Po ponad dwóch latach od wyprowadzki strażaków do nowoczesnej strażnicy przy ulicy Łużyckiej, historyczna remiza Państwowej Straży Pożarnej w Bytomiu, położona nieopodal Rynku, nadal czeka na nowego właściciela i zagospodarowanie.
Historia i niedostosowanie do współczesnych potrzeb
Budynek dawnej siedziby bytomskiej Komendy Państwowej Straży Pożarnej, wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku i rozbudowany na początku XX wieku, stanowił przez lata ważny element infrastruktury miasta. Jednak jego historyczna konstrukcja, zaprojektowana z myślą o konnych wozach drabiniastych, okazała się nieprzystosowana do potrzeb współczesnej straży pożarnej. Nowoczesne pojazdy gaśnicze z trudem mieściły się w garażach, wymagając od strażaków składania lusterek, a brak miejsca uniemożliwiał montaż niezbędnego sprzętu. Dodatkowo, lokalizacja w gęsto zabudowanym centrum miasta, które w momencie budowy stanowiło jego obrzeża, utrudniała szybki dojazd na interwencje do poszczególnych dzielnic.
Nieruchomość przy ulicy Strażackiej 3, zbudowana w 1904 roku (według innych źródeł w 1911 roku), ma bogatą historię. Kompleks budynków, w tym budynek administracyjny z garażami i budynek warsztatowo-magazynowy, przez 146 lat stanowił serce bytomskiego pożarnictwa, od 1874 roku, kiedy to powołano Ochotniczą Straż Pożarną. Pierwotnie mieścił się przy Hospitalstrasse, dzisiejszej ulicy Strażackiej 3. W latach 30. XX wieku tabor uległ motoryzacji, a w 1946 roku na wyjazdy czekało już nowoczesne wyposażenie, takie jak pogotowie pożarnicze marki Mercedes, drabina mechaniczna Magirus czy specjalnie przebudowana cysterna. W 1951 roku utworzono pierwsze młodzieżowe sekcje pożarnicze. Budynek, wzniesiony według projektu Karla Koźlika, z elementami historyzmu, po rozbudowie i przyłączeniu do budynku z ulicy Podgórnej, nawiązuje także do modernizmu i funkcjonalizmu.
Problemy ze sprzedażą i zagospodarowaniem
Po wyprowadzce komendy ze Strażackiej, w przestrzeni publicznej pojawiły się liczne pomysły na zagospodarowanie zabytkowej remizy. Proponowano m.in. przeniesienie do niej Galerii Motoryzacji i Techniki, stworzenie przestrzeni kulturalnych, muzycznych, a nawet mieszkań w formie loftów. Jednak, jak informuje Tomasz Sanecki z Biura Prasowego Urzędu Miejskiego w Bytomiu, żadna z tych idei nie przybrała formy końcowych wniosków ani założeń funkcjonalno-programowych. Nieruchomość, mimo stałego zainteresowania sektora kulturalnego miasta, trafiła do oferty inwestycyjnej z zamiarem znalezienia nowego właściciela. Miastu nie udało się jednak dotychczas sprzedać obiektu, pomimo licznych przetargów.
Nieruchomość przy ulicy Strażackiej 3 obejmuje czterokondygnacyjny budynek główny o powierzchni użytkowej 1749 m², budynek warsztatowo-magazynowy o powierzchni 590 m², kilka mniejszych zabudowań na podwórzu oraz lokal użytkowy o powierzchni 181,05 m². Cena wywoławcza w ostatnim ogłoszonym przetargu ustalona została na poziomie 5,4 mln zł, w tym 5,1 mln zł za budynek przy ulicy Strażackiej 3 i 310 tys. zł za lokal przy ulicy Podgórnej 6. Wadium wynosiło 541 tys. zł. Cena metra kwadratowego, mimo początkowych obaw, mieści się poniżej średniej ceny mieszkań w Bytomiu.
Mimo braku szczęścia do inwestorów, opuszczona remiza nie pozostaje całkowicie zapomniana. W czerwcu 2025 roku w jej przestrzeniach odbyło się wydarzenie z cyklu "Mistrzowie Architektury", prezentujące projekty Medusa Group i bistro pop-up Zeltra, a także pokazy świetlne. W czerwcu 2024 roku w historycznej strażnicy odbyło się spotkanie architektów z całego Śląska i Polski, zorganizowane przez Stowarzyszenie Architektów Polskich oraz władze miasta. Wydarzenie to było okazją do prezentacji najciekawszych inwestycji i kamienic Bytomia, a także miejscem inspirujących warsztatów i debat. Kolejnym wydarzeniem, które ożywiło przestrzeń dawnej remizy, były Targi Kawy "Parzymy Przelewamy" we wrześniu 2025 roku, które przyciągnęły miłośników kawy i wydarzeń kulturalnych.
Potencjalne przeznaczenie i wyzwania
Plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje dla tego terenu funkcję mieszkalno-usługową. Potencjalny inwestor mógłby zatem przekształcić remizę w atrakcyjne mieszkania typu lofty, wykorzystując jednocześnie parter na cele komercyjne. Lokalizacja w ścisłym centrum miasta stanowi dodatkowy atut. Należy jednak pamiętać, że dawna strażnica znajduje się na terenie wpisanego do rejestru zabytków układu urbanistycznego starego miasta w Bytomiu, a także jest ujęta w wykazie zabytków do ujęcia w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków. Oznacza to konieczność uwzględnienia konserwatorskich wymogów przy wszelkich pracach adaptacyjnych.
Obiekty wymagają gruntownego remontu i wymiany wszystkich instalacji, co stanowi ogromne wyzwanie logistyczne i finansowe. Pomimo licznych prób sprzedaży, miastu nadal nie udało się znaleźć nabywcy, który podjąłby się rewitalizacji tego historycznego miejsca. Kolejna próba sprzedaży obiektu, który jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych nieruchomości w mieście, zaplanowana jest na 13 kwietnia 2026 roku, z ceną wywoławczą znacznie obniżoną w stosunku do wcześniejszych ofert. Aby wziąć udział w przetargu, potencjalni inwestorzy muszą wpłacić wadium w wysokości 150 tysięcy złotych.