Ekwiwalent dla Strażaków OSP w Krośnie i Zmiany w Przepisach Ogólnokrajowych

Kwestia ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ochotniczych straży pożarnych (OSP) jest regulowana prawnie i stanowi istotny element wsparcia dla osób angażujących się w działania ratownicze oraz szkolenia. Choć temat zapytania dotyczył rzekomego obniżenia wynagrodzenia dla OSP Krosno, dostępne informacje wskazują na inną sytuację: niskie obecne stawki w Krośnie w porównaniu do regionu oraz propozycje ich podwyższenia. Poniższa analiza przedstawia aktualną sytuację w Krośnie na tle ewolucji i zasad wypłaty ekwiwalentów dla wszystkich strażaków OSP w Polsce.

Sytuacja Ekwiwalentów dla Strażaków OSP w Krośnie

Obecne Stawki w Krośnie i Regionie

Obecnie stawka godzinowa dla krośnieńskich strażaków wynosi 17 zł za działanie ratownicze i zabezpieczenie rejonu oraz 5 zł za jedną godzinę poświęconą na szkolenie. Jest to jedna z najniższych stawek ekwiwalentu w regionie. Dla porównania, w gminie Jedlicze strażacy otrzymują 24 zł, a w gminie Wojaszówka 20 zł.

Podobne stawki, najczęściej powyżej 20 zł, obowiązują w większości gmin powiatu krośnieńskiego. Jedynie w gminie Rymanów stawka godzinowa wynosi 14 zł i jest najniższa w regionie. Natomiast najwyższa stawka ekwiwalentu dla strażaków OSP w regionie występuje w Jaśle, gdzie obecnie wynosi 30 zł.

Propozycje Podwyżek dla OSP Krosno

Radni PiS dążą do tego, aby strażacy OSP w Krośnie w 2025 roku za godzinę działań ratowniczych otrzymali 25 zł. W tym samym projekcie klub radnych PiS chce podwyższyć stawkę ekwiwalentu za szkolenie z 5 zł do 10 zł. Należy zauważyć, że nawet po takiej podwyżce stawka szkoleniowa w Krośnie wciąż będzie jedną z niższych w regionie, gdyż większość gmin obecnie ma ustaloną stawkę ekwiwalentu "szkoleniowego" powyżej 10 zł.

Ewolucja i Podstawa Prawna Wypłaty Ekwiwalentu dla Strażaków OSP

Historia i Rozszerzenie Prawa do Ekwiwalentu

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ochotników przeszło istotną ewolucję w ciągu ostatnich ponad trzydziestu lat. Po raz pierwszy zostało ono wprowadzone 26 września 1991 roku na mocy ustawy z 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej. Zgodnie z ówczesnym art. 28, członkowi OSP uczestniczącemu w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną przysługiwał ekwiwalent pieniężny. Regulacja ta, w niemal niezmienionym kształcie, obowiązywała do końca 2021 roku.

Od 1 stycznia 2022 roku, wraz z wejściem w życie ustawy z 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych, zaczęły obowiązywać nowe regulacje zawarte w art. 15 tej ustawy. Zgodnie z nimi ekwiwalent przysługuje za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu - niezależnie od ewentualnego wynagrodzenia otrzymywanego przez strażaka z innych źródeł. W ten sposób ustawodawca rozszerzył katalog aktywności uprawniających do ekwiwalentu.

Kolejne rozszerzenie nastąpiło 8 września 2023 roku, kiedy to wprowadzono możliwość fakultatywnego przyznawania ekwiwalentu również kandydatom na strażaka ratownika OSP za udział w szkoleniu. Dodatkowo do ustawy dodano art. 15a, który umożliwił radom gmin przyznawanie ekwiwalentu pieniężnego za inne działania niż udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach.

Ostatnią istotną zmianę przyniosła nowelizacja z 5 grudnia 2024 roku, dzięki której zmodyfikowana została treść art. 3 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, otwierając katalog zadań, za które może być przyznawany ekwiwalent.

Nowe Zasady Wypłaty Ekwiwalentu

Ekwiwalent pieniężny otrzymują strażacy ratownicy oraz kandydaci na strażaka ratownika OSP, którzy przygotowują się do działań ratowniczych. Jest on wypłacany z budżetu właściwej gminy, a jego wysokość ustala w drodze uchwały rada gminy, nie rzadziej niż raz na 2 lata. Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych nakłada na gminy obowiązkową wypłatę ekwiwalentu dla strażaków-ratowników OSP biorących udział w działaniach ratowniczych.

Zakres Działań Uprawniających do Ekwiwalentu

Ekwiwalent pieniężny za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach ma charakter rekompensaty za wykorzystywanie czasu wolnego w interesie dobra powszechnego.

• Działania ratownicze: Rozumiane są jako każda czynność podjęta w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, a także likwidacja przyczyn powstania pożaru, wystąpienia klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Prawo do ekwiwalentu nie ogranicza się wyłącznie do pożarów.
• Szkolenia lub ćwiczenia: Obejmują nie tylko szkolenia ściśle pożarnicze, ale także te z zakresu ratownictwa medycznego, chemicznego, technicznego itp. Terminy te odnoszą się zarówno do nabywania wiedzy teoretycznej, jak i praktycznej.
• Ekwiwalent dla kierowców OSP powyżej 65. roku życia: Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach potwierdziła, że po spełnieniu określonych warunków strażakowi ratownikowi OSP pełniącemu funkcję kierowcy, który ukończył 65 lat, przysługuje ekwiwalent pieniężny za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, pod warunkiem posiadania aktualnych uprawnień i badań lekarskich.

