aby zwrócić na siebie uwagę. Możesz także wyrzucić z okna kartki papieru lub dokumenty.
Pożar Choinki
W przypadku pożaru choinki w pierwszej kolejności należy wyłączyć ozdoby (lampki, światełka) z instalacji elektrycznej. Następnie powinno się polać choinkę wodą lub użyć gaśnicy. Jeżeli pożar się rozprzestrzenia, należy wezwać straż pożarną.
Współpraca ze Służbami Ratowniczymi
Podporządkowanie Poleceniom
W przypadku powstania zagrożenia, kluczowa jest współpraca oraz bezwzględne podporządkowanie się poleceniom kierującego akcją ratowniczą (do czasu przybycia jednostek Państwowej Straży Pożarnej może to być kierownik w zakładzie pracy, właściciel obiektu, a w domu najbardziej opanowana osoba). Po przybyciu strażaków należy zawsze stosować się do ich instrukcji. Osoby ewakuowane muszą podporządkować się poleceniom ratowników.
Utrzymywanie Łączności
Jeśli to możliwe, utrzymuj łączność telefoniczną lub głosową ze służbami ratowniczymi będącymi na miejscu, informując o swoim położeniu i sytuacji.
Odłączenie Mediów i Zamknięcie Okien
Jeśli jest to bezpieczne i możliwe, kolejnym krokiem jest odłączenie gazu i elektryki. Trzeba również sprawdzić, czy zamknięte są wszystkie okna i drzwi (ale nie na klucz), aby ograniczyć dopływ tlenu do ognia.
Przygotowanie i Świadomość
Zawsze warto być przygotowanym na ewentualność pożaru i wiedzieć, jak działać, aby chronić swoje życie oraz życie innych osób. Znajomość instrukcji bezpieczeństwa pożarowego i planów ewakuacyjnych to absolutne podstawy. Plany ewakuacyjne lub instrukcje postępowania są szczególnie istotne w miejscach publicznych, takich jak lotniska, szkoły czy galerie handlowe, gdzie bez nich ewakuacja byłaby dużo bardziej skomplikowana i chaotyczna.
W pierwszych dniach po zatrudnieniu należy obowiązkowo przejść szkolenie przeciwpożarowe, w trakcie którego poznaje się zasady BHP, dostępne drogi ewakuacji oraz miejsca, gdzie umieszczono podręczny sprzęt gaśniczy.