Bezpieczeństwo uczniów i personelu szkoły jest priorytetem. W przypadku zagrożenia, takiego jak pożar, kluczowe jest szybkie i zorganizowane działanie. Sposób przeprowadzenia ewakuacji powinien być znany wszystkim, a ćwiczenia w tym zakresie powinny odbywać się regularnie, przynajmniej raz w roku szkolnym.

Ogłoszenie alarmu i podjęcie decyzji o ewakuacji
W szkole mogą wystąpić różnorodne zagrożenia fizyczne, w tym zagrożenie wybuchem pożaru lub sam pożar, które wymagają natychmiastowej reakcji. Alarm lokalny w szkole ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa w razie zagrożenia życia i zdrowia młodzieży przebywającej na terenie szkoły. Najczęstszymi przyczynami, dla których może zajść konieczność ogłoszenia alarmu w szkole, są zagrożenia związane z powstaniem pożaru.
Sygnały alarmowe
- W przypadku konieczności ewakuacji, korzysta się z sygnału alarmu lokalnego, którym w szkole są trzy sygnały dzwonka, trwające około 10 sekund każdy, następujące bezpośrednio po sobie.
- Do ogłoszenia alarmu można wykorzystać dostępne środki, takie jak dzwonek szkolny. W przypadku braku energii elektrycznej można użyć dzwonka ręcznego.
- W każdym wypadku zagrożenia wymagającego ewakuacji należy kilkakrotnie powtórzyć słowny komunikat: "UWAGA! PODAJĘ KOMUNIKAT. ZARZĄDZAM EWAKUACJĘ."
- W sytuacji braku prądu, sygnał alarmowy może być ogłaszany za pomocą gwizdka lub dzwonka ręcznego z jednoczesnym komunikatem słownym podawanym przez osoby ogłaszające alarm.
Rola nauczyciela w decyzji o ewakuacji
Nauczyciel, w przypadku gdy nastąpiło bezpośrednie zagrożenie życia, sam podejmuje decyzję o ewakuacji, nie czekając na ogłoszenie alarmu. Jest to sygnał do natychmiastowego działania dla wszystkich pracowników szkoły oraz do bezwzględnego wykonywania poleceń nauczycieli przez uczniów. O ewakuacji decyduje dyrektor, który po otrzymaniu meldunku od nauczyciela lub innej osoby zgłaszającej zagrożenie oraz rozpoznaniu sytuacji, podejmuje decyzję o zawiadomieniu służb (straż pożarna) i ogłoszeniu alarmu.
Obowiązki nauczyciela podczas ewakuacji
Podstawowym obowiązkiem wszystkich osób przebywających w budynku w przypadku powstania zagrożenia jest współpraca oraz bezwzględne podporządkowanie się poleceniom kierującego akcją ratowniczą. Osoby niebiorące udziału w akcji ratowniczej powinny ewakuować się najkrótszą oznakowaną drogą ewakuacyjną poza strefę objętą pożarem lub na zewnątrz budynku.
Przed rozpoczęciem ewakuacji
- Nauczyciel odpowiada za bezpieczeństwo uczniów, z którymi ma lekcje w momencie wszczęcia alarmu.
- Po rozpoznaniu zagrożenia i dokonaniu oceny sytuacji, nauczyciel decyduje o możliwej i najkrótszej drodze ewakuacji z budynku.
- W przypadku uczniów, nauczyciel jest osobą funkcyjną, której poleceniom należy się bezwzględnie podporządkować. Akcją nie może kierować wiele osób, co mogłoby prowadzić do dezorientacji i paniki.
Przebieg ewakuacji
- Uczniowie na polecenie nauczyciela ustawiają się w szeregu i w sposób zorganizowany kierują się do wskazanego wyjścia ewakuacyjnego.
- Należy poruszać się po prawej stronie korytarzy i klatek schodowych, wykonując polecenia osób funkcyjnych.
- Jeżeli alarm zostanie ogłoszony w czasie przerwy, uczniowie powinni skupić się wokół najbliżej stojącego nauczyciela.
- Nauczyciele i uczniowie, którzy mają lekcje na wyższych kondygnacjach, schodzą po stwierdzeniu, że uczniowie niższych kondygnacji opuścili już budynek i drogi ewakuacyjne są wolne.
- Po opuszczeniu budynku uczniowie wraz z nauczycielem udają się na miejsce zbiórki.
- Jeśli alarm jest ogłoszony w czasie przerwy, należy natychmiast udać się (jeżeli tylko nie zagraża to bezpieczeństwu) pod salę, gdzie mają się odbyć zajęcia, a stamtąd pod opieką nauczyciela postępować zgodnie z procedurą.
