Oddymianie szybu windowego to jeden z kluczowych elementów bezpieczeństwa pożarowego w budynkach wyposażonych w dźwigi osobowe lub towarowe. Choć dla wielu inwestorów i zarządców nieruchomości temat ten wydaje się techniczny i marginalny, w rzeczywistości ma on ogromne znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa użytkowników, jak i zgodności obiektu z obowiązującymi przepisami prawa.
System oddymiania szybów windowych ma za zadanie usuwać dym i gorące gazy pożarowe z przestrzeni szybu windy w przypadku pożaru. Szyb windowy, ze względu na swoją pionową konstrukcję, działa jak komin, który może bardzo szybko rozprowadzać dym i ogień na wyższe kondygnacje budynku. Brak kontroli nad tym zjawiskiem znacząco zwiększa zagrożenie dla ludzi oraz utrudnia prowadzenie akcji ratowniczo-gaśniczej.
Obowiązek stosowania oddymiania szybów windowych
Obowiązek stosowania oddymiania szybu windowego wynika przede wszystkim z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Kluczowe znaczenie ma tu przeznaczenie budynku, jego wysokość oraz sposób użytkowania.
Oddymianie szybu windowego jest wymagane w określonych typach budynków, gdzie ryzyko pożarowe oraz potencjalne skutki zadymienia są szczególnie wysokie. Konieczność zastosowania oddymiania szybu windowego nie zależy wyłącznie od wysokości budynku. W praktyce oznacza to, że w niektórych przypadkach oddymianie szybu windowego może być zastąpione innymi rozwiązaniami równoważnymi, pod warunkiem ich akceptacji przez rzeczoznawcę ds. przeciwpożarowych.
Brak wymaganego oddymiania szybu windowego może skutkować odmową odbioru budynku przez straż pożarną, a w konsekwencji uniemożliwić jego legalne użytkowanie. Co więcej, w przypadku pożaru niespełnienie wymagań może prowadzić do zwiększenia strat materialnych oraz zagrożenia życia ludzi. Oddymianie szybu windowego nie jest rozwiązaniem fakultatywnym, lecz istotnym elementem systemu ochrony przeciwpożarowej, wymaganym w określonych typach budynków. Obowiązek jego zastosowania zależy od wysokości, funkcji oraz konstrukcji obiektu, a także od sposobu wydzielenia pożarowego szybu.
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity), w Rozdziale 1 "Przepisy ogólne", art. 1, podkreśla znaczenie systemów oddymiania. O tym, jak istotny dla budynku jest system oddymiania, nie trzeba nikogo przekonywać. Nie tylko zapewnia bezpieczeństwo w razie pożaru, ale pomaga również utrzymać prawidłowy mikroklimat w pomieszczeniach. Jednak, jak każdy system, wymaga on odpowiedniej konserwacji, która pozwoli na utrzymanie go w optymalnej sprawności.
Metody realizacji oddymiania szybów windowych
Oddymianie szybu windowego może być realizowane w sposób naturalny lub mechaniczny. Najczęściej spotykanym rozwiązaniem jest klapa oddymiająca lub okno oddymiające umieszczone w górnej części szybu, które otwiera się automatycznie w przypadku pożaru.
Zapewnienie odpowiedniej izolacji szybów windowych oraz klatek schodowych jest niezwykle istotne z wielu powodów. Nie tylko pozwala utrzymać odpowiedni mikroklimat na klatce schodowej, ale również zapewnia szybkie odprowadzanie dymu i toksycznych gazów w przypadku pożaru.
System Oddymiania Lift Smoke Control (LSC)
System oddymiania Lift Smoke Control (LSC) firmy D+H łączy w sobie najnowsze osiągnięcia w dziedzinie przewietrzania i odprowadzania dymu. Dzięki temu nie tylko pozwala zachować odpowiedni mikroklimat wewnątrz budynku, ale jednocześnie znacznie ogranicza straty ciepła. Jest to szczególnie ważne, ponieważ najpopularniejsze rozwiązanie problemu oddymiania, czyli otwory wentylacyjne umieszczone na dachu, stanowią poważną lukę w izolacji budynku, przyczyniając się do upływu znacznej ilości ciepła oraz powodując nieprzyjemne przeciągi. System LSC firmy D+H pozwala na skuteczne oddymianie i przewietrzanie budynku.
