Emblematy i Identyfikacja Wizualna Straży Pożarnej w Polsce

Wprowadzenie do Identyfikacji Wizualnej Straży Pożarnej

Kwestia identyfikacji wizualnej w polskim pożarnictwie, a zwłaszcza rozróżniania między umundurowaniem i oznakowaniem Państwowej Straży Pożarnej (PSP) a Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), jest tematem o długiej historii i bywa źródłem wielu dyskusji. Prawidłowe stosowanie emblematów i naszywek ma kluczowe znaczenie dla zachowania profesjonalizmu oraz odzwierciedlenia rzeczywistej przynależności i roli strażaka w systemie ratowniczym.

Problematyka Stosowania Emblematów PSP przez OSP

Temat niewłaściwego używania logo Państwowej Straży Pożarnej przez członków Ochotniczych Straży Pożarnych jest stary jak świat. Część środowiska postrzega to jako celowe działanie. Jak zauważają niektórzy, nie jest to sprawa przekombinowana, a po prostu złodziejstwo i kradzież znaku graficznego. Zjawisko to bywa określane jako próba sztucznego dowartościowania się ochotników oraz dążenie do mamić ludzi ułudą profesjonalizmu działań, poprzez obszywanie się emblematami PSP. Dziwi przy tym milczenie poszczególnych komend, które pozwalają na ten stan rzeczy. Większość członków OSP próbuje w ten sposób sztucznie dorównać kolegom zawodowcom.

Regulacje Dotyczące Umundurowania i Oznakowania

Wzór emblematu dla Państwowej Straży Pożarnej zawiera załącznik 12 (wzory znaków identyfikacyjnych) do ROZPORZĄDZENIA MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 30 listopada 2005 r. w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z dnia 10 stycznia 2006 r.). To rozporządzenie jasno określa, jakie wzory są przeznaczone dla strażaków PSP. Były ogłaszane konsultacje w sprawie zmian w regulaminie mundurowym, dotyczące naszywek, co świadczy o wciąż aktualnej potrzebie precyzowania tych kwestii.

Z merytorycznego punktu widzenia znaczek Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) jest akceptowalny, ponieważ organem tworzącym i nadzorującym KSRG jest Państwowa Straż Pożarna. Każda Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza (JRG) tworzy KSRG, podobnie jak jednostki OSP włączone do systemu. Teoretycznie więc emblemat KSRG mogliby nosić funkcjonariusze JRG, jak i OSP w KSRG. Jednak głównym pytaniem pozostaje "po co?", jeśli ma to prowadzić do wzajemnego wytykania sobie "kradzieży" logo. System ten funkcjonuje już ponad 10 lat, a dla wielu jest nadal niepojęty.

Własne Emblematy i Rozwiązania dla OSP

Jednostki OSP, które potrafią działać profesjonalnie, często wręcz szczycą się tym, że są jednostką ochotniczą, i zamawiają indywidualne emblematy jednostki. Taka praktyka stanowi lepsze rozwiązanie niż stosowanie przez ochotników emblematów PSP. Przykładem jest przyjęcie uchwały zarządu o przyjęciu własnego logo jednostki, które jest haftowane na standardowej tarczy emblematu. W takim przypadku działacze mogą nosić nad logo napis OSP, natomiast członkowie jednostki operacyjno-technicznej - napis JOT, z nazwą miejscowości pod spodem. Niektóre jednostki zamawiają w miejsce identyfikatora miejscowości napis KSRG, a inne np. JOT III. Choć takie rozwiązania mogą nie być do końca zgodne z regulaminem mundurowym zatwierdzonym przez ZOSP RP, wydają się być lepszym kompromisem niż używanie emblematów PSP przez ochotników.

Wielu strażaków wyrażałoby osobistą preferencję, aby OSP nosiło na mundurach logo ZOSP, takie jak ładny krzyż i napisy "straż" na pomarańczowym tle. Takie podejście podkreślałoby odrębność i dumę z przynależności do Ochotniczej Straży Pożarnej.

Proces Zamawiania i Wzory Naszywek

Emblemat OSP to kluczowy element wyposażenia każdego strażaka ochotnika, symbolizujący przynależność do Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Naszywki są wykonywane z trwałych materiałów, co gwarantuje ich długowieczność oraz odporność na czynniki zewnętrzne, takie jak wilgoć czy promienie UV. Haftowane naszywki dla strażaków są często wykonywane na najlepszych w swojej klasie maszynach hafciarskich, co zapewnia precyzję haftowania i wysoką jakość produktów. Aby zwiększyć odporność na intensywne użytkowanie podczas służby, zaleca się dodatkowe ozdobne obszycie dookoła naszywki. Wszystkie naszywki standardowo podszyte są twardą częścią rzepa.