- Na placu alarmowym odbywa się zbiórka, która służy sprawdzeniu obecności uczniów klas i ustalenia osób nieobecnych. Jest to bardzo istotne dla prowadzenia akcji ratunkowej przez wezwane służby ratownicze.
- Nauczyciel powinien niezwłocznie zgłaszać znane informacje o uczniach przebywających poza klasą (np. w toalecie, w bibliotece) dowódcy akcji.

Zasady postępowania dla uczniów (instruowane przez nauczyciela)
Nauczyciel powinien przypominać uczniom o najważniejszych zasadach, które każdy powinien pamiętać i przestrzegać z chwilą ogłoszenia alarmu w szkole:
- Słuchaj i wykonuj dokładnie polecenia nauczyciela.
- Bądź opanowany, nie ulegaj panice.
- Po przerwaniu zajęć udaj się na miejsce zbiórki wraz z klasą drogą wskazywaną przez nauczyciela.
- Pomagaj osobom słabszym.
- Bezwzględnie podporządkuj się osobom funkcyjnym.
- Nie lekceważ zagrożenia, nawet wówczas, gdy nie zagraża ci bezpośrednio.
Zasady ćwiczeń przeciwpożarowych – historia społeczna (z materiałami wizualnymi dla uczniów uczących się języka angielskiego jako obcego)
Procedury postępowania w przypadkach szczególnych
W trakcie ewakuacji mogą pojawić się sytuacje wymagające specjalnego działania ze strony nauczyciela.
Zadymienie i zablokowane drogi ewakuacyjne
- W przypadku zadymienia, na polecenie nauczyciela uczniowie powinni poruszać się w pozycji pochylonej lub na czworakach, utrzymując kontakt z prawą ścianą. Wchodząc do pomieszczeń lub stref silnie zadymionych, należy przyjmować pozycję jak najbliżej podłogi oraz zabezpieczać drogi oddechowe prostymi środkami (np. wilgotną chusteczką).
- Jeśli nastąpiło odcięcie dróg ewakuacyjnych z powodu znacznego zadymienia korytarza, należy pozostać w sali lekcyjnej, zamknąć drzwi i okna oraz oczekiwać na przybycie pomocy. W sposób widoczny i wyraźny sygnalizować o miejscu swojego pobytu.
- Gdyby droga ewakuacyjna, zwłaszcza z piętra, znajdująca się w strefie zagrożenia, została zablokowana, należy zebrać uczniów/słuchaczy w pomieszczeniu najdalej oddalonym od źródła pożaru i w miarę posiadanych środków oraz istniejących warunków ewakuować z zewnątrz budynku przy pomocy sprzętu przybyłych jednostek PSP. O fakcie blokady i odcięciu osób należy wszystkimi środkami powiadomić kierującego akcją.
Osoby poszkodowane lub zaginione
- W trakcie ewakuacji, jeśli jedna z osób zasłabła i pozostała niezauważona przez pozostałych uczniów w budynku, należy zgłosić ten fakt dowódcy akcji ratowniczo-gaśniczej, podając prawdopodobną lokalizację poszkodowanego.
- Podobnie, w przypadku uzyskania informacji o uczniu (uczniach) przebywających w budynku, należy przekazać znane informacje o nich dowódcy akcji.
Ewakuacja osób z niepełnosprawnościami
Bezpieczna ewakuacja powinna uwzględniać rodzaj oraz stopień niepełnosprawności, wiek wychowanków i ewentualne wykorzystanie na potrzeby ewakuacji pomocy ze strony innych osób (pracowników, uczniów). Aby ułatwić ewakuację osób z niepełnosprawnościami, zaleca się:
- Sporządzenie listy uczniów z różnymi rodzajami niepełnosprawności.
- Rozplanowanie zajęć klas, w których uczą się osoby niepełnosprawne w taki sposób, by osoby te nie musiały przemieszczać się poza najniższą kondygnację naziemną budynku.
- Wyznaczenie opiekuna osoby niepełnosprawnej na czas ewakuacji. Często nauczyciel może pełnić tę rolę, zwłaszcza jeśli zna potrzeby ucznia.
- Należy uwzględnić konieczność przepuszczenia przed osobę niepełnosprawną strumienia ewakuowanych, aby nie opóźniać ewakuacji całej placówki.
Podstawa prawna
Procedury te są zgodne z obowiązującymi przepisami prawnymi w zakresie ochrony przeciwpożarowej i bezpieczeństwa w placówkach oświatowych:
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 oraz z 2002 r. Nr 117, poz. 984, z 2003r. Dz.U. Nr 52, poz. 452 i z 2004 r. Dz. U.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony pożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz.).
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2005 r.
tags: #nauczyciel #zauwazyl #w #klasie #pozar