Ekwiwalent za "Inne Zadania" i Zmiany w Prawie

Zmiana art. 3 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, wprowadzona 5 grudnia 2024 roku, otworzyła katalog zadań, które OSP mogą wykonywać. Wcześniej katalog ten był zamknięty, co ograniczało możliwości gmin w przyznawaniu ekwiwalentu za inne aktywności. Obecnie, dzięki dodaniu wyrażenia "w szczególności" do art. 3, rady gmin mają znacznie szerszą, niemal nieograniczoną swobodę w określaniu, za jakie działania strażacy ratownicy OSP mogą otrzymywać ekwiwalent pieniężny, pod warunkiem, że nie są to działania objęte art. 15 ustawy.

Przykłady "innych zadań", za które rady gmin mogą obecnie przyznać ekwiwalent:

• Wyjazdy gospodarcze, w tym neutralizacja owadów błonkoskrzydłych.
• Zabezpieczanie imprez i uroczystości organizowanych przez gminę.
• Działania prewencyjne na rzecz bezpieczeństwa powszechnego.
• Organizowanie przedsięwzięć sportowo-rekreacyjnych i oświatowo-kulturalnych.
• Udział w posiedzeniach gminnego zespołu zarządzania kryzysowego.

Wysokość Ekwiwalentu i Limity

Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustalana jest nie rzadziej niż raz na dwa lata przez właściwą radę gminy. Nie może on przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłaszanego przez Prezesa GUS. Zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z 9 maja 2025 roku, przeciętne wynagrodzenie w pierwszym kwartale 2025 roku wyniosło 8962,28 zł. Oznacza to, że maksymalna stawka ekwiwalentu, zgodnie z art. 15 ust. 4 uosp, nie może przekraczać 51,21 zł za godzinę.

Ekwiwalent nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę, liczoną od momentu zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP lub od chwili gotowości do wyjazdu w celu realizacji zadań, niezależnie od liczby wyjazdów w danej godzinie. W przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP, ekwiwalent przysługuje za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia.

Roszczenie i Wypłata Ekwiwalentu

Roszczenie o wypłatę ekwiwalentu przysługuje strażakom ratownikom OSP, a nie samej jednostce OSP. OSP potwierdza organom gminy udział strażaka ratownika w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu oraz zakres czasowy tego udziału. Wypłata ekwiwalentu dokonywana jest na rzecz danego strażaka ratownika OSP, nawet jeśli odbywa się za pośrednictwem OSP.

W przypadku niewypłacenia ekwiwalentu przez gminę lub wypłacenia go w zaniżonej wysokości, z roszczeniem wobec gminy występuje dany strażak ratownik OSP. Wierzytelność może być dochodzona na drodze postępowania sądowego. Zrzeczenie się prawa do ekwiwalentu jest prawnie dopuszczalne, ponieważ wierzytelność nie ma charakteru świadczenia należnego ze stosunku pracy. Ustawa nie wskazuje terminu wypłaty ekwiwalentu, dlatego przyjmuje się zasadę niezwłoczności wypłaty po wezwaniu do zapłaty, co w praktyce oznacza termin około 14 dni.

Rekompensata za Uszczerbek na Zdrowiu

Od 8 września 2024 roku strażacy ochotniczych straży pożarnych będą mogli otrzymać rekompensatę pieniężną, jeśli ulegną wypadkowi podczas działań ratowniczych, akcji, szkoleń lub ćwiczeń zarejestrowanych w Systemie Wspomagania Decyzji Państwowej Straży Pożarnej. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zaproponowało projekt rozporządzenia precyzujący zasady przyznawania rekompensaty.

Zgodnie z ustawą o OSP, rekompensata przysługuje strażakowi OSP, jeśli doznał uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku. Świadczenie jest naliczane za czas niezdolności do pracy, za który strażak nie otrzymał wynagrodzenia, zasiłku chorobowego ani świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie innych przepisów. Rekompensata przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy w wysokości 1/30 minimalnego wynagrodzenia za pracę. Świadczenie ustala i wypłaca właściwy komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej na wniosek strażaka OSP.

Zmiany w Podziale Środków Ubezpieczeniowych dla OSP

Dyskusja na temat zmiany regulacji dotyczących sposobu podziału środków "ubezpieczeniowych" przeznaczonych dla strażaków wzbudziła wiele emocji. Posłowie przegłosowali nowelizację przepisów, dzięki którym Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych ponownie będzie dzielił połowę środków, jakie na ochronę przeciwpożarową przekazują zakłady ubezpieczeniowe. Nowela zakłada, że 50% środków trafi do szefa PSP, a 50% do Zarządu Głównego Związku OSP RP.

Wcześniej całość środków trafiała do Komendanta Głównego PSP, który dzielił je po połowie na OSP i pozostałe jednostki ochrony przeciwpożarowej. Komendant główny PSP, nadbryg. Mariusz Feltynowski, podkreślał znaczenie wpływu Państwowej Straży Pożarnej na wydatkowanie tych środków, aby zapewnić, że będą one przeznaczane na cele ściśle związane z ochroną przeciwpożarową.

tags: #obnirzenie #wynagrodzenia #dla #osp #w #krosnie