Zasady zamawiania naszywek:

• W celu zamówienia naszywki należy wybrać odpowiedni wzór oraz kolor nici dla tekstów nad i pod logo.
• Dla Ochotniczej Straży Pożarnej przewidziany jest kolor srebrny lub szary nici.
• Dla Państwowej Straży Pożarnej należy wybrać napisy haftowane żółtą lub złotą nicią.
• Wpisanie tekstów nie jest obowiązkowe.

Dostępne wzory naszywek:

• Wzór #02 - Krzyż Związkowy dla Ochotniczej Straży Pożarnej, często wybierany ze względów estetycznych.
• Wzór #03 - klasyczny wzór z hełmem i toporkami strażackimi, prosty i schludny.
• Wzór #05 - logo zarezerwowane dla Państwowej Straży Pożarnej.
• Wzór #06 - naszywka z Polskim Orłem i napisem POLAND.
• Wzór #08 - naszywka ze Św. Florianem.

Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP (ZOSP RP)

Wizerunkiem odznaki Złoty Znak Związku OSP RP jest krzyż równoramienny, zakończony na rogach ramion kulkami. Krzyż o wymiarach 41 mm (wysokość i szerokość) na krawędziach ma 1 mm pasek. Wykonany jest z metalu koloru złotego. Ramiona krzyża pokryte są białą emalią w złoconym obramowaniu. W środku krzyża na okrągłej czerwonej emaliowanej tarczy umieszczony jest orzeł jagielloński z metalu koloru srebrnego, z otokiem koloru jasno granatowego oraz z napisem: ZWIĄZEK OCHOTNICZYCH * STRAŻY POŻARNYCH RP *. Na tle górnego ramienia krzyża nad środkową częścią tarczy umieszczony jest płomień z metalu koloru srebrnego. Pomiędzy ramionami krzyża znajduje się wieniec ze stylizowanych liści laurowych o szerokości 5 mm z metalu koloru złotego. Odznaka ta zawiązana jest na wstążce o szerokości 38 mm, koloru czerwonego z białymi paskami o szerokości 4 mm, umieszczonymi na krawędziach wstążki.

Inne Elementy Identyfikacji Wizualnej

Oprócz naszywek i emblematów, strażacy posiadają szereg innych elementów identyfikacji wizualnej:

• Imienniki koszarowe - przeznaczone dla członków Ochotniczej Straży Pożarnej.
• Orzełek do czapki rogatywki - emblemat dla Strażaków OSP, wprowadzony zgodnie z nowymi regulacjami Związku OSP RP.
• Krawat w kolorze czarnym - stanowi fundamentalny element stroju galowego strażaków zarówno Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP). Jest to nie tylko element estetyczny, ale także symbol jedności i profesjonalizmu. Czarny kolor krawata zapewnia uniwersalność, pasując do każdego rodzaju stroju galowego, i przyczynia się do estetycznego i spójnego wizerunku strażaków.
• Haftowane pagony - dla Ochotniczych Straży Pożarnych, przypinane do koszuli.

Wygląd i Specyfika Logotypu Państwowej Straży Pożarnej

Główną pracą związaną z rewitalizacją logo Państwowej Straży Pożarnej było jego uproszczenie oraz uwypuklenie poszczególnych elementów w celu stworzenia logotypu umożliwiającego jego wykorzystanie na różnego rodzaju materiałach bez ograniczeń w sposobie nadruku. Logotyp (część słowno-graficzna) znaku składa się z dwóch wersów - podstawowego z napisem: PAŃSTWOWA STRAŻ POŻARNA, stworzonego krojem pisma o nazwie Nunito w odmianie Semi Bold, oraz drugiego, który może zawierać nazwę jednostki organizacyjnej lub kierownika jednostki organizacyjnej.

Ważne jest zachowanie pola ochronnego wokół znaku, w obrębie którego nie może pojawić się żadna obca forma, zarówno graficzna, jak i tekstowa. Znak nie może zbliżyć się do krawędzi pola na mniej niż odległość stanowiącą 1/5 szerokości sygnetu (a). Kolory używane w logotypie i we wszystkich nośnikach identyfikacji wizualnej formacji mają swoje odpowiedniki w różnych skalach kolorystycznych, co zapewnia spójność na wszystkich reprodukcjach (m.in. w druku, na ekranie, przy wycinaniu z folii). Dopuszcza się modyfikowanie logotypu w celu zdefiniowania jednostki organizacyjnej, np. Komendy Powiatowej, Miejskiej PSP itd. Konstruowanie znaku dla poszczególnych jednostek organizacyjnych lub kierowników jednostek odbywa się poprzez modyfikację drugiego wiersza, dodając odpowiedni napis, z bezwzględnym zachowaniem odpowiedniego kroju pisma.

