Zakup wyposażenia dla Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) jest często współfinansowany ze środków Funduszu Sprawiedliwości, którego dysponentem jest Minister Sprawiedliwości. Dofinansowanie z Funduszu Ministerstwa Sprawiedliwości ma na celu wsparcie jednostek OSP w nabyciu niezbędnego sprzętu.
Fundusz Sprawiedliwości - Cel i Zasady Działania
Zreformowany Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Fundusz Sprawiedliwości - działa od września 2017 roku. Fundusz ten rozporządza pieniędzmi zasądzanymi od sprawców przestępstw. Zmiany ustawowe pozwoliły na poszerzenie katalogu organizacji, które dzięki wsparciu Funduszu Sprawiedliwości mogą pomagać poszkodowanym, aby rzeczywista pomoc docierała do jak największej grupy potrzebujących. W ten sposób środki pozyskane od sprawców przestępstw służą pokrzywdzonym i ratują życie.
Zgodnie z zapowiedzią Ministra Sprawiedliwości, w poszczególnych województwach ogłaszane są nabory wniosków ze środków Funduszu Sprawiedliwości, dedykowane dla strażaków z Ochotniczych Straży Pożarnych. O wsparcie mogą się ubiegać gminy i miasta na prawach powiatu z całego województwa, zgodnie z programem przygotowanym w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Przykłady Wspieranych Jednostek OSP
Sprzęt dla OSP Gminy Lubochnia
W kwietniu Gmina Lubochnia złożyła wniosek w ramach VIII naboru prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości na powierzenie realizacji zadań ze środków Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości. W efekcie pozyskano środki na nabycie wyposażenia i urządzeń ratownictwa, niezbędnych do udzielenia pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu popełnienia przestępstwa.
Dzięki otrzymanemu dofinansowaniu zostały zakupione dla:
- OSP Lubochnia:
- latarki akumulatorowe - 4 szt.
- detektory wielogazowe - 2 szt.
- parawan do osłony miejsca wypadku i zasłaniania ofiar wypadków - 1 szt.
- zbijaki do szyb hartowanych - 2 szt.
- bosaki dielektryczne - 2 szt.
- OSP Glinnik:
- detektor napięcia - 1 szt.
- latarki akumulatorowe - 3 szt.
- OSP Małecz:
- latarka akumulatorowa - 1 szt.
- OSP Nowy Jasień:
- agregat prądotwórczy - 1 szt.
27 lipca 2018 roku Wójt Gminy Lubochnia uroczyście przekazał Ochotniczym Strażom Pożarnym z gminy Lubochnia zakupiony sprzęt. Całość projektu zamknęła się w kwocie 27 837,36 zł, z czego 99% wydatków (tj. 27 558,99 zł) zostało pokrytych z otrzymanej dotacji z Funduszu Sprawiedliwości. Nabyty sprzęt przyczyni się do poprawy efektywności podejmowanych działań ratowniczych podczas udzielania pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu popełnienia przestępstwa, jak również do poprawy warunków pracy strażaków.
Dotacje dla jednostek OSP z Mazowsza
Ponad 11 milionów złotych na sprzęt ratowniczy trafiło do strażaków ochotników z Mazowsza. W dniu 30 sierpnia 2018 r. Pani Wójt Grażyna Sikorska była obecna na uroczystości podpisania umów w Ministerstwie Sprawiedliwości. Z rąk wiceministra Jarosława Zielińskiego oraz Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej gen. brygadiera Leszka Suskiego otrzymała podpisaną umowę na zakup sprzętu dla OSP, który jest niezbędny do udzielenia profesjonalnej pomocy. Dotacja w wysokości 26 928 zł pochodziła z Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości.