Działanie systemu LSC
System LSC firmy D+H pozwala na stałą kontrolę powietrza pod względem koncentracji szkodliwych gazów oraz natychmiastową reakcję systemu na zagrożenie pożarowe. Jego sercem jest centrala zintegrowana z klapami dymowymi (lub oknami oddymiającymi) umiejscowionymi w górnej części szybu oraz czujką wyposażoną w system rurek zasysających powietrze z szybu windy.
W przypadku wykrycia zagrożenia następuje automatyczne otwarcie otworów wentylacyjnych, odprowadzając tym samym toksyczne gazy oraz dym z wnętrza budynku. Pozwala to znacznie obniżyć ryzyko zaczadzenia, a także ułatwia przeprowadzenie akcji ratowniczej przez odpowiednie służby. Co więcej, system może być rozszerzony o dodatkowe czujniki dymu, akustyczne i optyczne sygnalizatory zagrożenia, a także przyciski ręcznego wywołania alarmu. LSC firmy D+H posiada możliwość integracji z centralami sygnalizacji pożarowej (SAP), co dodatkowo zwiększa jego elastyczność oraz niezawodność.
System LSC został stworzony głównie z myślą o bezpieczeństwie osób znajdujących się w budynku, ale jego zastosowanie ma też inne zalety, bardziej odczuwalne na co dzień. Po pierwsze, dzięki wyeliminowaniu stale otwartych otworów wentylacyjnych, pozwala on znacznie podnieść szczelność energetyczną budynku, co w efekcie ogranicza koszty związane z jego ogrzewaniem. Co więcej, pozwala on na automatyczne i kontrolowane przewietrzanie klatek schodowych, dzięki czemu pozwala uniknąć nieprzyjemnych przeciągów.
LSC Basic - kompaktowa wersja systemu
System LSC Basic firmy D+H to kompaktowa wersja systemu oddymiania, stworzona z myślą o szybach windowych o wysokości nieprzekraczającej 20 metrów. Zasada jego działania jest taka sama jak w przypadku standardowego LSC, jednak jego parametry oraz komponenty zostały przystosowane do obiektów o znacznie mniejszej kubaturze. Dzięki temu połączono doskonałą skuteczność i niezawodność systemu LSC ze stosunkowo niskimi kosztami, zarówno początkowymi, jak i eksploatacyjnymi. Dodatkowo, mniejsze wymiary centrali zarządzającej doskonale sprawdzają się w miejscach o ograniczonej powierzchni, nie powodując utrudnień.
Mimo swoich niewielkich wymiarów, centrala systemu LSC Basic firmy D+H posiada olbrzymie możliwości rozbudowy, a jej funkcjonalność można bez trudu rozszerzyć przy pomocy takich elementów jak regulator temperatury, sygnalizatory optyczne i akustyczne, przyciski czy nawet czujki pogodowe, które zapobiegają zalaniu szybu bądź uszkodzeniu klap lub okien oddymiających.
LSC Basic firmy D+H pozwala zarządcy wprowadzić komfort i bezpieczeństwo nawet do niewielkich budynków wyposażonych w szyby windowe. Dzięki wszechstronności, niezawodności oraz niskim kosztom, użytkownicy tych obiektów będą mogli cieszyć się komfortem, bezpieczeństwem oraz niższymi kosztami eksploatacji budynku.
Zaawansowane systemy detekcji dymu
Ze względu na specyficzne warunki panujące w szybach dźwigowych, nie jest zalecane stosowanie tradycyjnego systemu oddymiania. Zamiast niego można zastosować system oddymiania, który wyposażony jest w system zasysający. Taki system służy do automatycznej detekcji dymu oraz przekazania sygnału alarmu do centrali. Zakres działania, jaki posiada czujka zasysająca, obejmuje cały szyb. Ponadto mechanizm ten niweluje fałszywe alarmy, będące wynikiem pracy dźwigu i komplikacją oddziaływania na szyb windowy w czasie kontroli serwisowych systemu. Ciągła kontrola możliwa jest dzięki systemowi rurek, które stale zasysają powietrze.
