W środowisku Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) często pojawiają się pytania dotyczące prawidłowego noszenia naszywek i emblematów, zwłaszcza po ukończeniu kursu Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP). Dyskusje dotyczą między innymi możliwości noszenia napisów "Ratownik" lub "Ratownik Medyczny", a także używania logo Państwowego Ratownictwa Medycznego (PRM) czy flagi Polski lub herbu województwa.
Kurs KPP a tytuł "Ratownika"
Podstawową kwestią jest rozróżnienie między tytułem "Ratownika" uzyskiwanym po ukończeniu kursu KPP, a tytułem "Ratownika Medycznego". Kurs KPP, czyli kwalifikowana pierwsza pomoc, jest szkoleniem z zakresu pomocy przedmedycznej. Ukończenie tego kursu i zdanie egzaminu państwowego skutkuje otrzymaniem tytułu "Ratownika". Jest to jednak odmienne od tytułu "Ratownika Medycznego", który wymaga ukończenia studiów lub studium z ratownictwa medycznego oraz zdania odpowiednich egzaminów państwowych.
W praktyce oznacza to, że strażak po kursie KPP jest "Ratownikiem" w rozumieniu przepisów dotyczących kwalifikowanej pierwszej pomocy, ale nie jest "Ratownikiem Medycznym". Dlatego też noszenie naszywek sugerujących posiadanie tytułu Ratownika Medycznego lub używanie logo PRM przez strażaków OSP, którzy ukończyli jedynie kurs KPP, jest niezgodne z przepisami.
Logo Państwowego Ratownictwa Medycznego jest zarezerwowane dla jednostek systemu PRM, a nie dla jednostek współpracujących z systemem, do których zalicza się wiele OSP. Strażacy PSP z podziału KPP również nie są oznakowani dodatkowymi naszywkami, ponieważ kurs KPP jest dla nich standardowym elementem szkolenia.
Oznakowanie odzieży strażackiej
Kwestia oznakowania odzieży zewnętrznej strażaków OSP, zwłaszcza tych współpracujących z systemem PRM, jest regulowana przepisami. Zgodnie z informacjami z Dziennika Ustaw Nr 209 Poz. 1382 z dnia 18 października 2010 r., ratownicy z jednostek współpracujących z systemem są oznakowani poprzez umieszczenie na odzieży zewnętrznej odpowiednich oznaczeń.
W kontekście naszywek, dyskusyjne jest noszenie napisu "Ratownik" lub "Straż". Zgodnie z interpretacjami, albo nosi się napis "Ratownik", albo "Straż". Nie ma jednoznacznych przepisów nakazujących noszenie konkretnego napisu zamiennie ze "Straż" po ukończeniu kursu KPP.
Naszywki z flagą Polski lub herbem województwa
Noszenie flagi Polski lub herbu województwa na prawym rękawie koszarówki lub nomexu również podlega pewnym zasadom. Chociaż nie ma bezpośrednich przepisów zakazujących tego, należy zachować umiar i stosować się do regulaminów jednostek OSP. W przypadku starszych mundurów, które fabrycznie posiadały takie naszywki, zazwyczaj nie ma obowiązku ich usuwania, jednakże w kontekście nowych przepisów i regulaminów, zaleca się ostrożność.
Emblematy i naszywki w OSP
W jednostkach OSP istnieje pewna dowolność w zakresie uchwalania przez zarząd rodzaju noszonych naszywek, pod warunkiem, że mają one "ręce i nogi" i nie wprowadzają w błąd co do posiadanych uprawnień.
- Naszywki jednostek OSP: Podstawową naszywką jest ta świadcząca o przynależności do danej jednostki OSP, zawierająca jej nazwę. Często jest wyposażona w rzep, co umożliwia zmianę jej położenia.
- Miejscowniki: Naszywki te informują o nazwie miejscowości, którą reprezentuje ratownik. Znajdują się zazwyczaj powyżej piersi.
- Imienniki koszarowe: Pozwalają na umieszczenie na mundurze imienia i nazwiska strażaka. Ich wprowadzenie zależy od decyzji zarządu jednostki.
Należy podkreślić, że zasady umundurowania w PSP są bardziej restrykcyjne i nie przewidują dodatkowych oznaczeń dla strażaków posiadających kurs KPP. W OSP KSRG, choć zaleca się, aby strażacy w Jednostkach Operacyjno-Technicznych (JOT) posiadali kurs KPP, nie ma podstaw do wyróżniania ich osobnym umundurowaniem z tego tytułu.
Wpływ dowódcy i regulamin jednostki
Ważną rolę w kwestii umundurowania odgrywa dowódca jednostki, który jest twórcą karności. Ostateczna decyzja o rodzaju i sposobie noszenia naszywek często spoczywa na zarządzie jednostki. Ważne jest, aby wszelkie oznaczenia były zgodne z przepisami i nie wprowadzały w błąd co do posiadanych kwalifikacji.
Warto zaznaczyć, że termin "ratownictwo przedmedyczne" jest często uznawany za nieprawidłowy, ponieważ przepisy mówią o kwalifikowanej pierwszej pomocy. Strażacy, zgodnie z zakresem swoich działań, utrzymują poszkodowanych przy życiu do czasu przybycia wykwalifikowanego personelu medycznego.