Wprowadzenie do serialu
Strażak Sam (oryg. Sam Tân) to walijska animowana seria podkładowa, emitowana w Walii od 1985 roku. Cztery pierwsze serie, wyprodukowane w latach 1985-1994 przez firmy Bumper Films i Prism Art & Design dla walijskiej telewizji S4C oraz brytyjskiej sieci stacji BBC, opisują przygody dzielnego strażaka imieniem Sam. Akcja serialu rozgrywa się w fikcyjnym, malowniczym mieście Pontypandy w Walii, które jest połączeniem nazw dwóch walijskich miast - Pontypridd i Tonypandy.
Czołówka serialu, będąca animacją rozpoczynającą każdy odcinek, została wyemitowana w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii i na Tasmanii. W tych krajach można usłyszeć muzykę oraz śpiewający głos artysty w tle.
Codzienność w Pontypandy
W malowniczym, walijskim mieście Pontypandy, typowy poranek zaczyna się od dźwięku budzika. W środku domu, w sypialni, wielki czerwony budzik stojący na szafce nocnej obok czarno-białej fotografii zaczyna głośno dzwonić. Smacznie śpiący pod pościelą mężczyzna imieniem Sam, ubrany jeszcze w piżamę, przestaje chrapać i budzi się, wyraźnie przerażony. Zrzuca z siebie pościel i wyskakuje z łóżka, krzycząc: "Och, nie!".
Następnie, świeżo umyty, uczesany i ubrany już w mundur strażacki, nasz bohater wychodzi ze swojej sypialni. Zjeżdża na dół po poręczy, wskakuje w strażackie obuwie, zapina pas na wierzchu i idzie w kierunku wiszącego lustra. Z rąk stojącego przed domem Normana, Sam bierze gazetę i, nie zwracając uwagi na deskorolkę, wskakuje do wozu strażackiego. Dołącza do niego jego najlepszy kolega, Elvis.
Pani Price, matka Normana, podczas porannych porządków w sklepie, obserwuje nadjeżdżający wóz strażacki z Samem i Elvisem. Zaś pani Bella, właścicielka włoskiej restauracji, podchodzi do Sama z drugim śniadaniem. Nasz bohater bierze torbę z kanapkami i odjeżdża. Na koniec Sam i Elvis dojeżdżają do remizy, gdzie czekają na nich komendant Steele oraz Trevor, sąsiad naszego bohatera i kierowca autobusu. Pod koniec czołówki pojawia się znak rozpoznawczy Sama, którym jest kciuk uniesiony do góry.
Historia serialu w Polsce
W Polsce serial pojawił się po raz pierwszy w latach 90-tych na kanale TVP1. Był nadawany z polskim dubbingiem w sobotniej "Wieczorynce" o godzinie 19:10 w latach 1993-1996 (wyemitowano 32 odcinki). W czerwcu 2007 roku jego emisja została wznowiona. Trzy tygodnie później pojawiła się nowa seria z 2003 roku. W 2008 roku serial pojawił się na dwóch innych kanałach: JimJam i MiniMini. W tym samym roku Cass Film wydał 3 płyty DVD z 18 odcinkami serii z lat 1987-1994. Rok później pojawiły się 3 nowe płyty DVD z 18 odcinkami 5 serii.
Polska wersja serialu była przygotowywana w następującej kolejności. W 2009 roku polski dubbing do pierwszych trzech serii został nagrany w Studiu Opracowań Filmów - Warszawa. Reżyserem dubbingu była Maria Piotrowska, a narratorem - Jerzy Kramarczyk. W 2009 roku Telewizja Polska Agencja Filmowa opracowała polską wersję piątej serii serialu, tłumaczem była Grażyna Rogalska.
W tym samym roku, w pożarze archiwum TVP spłonęły taśmy z nagraną pierwszą serią serialu, jednak udało się ocalić taśmy z nagraną drugą, trzecią i czwartą serią bajki. W 2012 roku Cass Film zlecił nagranie polskiej wersji nigdy nieemitowanego w żadnej telewizji odcinka świątecznego studiu Eurocom.
