Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) funkcjonuje jako stowarzyszenie, którego głównym celem jest podejmowanie działań na rzecz ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska. Podstawą prawną działania jednostek jest ustawa Prawo o stowarzyszeniach oraz ustawa o ochronie przeciwpożarowej. Każda OSP musi posiadać własny statut, który pełni rolę „konstytucji” jednostki i reguluje jej wewnętrzną strukturę oraz zasady zarządzania.
Rola gospodarza w strukturze OSP
Wzorcowy statut OSP przewiduje wybór zarządu, w skład którego wchodzą funkcje obligatoryjne (prezes, naczelnik, wiceprezesi, sekretarz, skarbnik) oraz funkcje dodatkowe, wybierane w zależności od potrzeb jednostki, takie jak gospodarz czy kronikarz. Choć funkcja gospodarza nie zawsze jest obowiązkowa, jej obsadzenie jest kluczowe dla sprawnego rozwoju jednostki. Gospodarz nie musi być członkiem zarządu, jednak powinien ściśle z nim współpracować.
Zakres obowiązków gospodarza
Wbrew potocznemu przekonaniu, rola gospodarza wykracza daleko poza utrzymanie porządku w strażnicy. Do jego głównych zadań należy:
- Zarządzanie mieniem: Gospodarz odpowiada za całość majątku OSP, jego właściwy stan, zabezpieczenie przed kradzieżą oraz nadzór nad prawidłowym użytkowaniem.
- Utrzymanie obiektu: Organizacja systemu sprzątania strażnicy i jej otoczenia. Gospodarz proponuje zarządowi sposób utrzymania czystości (np. praca własna druhów lub usługi zewnętrzne).
- Eksploatacja budynku: Nadzór nad instalacjami (np. centralne ogrzewanie), prowadzenie spraw związanych z wynajmem sali oraz organizacja przeglądów technicznych (kominiarskich, elektrycznych).
- Zabezpieczenie mienia: Dbałość o terminowe zawieranie umów ubezpieczeniowych dla budynków i sprzętu.
- Współpraca z naczelnikiem: Gospodarz dba o porządek na całym terenie OSP. W obszarze garaży, gdzie obowiązuje gotowość bojowa, jego działania muszą odbywać się w porozumieniu z naczelnikiem.
Odpowiedzialność finansowa i majątkowa
Z uwagi na odpowiedzialność za mienie, zaleca się, aby gospodarz złożył na ręce prezesa pisemne oświadczenie o odpowiedzialności finansowej. W codziennej pracy gospodarz powinien prowadzić „Księgę majątkową OSP” (księgę inwentarzową), która służy do bieżącej ewidencji środków trwałych i nietrwałych.
Struktura księgi majątkowej:
| Część księgi | Zakres ewidencji |
|---|---|
| Ewidencja materiałowa | Zakup i zużycie materiałów (budowlane, pędne itp.) |
| Ewidencja środków nietrwałych | Przedmioty o wartości jednostkowej do 3500 zł (np. odzież, węże, drobny sprzęt) |
| Ewidencja środków trwałych | Przedmioty o wartości powyżej 3500 zł (np. budynki, samochody, motopompy) |
| Ewidencja wyposażenia osobistego | Sprzęt przydzielony indywidualnie członkom OSP |
Zasady współpracy w zarządzie
Wszyscy członkowie zarządu mają równorzędny status. Gospodarz, rozliczając się ze swoich działań przed zarządem, powinien uczestniczyć w jego posiedzeniach. W zakresie zakupów, zarząd może upoważnić gospodarza do samodzielnego dysponowania środkami do określonego limitu kwotowego. Właściwe prowadzenie dokumentacji oraz jasny podział kompetencji to klucz do unikania nieporozumień i sprawnego funkcjonowania jednostki w ramach III sektora.