Najbardziej zaawansowanym systemem oddymiania szybów jest system LSC (ang. Lift Smoke Control). Najważniejszym czynnikiem jest stała kontrola powietrza pod kątem wystąpienia koncentracji szkodliwych gazów, a także niezwłoczna reakcja mechanizmu na zagrożenie pożarowe. Dzieje się tak, ponieważ centrala oddymiania, która znajduje się na zewnątrz szybu windowego, jest połączona z systemem rurek do stałego zasysania powietrza. System znajduje się w szybie windowym, a także klapy dymowe czy okna oddymiające. Ich miejsce jest w górnej części szybu, znajdują się przy wyjściach ewakuacyjnych i są dopełnieniem systemu, którego rolą jest ciągła kontrola powietrza w szybie windowym.
Optyczne czujniki dymu wykrywają dym na klatce schodowej. Zarówno one, jak i sygnalizator akustyczny należą do systemu LSC. O niezawodności tego mechanizmu świadczy to, że wszystkie linie pożarowe oraz ich okablowanie (np. przyciski oddymiania, centrale czy czujniki dymowe) są ciągle kontrolowane. Każda z istotnych funkcji i wyników stanu systemu widoczne są dzięki wskaźnikom i „półobsłudze” na obudowie centrali.
Integracja systemów oddymiania i bezpieczeństwa
Szansa na przeżycie osób, które znajdują się w płonącym budynku, zwiększona jest o połowę dzięki połączeniu dwóch systemów - oddymiania szybów windowych z systemem oddymiania klatki schodowej. Automatyczna detekcja dymu pozwala na zidentyfikowanie pożaru już w fazie początkowej. System LSC przekazuje sygnał alarmu do systemu, który steruje windą. Dzięki temu pożar jest zlokalizowany w fazie początkowej, a system LSC może przekazać sygnał alarmu do mechanizmu sterowania windy. Powoduje to skierowanie urządzenia do danego, najbliższego miejsca ewakuacyjnego. Jest to najczęściej wejście główne, w którym zazwyczaj zainstalowana jest dodatkowa czujka dymu. W momencie wykrycia zadymienia, kabina dźwigu zostaje automatycznie skierowana do miejsca ewakuacyjnego.
Dostęp do szybu nie jest potrzebny, a komplet prac może być wykonany przy jednostce sterowania, która będzie znajdować się na klatce schodowej.
System oddymiania i przewietrzania szybów windowych może aż o połowę zwiększyć szansę ewakuacji osób przebywających w płonącym budynku. Rozwiązanie takie znajduje zastosowanie w budynkach mieszkalnych, biurowych lub użyteczności publicznej, również tam, gdzie potrzebne jest utrzymanie stałej temperatury bez przeciągów (np. w hotelach, szpitalach i klinikach).
Podział czujek pożarowych jest związany z czterema kolejno po sobie następującymi fazami pożaru. W pierwszej fazie, kiedy tli się materiał, powstaje dym widzialny i niewidzialny. Drugą fazę pożaru charakteryzuje gęsty dym. Obie te fazy są wykrywane za pomocą czujek jonizacyjnych lub optycznych. W trzeciej fazie pojawia się otwarty płomień, wykrywany przez czujki jonizacyjne i czujki płomienia. Pożar jest bardzo poważnym zagrożeniem, nierzadko niosącym ze sobą cierpienie ludzkie i straty finansowe. Aby skutki jego oddziaływania były jak najmniejsze, dobrze zawczasu zabezpieczyć obiekty budowlane rozwiązaniami technicznymi, wpływającymi na poprawę bezpieczeństwa pożarowego. Temu właśnie dedykowane są systemy oddymiania oraz systemy sygnalizacji pożaru.
tags: #oddymianie #szybow #windowych #norma