Fabuła i przesłanie serialu
Strażak Sam i jego ekipa z miasteczka Pontypandy przekazują dzieciom ważne informacje na temat bezpieczeństwa pożarowego, stawiając czoła różnym zagrożeniom. Serial opowiada o przygodach odważnego strażaka Sama oraz jego przyjaciół. Sam mieszka w cichym i spokojnym miasteczku Pontypandy. Jednak czasem zdarzają się kłopoty, które dzielny strażak stara się rozwiązać. Problemy mieszkańców są bardzo różne, od banalnych (np. zaginięć zwierząt) do poważniejszych spraw (np. pożarów).
W razie poważniejszych problemów strażak Sam korzysta z pomocy swojego najlepszego przyjaciela Elvisa Cridlingtona oraz innych strażaków. Na koniec każdego odcinka wszystkie strapienia mieszkańców zostają rozwiązane, a do Pontypandy wraca ład i porządek.
„Strażak Sam” to jedna z popularniejszych bajek dla najmłodszych. Serial bazuje na przygodach sympatycznego i dzielnego strażaka, który nieustannie rusza na ratunek potrzebującym. Akcja bajki rozgrywa się w miasteczku Pontypandy, a w trakcie jej rozwoju możemy obserwować całą galerię interesujących bohaterów.
Bohaterowie świata Strażaka Sama
Główny bohater: Strażak Sam
Tytułowym bohaterem jest oczywiście Sam (Samuel). Już z daleka wyróżnia się charakterystycznym ubiorem: granatowym strojem, żółtymi spodniami, hełmem w tym samym kolorze oraz paskiem, za który zawsze ma zatkniętą latarkę. W odcinku „Upiorne przyjęcie” widzowie dowiadują się, że nazwisko strażaka brzmi Jones. Strażak Sam ma dwójkę bratanków (Sarę i Jamesa), którzy często towarzyszą mu podczas rozmaitych wyzwań. Samuel mieszka w domu przy ulicy Dolinowej 3, a pracuje w remizie 324 c. Rodzicami słynnego Samuela są strażak Drake, który przeszedł już na emeryturę, oraz pielęgniarka Martha. Sam ma młodszego brata Charliego. Co ciekawe, strażak nie od początku chciał wykonywać ten sam zawód, co jego tata. W dzieciństwie pragnął być kolejno: maszynistą, kosmonautą i kucharzem. Jednak po tym, jak strażacy ocalili jego rodzinny dom, zdecydował, że w przyszłości będzie pomagał ludziom.
Pozostali członkowie straży pożarnej
- Komendant Bazyli Steele: Starszy komendant w remizie strażackiej 324 c. Jest odpowiedzialny, dojrzały i bardzo dba o doskonałe funkcjonowanie remizy - wszystko ma „chodzić jak w zegarku”. Odczuwa niechęć jedynie do Normana, który ciągle robi mu psikusy.
- Elvis Cridlington: Najlepszy przyjaciel Sama, również strażak. Jego supermocą jest bycie nieustraszonym. Bohater, oprócz bywania profesjonalnym pracownikiem, łatwo wpada w ekscytację. Jest też wyśmienitym kucharzem.
- Penny Morris: Jedyna kobieta-strażak w remizie w Pontypandy. Ma 30 lat. Koleżanka Sama i cicha sympatia Elvisa.
Mieszkańcy Pontypandy
- Dylis Price: Właścicielka sklepu spożywczego w Pontypandy. Mama małego psotnika Normana, którego musi ciągle upominać. Jest czułą, ale i surową matką. W miasteczku jest znana z prowadzenia kawiarni Cafe Bella. To barwna osobowość: często śpiewa arie operowe i mówi z włoskim akcentem. Jej najbliższą zwierzęcą przyjaciółką jest ruda kotka Róża.
