Umundurowanie strażaków Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) jest ściśle określone i różni się w zależności od okazji. Ważnym elementem tego umundurowania są emblematy, naszywki i dystynkcje, które informują o przynależności do jednostki, pełnionych funkcjach czy specjalnościach. Niniejszy artykuł przedstawia kompleksowe informacje na temat tych oznaczeń oraz ich miejsca na stroju strażackim.
Rodzaje Umundurowania Strażaków OSP
Strażacy OSP posiadają kilka typów umundurowania, z których każdy jest przeznaczony na inne okazje i wyposażony w odpowiednie oznaczenia.
Ubiór Galowy
W skład ubioru galowego strażaka OSP wchodzą: mundur w kolorze ciemnogranatowym (męski, damski), koszula w kolorze białym z długim rękawem, czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn) lub czapka dżokejka (dla kobiet), obuwie w kolorze czarnym oraz sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką.
Wyposażeniem uzupełniającym do munduru galowego są: skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn), rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet) i krawat w kolorze czarnym. Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z orderami, odznaczeniami, medalami i odznakami nosi się podczas świąt państwowych i w Dniu Strażaka, uroczystości wręczenia sztandarów, orderów, odznaczeń, medali i odznak, otwarcia strażnic oraz innych uroczystości o ważnym i podniosłym dla jednostki OSP bądź właściwego zarządu ZOSP RP znaczeniu, a także uroczystości składania wieńców.
Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z baretkami nosi się podczas uroczystych przedstawień w teatrach, salach koncertowych itp., gdy strażak występuje w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP, oraz na innych ważnych uroczystościach na polecenie prezesa (naczelnika) OSP lub prezesa właściwego zarządu oddziału ZOSP RP.
Do mundurów galowych przyszywane są guziki oksydowane o średnicach 16 i 22 mm. Dla pocztów sztandarowych i flagowych do ubioru galowego dodaje się rękawiczki białe i pas główny koloru czarnego. Do ubioru galowego z pasem głównym stosuje się obuwie typu "skutery" (nogawki spodni wpuszczane w cholewki butów). Dopuszcza się noszenie spodni bryczesów do butów wysokich typu "oficerki", a także nakrycia głowy w postaci hełmu ozdobnego bądź hełmu bojowego łącznie z pasem bojowym z przypiętym toporkiem.
Ubiór Wyjściowy
W skład ubioru wyjściowego strażaka OSP wchodzą: mundur w kolorze ciemnogranatowym (męski, damski), koszula w kolorze białym z długim rękawem, czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn) lub czapka dżokejka (dla kobiet), obuwie w kolorze czarnym oraz kurtka 3/4 z odpinaną podpinką w kolorze czarnym.
Wyposażeniem uzupełniającym do ubioru wyjściowego są: skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn), rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet) i krawat w kolorze czarnym. Ubiór wyjściowy z baretkami nosi się podczas uczestniczenia w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP oraz występowania w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziałów ZOSP RP na oficjalnych spotkaniach i imprezach.
Ubiór Letni
W skład ubioru letniego wchodzą: koszula letnia w kolorze białym z krótkim rękawem (z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm), spodnie (spódnica) w kolorze ciemnogranatowym, czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn) lub czapka dżokejka (dla kobiet) oraz obuwie w kolorze czarnym.
Wyposażeniem uzupełniającym do ubioru letniego są: skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn), rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet), krawat w kolorze czarnym, sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką oraz naramienniki w kolorze ciemnogranatowym. Ubiór letni nosi się w okresie od 1 maja do 30 września, gdy temperatura przekracza 20°C i obowiązuje zasada jednolitości w ramach OSP lub oddziału ZOSP RP. Stosuje się go podczas występowania w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP na spotkaniach i imprezach (np. zawodach sportowo-pożarniczych), podczas koncertów członków orkiestr OSP oraz uczestniczenia w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP.
Ubiór Ochronny
W skład odzieży ochronnej i specjalnej wchodzą: ubranie ochronne dwuczęściowe, ubranie specjalne popularne dwuczęściowe, ubranie koszarowe, rękawice i kominiarka (niepalne), buty specjalne oraz hełm. Odzież ochronną i specjalną nosi się podczas akcji ratowniczo-gaśniczych, ćwiczeń, działań ze sprzętem oraz sprawdzianów wyszkolenia bojowego. Dopuszcza się noszenie ubrania typu "moro" bądź ubrania koszarowego podczas akcji ratowniczych, jeśli nie jest konieczne użycie ubrania ochronnego lub specjalnego. O rodzaju użytej odzieży decyduje kierujący akcją. Odzież ochronną stosuje się do czasu zniszczenia bądź naturalnego zużycia.
W zestaw przedmiotów ekwipunku osobistego strażaka-ochotnika wchodzą: pas bojowy, zatrzaśnik, toporek strażacki, latarka, podpinka linkowa, maska do aparatu powietrznego, opatrunek osobisty oraz worek brezentowy na odzież ochronną i ekwipunek osobisty.