Dzięki wsparciu Funduszu Sprawiedliwości do strażaków ochotników z 300 gmin i miast województwa mazowieckiego trafiły defibrylatory oraz najnowocześniejsze zestawy medyczne i techniczne do ratowania zdrowia i życia. W Ministerstwie Sprawiedliwości podpisane zostały umowy z samorządami na wyposażenie Ochotniczych Straży Pożarnych - w sumie około 2 tysiące zastępów - w sprzęt ratowniczy o wartości 11,4 miliona złotych. Sekretarz Stanu Michał Wójcik podkreślił, że "Po raz pierwszy w historii tak wielkie środki są kierowane do tych jednostek. Dziękujemy strażakom ochotnikom za to, że ratują życie i zdrowie ludzi. Stoją na straży naszego bezpieczeństwa i czynią to dobrowolnie. Ale słowo „dziękuję” nie wystarczy. Trzeba wspierać te jednostki”.
Nowy sprzęt dla OSP Grybów-Biała
W dniu 6 stycznia 2018 roku, podczas zebrania walnego jednostki OSP Grybów-Biała, odbyło się przekazanie nowego sprzętu do ratownictwa technicznego oraz drogowego. Wśród nowych elementów wyposażenia znalazł się zestaw medyczny PSP R-1, tzw. torba medyczna, zestaw poduszek wysokociśnieniowych oraz zestaw hydrauliczny (urządzenie do łamania pedałów oraz otwierania drzwi). Sprzęt o wartości ponad 30 tysięcy złotych trafił na wyposażenie jednostki dzięki pozyskanemu przez Urząd Miasta Grybowa dofinansowaniu z Funduszu Sprawiedliwości, pozostającego w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. Warto podkreślić, że dofinansowanie wynosiło 95% całości kosztów zadania.
Procedury Ubiegania się o Wsparcie
W ramach ogłoszonego naboru można kupić tylko wyposażenie i urządzenia ratownictwa, niezbędne do udzielenia pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu zdarzenia. O wsparcie mogą ubiegać się gminy i miasta na prawach powiatu z całego województwa.
Kontrowersje i Śledztwa Wokół Funduszu Sprawiedliwości
Prześwietlanie Dofinansowań na Opolszczyźnie
Prokuratura Krajowa prześwietla dofinansowania z Funduszu Sprawiedliwości, które za czasów ministra Zbigniewa Ziobro trafiły na Opolszczyznę. W grę wchodzi między innymi kupowanie sprzętów i aut dla straży pożarnych. Przeprowadzenie konkretnych czynności śledczych Prokuratura Krajowa zleciła Komendzie Powiatowej w Brzegu. W październiku przesłuchiwani tam byli urzędnicy samorządowi z terenu Opolszczyzny.
Prokurator Przemysław Nowak, rzecznik prasowy Prokuratury Krajowej, informuje, że "W toku śledztwa badana jest prawidłowość wydatkowania pieniędzy z Funduszu Sprawiedliwości przeznaczonych na ubrania, sprzęt specjalistyczny i pojazdy zakupione na rzecz Ochotniczych Straży Pożarnych, specjalistyczny sprzęt medyczny oraz utworzenie referencyjnego ośrodka medycyny sądowej z obszaru województwa opolskiego". Podkreślił również, że nikomu nie przedstawiono zarzutów.
Fundusz Sprawiedliwości zasilany jest z pieniędzy potrącanych z wynagrodzeń więźniów, którzy odbywając karę jednocześnie pracują. Zgodnie ze szczytnymi założeniami te pieniądze mają pomagać osobom poszkodowanym przez przestępstwa. W 2017 roku ówczesny minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro wydzielił część Funduszu Sprawiedliwości dla samorządów gminnych i powiatowych oraz innych instytucji na „realizację zadań ustawowych związanych z ochroną interesów osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków oraz likwidacją skutków pokrzywdzenia przestępstwem”. W 2018 roku rozpisano pierwszy otwarty konkurs ogólnopolski na dotacje z Funduszu Sprawiedliwości, przy czym dla województwa opolskiego przypadła do podziału pula 3,3 mln złotych. Część pieniędzy, dokładnie milion złotych, otrzymał wtedy Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu na rozbudowę, remont i doposażenie Zakładu Medycyny Sądowej - Referencyjnego Ośrodka Uniwersytetu Opolskiego. Cały pierwszy etap remontu kosztował 3 miliony złotych i zakończył się rok później.