- Bella Lasagne: Właścicielka kawiarni Bella Caffe. Ma włoski akcent i śpiewa arie operowe. Jej zwierzęciem domowym jest ruda kotka Róża.
- Trevor Evans: Sąsiad Sama, pełni rolę kierowcy autobusu. Charakteryzuje się ogromnym lękiem wysokości.
- Norman Price: Czołowy łobuziak w Pontypandy. Jego mama Dylis, właścicielka sklepu spożywczego, musi go ciągle upominać. Przyjaźni się z Sarą i Jamesem. Właściciel adoptowanego baranka Wełenki. Interesuje się nauką i często wpada w kłopoty.
- Mike Flood: Złota rączka i zapalony majsterkowicz. Ma 32 lata. Jego rodzina obejmuje jeszcze córkę Mandy i żonę Hellen o jamajskich korzeniach - pielęgniarkę w szpitalu. Lubi Sama, Elvisa oraz Penny.
- Sarah i James Peyton: Bratanek i bratanica strażaka Sama. Ich tata Charlie wykonuje zawód rybaka, a mama Bronwyn prowadzi sklep tuż przy wodnej przystani. Najlepszym kolegą 13-letnich bliźniaków jest Norman. Sara jest nieco odważniejsza i pełna energii, która nigdy się nie wyczerpuje. Z kolei James jest nieśmiały i często walczy ze swoimi strachami.
Aspekt edukacyjny serialu
Bajka „Strażak Sam” ma ważny aspekt edukacyjny. Podczas seansu maluchy mogą zdobyć wiedzę, jak zachować się w momencie wybuchu pożaru, jak ważna jest praca ratowników, pod jaki numer alarmowy zadzwonić itp. Serial uczy dzieci, jak radzić sobie w trudnych sytuacjach, co zrobić w przypadku pożaru lub innego niebezpieczeństwa, oraz jak działać w sytuacjach kryzysowych. Postać Sama pomaga dzieciom lepiej zrozumieć znaczenie codziennej pracy strażaka. Ponadto, animacja pobudza intelektualny rozwój dziecka, gdyż w każdym odcinku pojawiają się zagadki, które zachęcają do myślenia i rozwiązywania trudnych sytuacji.
Pozytywna postać głównego bohatera jest bardzo ważna dla rozwoju społecznego dzieci. Strażak Sam uczy dzieci, jak ważne jest bycie odpowiedzialnym i pomaganiem innym, oraz jak ważne jest szanowanie ludzi pracujących dla dobra innych. Z działań Strażaka Sama i jego przyjaciół można się wiele nauczyć, jeśli chodzi o pomaganie innym w potrzebie. Trzeba być gotowym do działania w każdej sytuacji - tak jak Sam, który zawsze ma przy sobie potrzebny sprzęt ratunkowy i umiejętności potrzebne do jego wykorzystania. Trzeci ważny aspekt to współpraca i praca w zespole - Sam zawsze działa razem ze swoimi przyjaciółmi i dzięki temu potrafi wykonać trudne zadania.
Strażak Sam na co dzień stawia sobie wiele wyzwań związanych z ochroną mieszkańców i bezpieczeństwem miasta. Przede wszystkim musi być gotowy na każde wezwanie i reagować szybko w sytuacjach zagrożenia, takich jak pożary, wypadki drogowe czy katastrofy naturalne. Podczas działań ratunkowych musi wykazać się odwagą i zdecydowaniem, podejmując czasami ryzykowne decyzje, jednak zawsze z myślą o ratowaniu życia i mienia. Sam radzi sobie ze wszystkimi tymi wyzwaniami dzięki swoim umiejętnościom, doświadczeniu oraz wyszkoleniu.
Wydania i dostępność
Serial jest dostępny na platformach takich jak HBO Max oraz MiniMini+. W Polsce serial był premierowo wydawany na płytach DVD przez Cass Film od 5 listopada 2010 roku. Emitowany był od 26 stycznia 2012 roku na kanale MiniMini+.