Ubiór Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP)
W skład ubioru Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych wchodzą: koszula w kolorze czerwonym z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm, szorty w kolorze czarnym, spodnie w kolorze czarnym (dla chłopców), bluza w kolorze czarnym, spódnica w kolorze czarnym (dla dziewcząt), obuwie sportowe w kolorze czarnym, podkolanówki w kolorze białym oraz krawat w kolorze czarnym.
Mundur MDP nosi się podczas występowania w charakterze przedstawiciela MDP na oficjalnych spotkaniach i uroczystościach strażackich, religijnych i świeckich, apeli, wart i innych ważnych wydarzeń na obozach MDP, a także uroczystych zbiórek MDP. Dopuszcza się stosowanie poprzedniego wzoru mundurków MDP (wiatrówka niebieska, spodnie/spódnica czarne) do czasu naturalnego ich zużycia.
Nakrycia Głowy i Oznaczenia Funkcyjne
Nakrycia Głowy
Do ubiorów stosuje się następujące rodzaje nakryć głowy w kolorze noszonych mundurów: czapkę rogatywkę ze srebrnym okuciem daszka (dla mężczyzn), czapkę dżokejkę (dla kobiet) oraz czapkę uszankę (w okresie zimowym). W MDP nakryciem głowy jest czapka dżokejka w kolorze czerwonym.
Oznaczenia Funkcyjne na Nakryciach Głowy
Członkowie zarządów OSP i oddziałów ZOSP RP noszą srebrne galony na otokach czapek. Jeden galon przysługuje członkom zarządów OSP, zarządów gminnych ZOSP RP i Komisji Rewizyjnych tych szczebli. Dwa galony noszą członkowie zarządów oddziałów powiatowych, wojewódzkich, powiatowych i wojewódzkich komisji rewizyjnych, wojewódzkiego sądu honorowego oraz Zarządu Głównego ZOSP RP, Głównej Komisji Rewizyjnej i Głównego Sądu Honorowego. Członkowie władz oddziałów ZOSP RP noszą na denku czapki srebrne galony w kształcie krzyżaka. Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP nosi czapkę rogatywkę ze srebrnym okuciem daszka, srebrnym wężykiem na otoku czapki i naszytymi na denku czapki srebrnymi galonami w kształcie krzyżaka.
Emblematy i Naszywki Specjalności OSP
Emblematy i naszywki to kluczowe elementy identyfikacji strażaka Ochotniczej Straży Pożarnej, przekazujące informacje o jego przynależności, funkcji i specjalności.
Emblematy Ogólne
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą emblematy w kolorze srebrnym na ciemnogranatowym tle, haftowane nitką lub bajorkiem. Umieszcza się je na czapkach, pagonach ubiorów wyjściowych, galowych, paradnych, kurtek, koszul letnich i MDP, naszyte w odległości 2 cm od dolnej krawędzi pagonu. Emblematy znajdują się również na ubraniach ochronnych, specjalnych i koszarowych, w miejscach wyznaczonych i przygotowanych przez producenta ubrań. Jest to najważniejsza i podstawowa naszywka wśród strażaków OSP, świadcząca o przynależności do danej jednostki. Jest to starannie wykonane logo struktur OSP z opisem nazwy jednostki.
Naszywki-Oznaki Specjalności
Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP, pełniący funkcje kierowców, mechaników motopomp, łącznościowców, a także członkowie orkiestr i drużyn sanitarnych noszą przy mundurach wyjściowych i galowych na ich lewym rękawie naszywki-oznaki specjalności. Są one haftowane srebrną nitką na ciemnogranatowym tle i umieszcza się je 15 cm od dolnej krawędzi rękawa. W ofercie dostępne są naszywki dla członka orkiestry, kierowcy, kronikarza, łącznościowca, opiekuna MDP oraz sanitariusza.
Członkowie MDP noszą naszywki-oznaki specjalności dla MDP na ramieniu prawego rękawa munduru. Wzory tych naszywek są określone odrębnymi przepisami.
Dystynkcje Pełnionych Funkcji
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą na kołnierzach mundurów bądź lewej kieszeni koszuli letniej dystynkcje pełnionych funkcji, haftowane srebrną nitką lub bajorkiem na ciemnogranatowym tle. Członkowie OSP, zarządów i komisji rewizyjnych OSP RP oraz funkcyjni oddziałów ZOSP RP mają prawo do noszenia dystynkcji odpowiadających najwyższej z pełnionych funkcji.
Napisy na Odzieży Ochronnej
Członkowie OSP noszą na kurtkach odzieży ochronnej i specjalnej napisy "STRAŻ" w kolorze czarnym na żółtym tle w miejscach wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań.
Emblemat "Ochotnicza Straż Pożarna"
Dopuszcza się noszenie emblematu z napisem "Ochotnicza Straż Pożarna" na mundurach wyjściowych i galowych, na ich prawym rękawie, haftowanego czerwoną nitką na ciemnogranatowym tle.
