Odpowiedzialność Dyscyplinarna Strażaków Państwowej Straży Pożarnej

Strażacy Państwowej Straży Pożarnej (PSP) są funkcjonariuszami publicznymi, co odróżnia ich status prawny od ochotników (OSP). Ta kluczowa różnica ma istotny wpływ na kwestie ich odpowiedzialności, w tym dyscyplinarnej, która jest regulowana przez odmienne i szczegółowe przepisy. Ich działania, takie jak gaszenie pożarów, usuwanie skutków wypadków drogowych czy wypompowywanie wody po intensywnych opadach deszczu, wiążą się z ryzykiem i mogą rodzić konsekwencje prawne, jeśli dojdzie do uchybień w służbie.

Podstawowe Akty Prawne Regulujące Odpowiedzialność Dyscyplinarną PSP

Zasady działania Państwowej Straży Pożarnej, w tym także w obszarze odpowiedzialności dyscyplinarnej, regulowane są przede wszystkim przez:

• Ustawę z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. 1991 Nr 88 poz. 400 z późn. zm.), zwaną dalej u.psp.

Dodatkowo, kwestie wykonania kar dyscyplinarnych doprecyzowuje Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej.

Kary Dyscyplinarne w Państwowej Straży Pożarnej

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej precyzuje katalog kar dyscyplinarnych, które mogą być wymierzone strażakom za niewłaściwe wypełnianie obowiązków służbowych lub naruszenie dyscypliny. Zgodnie z Art. 117 ust. 1 u.psp, kary te są następujące:

1. upomnienie;
2. nagana;
3. wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;
4. obniżenie stopnia;
5. wydalenie ze służby.

Wymierzenie kary, o której mowa w ust. 1 pkt 3 (wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe) i 4 (obniżenie stopnia), ma bezpośrednie konsekwencje dla ścieżki kariery strażaka. Zgodnie z Art. 117 ust. 2 u.psp, pozbawia ona możliwości awansowania strażaka odpowiednio na wyższe stanowisko albo stopień przez okres roku od jej wykonania.

Interpretacja "Wykonania Kary Dyscyplinarnej"

Kluczową kwestią w rozumieniu konsekwencji kar dyscyplinarnych, szczególnie tych wpływających na awans, jest precyzyjna interpretacja terminu „wykonanie kary dyscyplinarnej”. Pytanie często pojawiające się w praktyce dotyczy tego, czy kara jest wykonana w dniu jej nałożenia (np. obniżenia stanowiska), czy dopiero po upływie określonego czasu.

Dla rozjaśnienia sytuacji posłużmy się przykładem:

1. Komisja Dyscyplinarna orzekła karę obniżenia stanowiska służbowego dla strażaka Kowalskiego.
2. Komendant Powiatowy obniżył mu stanowisko z dniem 1 stycznia 2010 roku.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej, kara dyscyplinarna jest wykonana w momencie jej faktycznego zastosowania. W przypadku obniżenia stanowiska służbowego, kara ta zostaje wykonana w dniu, w którym decyzja o obniżeniu stanowiska wchodzi w życie (np. 1 stycznia 2010 r.).

Oznacza to, że okres roku pozbawiający możliwości awansowania, o którym mowa w Art. 117 ust. 2 u.psp, rozpoczyna się od dnia faktycznego wykonania kary. W powyższym przykładzie, przez cały 2010 rok (rok od 1 stycznia 2010 r.) strażak Kowalski nie mógł być brany pod uwagę przy awansach. Interpretacja niektórych komend, sugerująca konieczność upływu roku kary, a następnie kolejnego roku bez awansu, nie znajduje bezpośredniego umocowania w Art. 117 ust. 2 u.psp, który wyraźnie mówi o okresie roku "od jej wykonania". Ważne jest rozróżnienie pomiędzy wykonaniem kary (momentem jej zastosowania) a czasem trwania jej skutków (np. niemożności awansu).

Zasady Usuwania Wpisów o Ukaraniu z Akt Osobowych

Prawo przewiduje również możliwość, aby ukaranie dyscyplinarne zostało uznane za niebyłe, a wpis o nim usunięty z akt osobowych strażaka. Zgodnie z Art. 124i ust. 1 u.psp, odpis prawomocnego orzeczenia skazującego na karę dyscyplinarną dołącza się do akt osobowych ukaranego.

Jednakże, ukaranie uważa się za niebyłe, jeżeli od wykonania albo przedawnienia wykonania kary upłynął określony czas i w tym okresie nie wydano przeciwko ukaranemu innego orzeczenia skazującego. Terminy te są zróżnicowane w zależności od rodzaju kary:

• rok w przypadku kary upomnienia (Art. 117 ust. 1 pkt 1 u.psp);
• 3 lata w przypadku kar nagany, wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe lub obniżenia stopnia (Art. 117 ust. 1 pkt 2-4 u.psp);
• 5 lat w przypadku kary wydalenia ze służby (Art. 117 ust. 1 pkt 5 u.psp).

Usunięcie odpisu orzeczenia o ukaraniu z akt osobowych następuje na wniosek ukaranego. Zgodnie z Art. 124i ust. 2 u.psp, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej zarządza usunięcie tego odpisu w przypadkach, o których mowa powyżej. Strażak, który został ukarany (np. karą upomnienia w marcu 2014 r.), po upływie roku bez kolejnych orzeczeń skazujących, ma prawo złożyć taki wniosek do Komendanta Głównego PSP.

tags: #odpowiedzialnosc #dyscyplinarna #strazak #psp #prezentacja