Przypadek Gminy Nysa i OSP Kępnica
Jeszcze pod koniec 2017 roku w trybie bezkonkursowym 1 milion 170 tysięcy złotych z Funduszu Sprawiedliwości otrzymała gmina Nysa na zakup samochodu gaśniczego dla jednej ze swoich jednostek OSP oraz dodatkowo 200 tysięcy na zakup sprzętu medycznego dla jednostek OSP. Stało się to mniej więcej w tym samym czasie, gdy Centralne Biuro Antykorupcyjne bez konkursu otrzymało pieniądze na zakup Pegasusa do podsłuchiwania rozmów telefonicznych. Symboliczne czeki przywiózł wtedy i uroczyście wręczył burmistrzowi Nysy wiceminister sprawiedliwości Patryk Jaki. Na spotkaniu z dziennikarzami przedstawiciele miejskich władz zapowiedzieli, że nowe auto trafi do OSP w Kępnicy. W sierpniu 2018 roku zakupy sfinalizowano, a strażacy z Kępnicy odebrali auto marki Scania P360. Prawdopodobnie było to pierwsze auto strażackie kupione z Funduszu Sprawiedliwości.
Pojawiły się pytania, dlaczego pierwsze auto strażackie z Funduszu Sprawiedliwości trafiło akurat do małej jednostki OSP w niewielkiej wiosce Kępnica, leżącej z dala od głównych szlaków komunikacyjnych. OSP Kępnica w tym czasie nie była nawet włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. W całym 2018 roku jednostka wyjechała w sumie do 14 zdarzeń. Sołtysem Kępnicy jest od wielu lat Sebastian Jankowicz, który w 2017 roku był kapitanem Służby Więziennej i wicedyrektorem Zakładu Karnego w Nysie, czyli instytucji podległej Ministerstwu Sprawiedliwości, a tym samym wiceministrowi Patrykowi Jakiemu. W 2024 roku Sebastian Jankowicz stracił stanowisko dyrektorskie, w styczniu tego roku przeszedł na emeryturę w Służbie Więziennej w randze majora, a ostatnio znalazł pracę w nyskim szpitalu. Od 2018 roku Sebastian Jankowicz jest radnym gminy Nysa z komitetu burmistrza Kordiana Kolbiarza, a w wyborach samorządowych w kwietniu 2024 roku głosowało na niego prawie 500 osób, co stanowiło co dziesiątego wyborcę w tym okręgu. W Kępnicy poparło go 86 procent głosujących.
Kulisy afery wokół Funduszu Sprawiedliwości [Wydanie specjalne Czarno na białym TVN24]
Akt Oskarżenia w Sprawie „Ustawiania” Konkursów
W sprawie pieniędzy z Funduszu Sprawiedliwości 30 października Prokuratura Krajowa wysłała do sądu w Szczecinie pierwszy akt oskarżenia. Dotyczy on ogólnie mówiąc „ustawiania” konkursów na dofinansowania z Funduszu Sprawiedliwości, tak aby wygrywały dwa wskazywane stowarzyszenia ze Szczecina. Śledczy ustalili, że projekty tych stowarzyszeń były wcześniej konsultowane w ministerstwie i poprawiane przez autorów przed formalnym złożeniem. Zwycięskie stowarzyszenia za wiele milionów złotych miały między innymi organizować szkolenia czy uruchamiać serwisy internetowe na temat przeciwdziałania przestępstwom.
W komunikacie Prokuratury Krajowej czytamy: "W niniejszej sprawie środki pochodzące z Funduszu Sprawiedliwości nie były faktycznie wydatkowane zgodnie z umowami dotacyjnymi. Oskarżeni rozporządzali powierzonymi im funduszami jak własnymi, finansując nimi działania fikcyjne lub pozorne, które nie służyły realizacji celu społecznego określonego w umowach, lecz celom prywatnym i politycznym". Prokuratura wyraźnie przyjmuje więc, że publiczne pieniądze posłużyły do celów politycznych jakiejś grupy osób. Pomimo że pieniądze, jakie w 2017 roku w trybie bezkonkursowym trafiły do gminy Nysa, bez wątpienia zostały przekazane na zakup sprzętu strażackiego, prokuratura będzie badać, czy w tym przypadku również występowały „korzyści polityczne”.