Szczegółowe Rodzaje Naszywek OSP
Poza ogólnymi emblematami i dystynkcjami, strażacy OSP korzystają z szeregu specyficznych naszywek, które dostarczają dodatkowych informacji.
Naszywki Przynależności do Jednostki (Tarcze)
Naszywka, która świadczy o przynależności do danej jednostki, to starannie wykonane logo struktur OSP z opisem nazwy jednostki, często nazywane "tarczą". Wymiar naszywki "tarczy" to 87x100mm. Możliwy jest wybór logo znajdującego się na większej naszywce spośród 5 podstawowych bądź stworzenie własnej personalnej naszywki strażackiej z własnym napisem.
Naszywki Miejscowości (Miejscowniki)
Kolejnym rodzajem naszywek są tzw. miejscowniki. Jest to estetyczna naszywka mówiąca o nazwie miejscowości, którą reprezentuje ratownik, a dokładniej o miejscu jego jednostki. Miejscownik znajduje się w widocznym miejscu, najczęściej powyżej piersi. Jest to elegancka naszywka, która podkreśla przynależność do konkretnej jednostki straży pożarnej. Rozwiązania tego typu używają zarówno strażacy z jednostek państwowych, jak i ochotniczych, np. podczas zawodów strażackich.
Naszywki Imienne (Imienniki Koszarowe)
Coraz częściej spotyka się tzw. imienniki koszarowe, czyli naszywki z imieniem i nazwiskiem strażaka. O tym, czy są one wprowadzane do jednostki, decyduje jej zarząd. W tym przypadku również mamy do czynienia z naszywką na rzep, której położenie można zmieniać. Tak samo jak w przypadku miejscownika, jest to element, który przyczepia się w widocznym miejscu.
Naszywki Regionalne i Indywidualne
Często spotyka się też naszywki charakterystyczne dla danego regionu lub samej jednostki. Coraz częściej wśród strażaków ochotników pojawiają się również narodowe barwy.
Naszywki Odblaskowe
W asortymencie sklepów specjalistycznych możliwe jest również kupno odblaskowej naszywki STRAŻ o wymiarach 150x50mm, z możliwością wyboru metody mocowania.
Naszywki Stopni Funkcyjnych
W ofercie sklepów dostępne są naszywki OSP informujące o uzyskanym stopniu funkcyjnym przez strażaka ochotnika.
Proces Wykonania i Personalizacji Naszywek
Naszywki na mundur OSP wykonane są metodą haftu komputerowego, która gwarantuje wysoką jakość wzoru. Technologia wykonania takiej naszywki, często z wbudowanym rzepem, pozwala na wielokrotną zmianę jej miejsca na mundurze bez utraty właściwości przylepnych. Naszywki tego typu mogą służyć wiele lat, nie tracąc koloru ani jakości.
Naszywki OSP wykonywane są na indywidualne zamówienie z dużą możliwością personalizacji produktu. Oferowane są propozycje gotowych kompletów naszywek, jak i pełna możliwość wyboru zarówno logo znajdującego się na "tarczy", jak i wybranych dwóch tekstów (jeden nad logo, a drugi poniżej). Naszywki dla straży wykonuje się z wykorzystaniem nici w 3 kolorach: białym, srebrnym oraz złotym. Dodatkowo naszywki przeznaczone dla członków MDP mogą być wykonane przy użyciu czerwonej nici. Wszystkie naszywki zazwyczaj wykonywane są z mocowaniem na rzep.
Komplet naszywek OSP często składa się z większej naszywki z herbem (tarcza) oraz dwóch mniejszych: naszywki z miejscowością i naszywki imiennej OSP. Zostały one stworzone w 3 wariantach kolorystycznych, tj. białym, srebrnym i złotym (wyjątkiem są naszywki przeznaczone dla członków MDP). Wszystkie elementy w zestawie wyszywane są nićmi o jednakowym wybranym wcześniej kolorze.
Obszywanie naszywek (Haft komputerowy SWF)
Znaczenie Naszywek w Służbie Strażaka
Naszywka straż pożarna jest charakterystycznym oznaczeniem zarówno dla strażaków ochotników, jak i tych zatrudnionych w państwowych szeregach. Emblematy przekazują informacje na temat jednostki, do której przynależy ratownik, jego dane lub charakterystyczne informacje dla regionu. Naszywki funkcyjne to dodatkowe, uzupełniające oznaczenia, które informują o sprawowanej funkcji przez strażaka ochotnika. Dzięki temu strażacy mogą szybciej zidentyfikować osoby przydzielone do konkretnych funkcji. Tego typu identyfikacja jest niezbędna podczas akcji i interwencji straży pożarnej, jak również podczas zawodów strażackich czy innych wydarzeń, w których biorą udział ratownicy. Ostatecznie, o tym, czy w jednostce na mundurach pojawiają się naszywki oraz jakie są ich rodzaje, decydują zarządzający jednostką.
tags: #naszywki #specjalnosci #osp