Odznaczenia i Medale ZOSP RP

Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP przyznaje również szereg odznaczeń i medali, które stanowią ważny element identyfikacji i wyróżnienia zasłużonych strażaków.

• Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza

  Ma kształt okrągłej tarczy o średnicy 70 mm, koloru srebrzystego, oksydowanego. Na awersie medalu wykonana jest w płaskorzeźbie postać przedstawiająca wizerunek popiersia pierwszego prezesa jednolitego Związku OSP RP, obok napis w trzech wierszach: BOLESLAW * CHOMICZ * 1878-1959*. Na rewersie medalu znajdują się akcesoria strażackie (dwa hełmy, dwa bosaki, drabina, toporek, prądownica, dzwon, sygnałówka). W dolnej części umieszczony jest wizerunek Znaku Związku OSP RP i pod wizerunkiem napis: BOGU NA CHWAŁĘ LUDZIOM NA POŻYTEK. W prawej, bocznej części medalu półkoliście umieszczone stylizowane liście dębu. Medal jest wręczany w dekoracyjnym etui.

• Medal Za Zasługi dla Pożarnictwa

  Ma kształt okrągłej tarczy o średnicy 30 mm, z krawędzią o szerokości 1 mm wykonanej z metalu odpowiedniego koloru: złotego, srebrnego i brązowego. Na awersie medalu wykonana jest w płaskorzeźbie postać niewiasty symbolizująca grecką boginię ognia Hestię (odpowiednik rzymskiej bogini ognia Westy), stojącą na liściach laurowych, opartej jedną ręką na tarczy z pochodnią. W drugiej ręce trzyma liść wawrzynu nad napisem ZA ZASŁUGI DLA POŻARNICTWA. Na rewersie medalu znajduje się orzeł jagielloński oparty na skrzyżowanych toporkach w obramowaniu wieńca szerokości 3 mm, ze stylizowanych liści laurowych. W górnej części w półkolu widnieje napis: ZW. OCHOTNICZYCH STRAŻY POŻARNYCH RP. Medal noszony jest na białej wstążce szerokości 36 mm z czerwonym paskiem o szerokości 16 mm, umieszczonym symetrycznie pośrodku białej wstążki.

• Odznaka Strażak Wzorowy

  Składa się z równoramiennego trójkąta wykonanego z metalu, którego lewa połowa pokryta jest emalią czerwoną, a prawa granatową. U góry trójkąta znajduje się wypukła głowa strażaka w hełmie, niżej napis: STRAŻAK WZOROWY. Na tle trójkąta widnieją dwa skrzyżowane toporki. Na trójkąt nałożony jest, z metalu koloru złotego, wieniec laurowy.

• Odznaka Za Wysługę Lat

  Stanowi tarcza okrągła o średnicy 24 mm, wykonana z metalu koloru złotego. Nad tarczą umieszczony jest hełm strażacki, u dołu tarczy wylot prądownicy i dwa skrzyżowane toporki. Na otoku znajduje się wieniec z liści laurowych szerokości 5 mm zwężający się do góry. Środek tarczy jest okrągły z otokiem białej emalii szerokości 4 mm z napisem złoconym: ZW. OCHOTN. STRAŻY POŻ. RP * ZA WYSŁUGĘ LAT*, emalią czerwoną z cyfrą złotą: V, X, XV, XX, XXV, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70.

• Odznaka Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza

  Ma formę toporka strażackiego. W części przeciwległej od ostrza toporka znajduje się napis "OSP", po prawej stronie wkomponowany jest czerwony trójkąt. U dołu widnieje napis "Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza".

Kontrowersje wokół Numerów Alarmowych na Pojazdach OSP

Temat umieszczania numerów alarmowych, takich jak 998 czy 112, na samochodach OSP często wywołuje dyskusje. Niektórzy uważają to za śmieszne, podkreślając, że stanowisko dyspozytora w OSP to perspektywa XXIII wieku. Jednakże, nie ma nic śmiesznego w umieszczaniu tych numerów na wozach OSP. Argumenty przeciwko innym numerom są przekonujące:

1. Nie ma sensu kazać społeczeństwu zapamiętywać siedmiocyfrowych numerów bezpośrednio do OSP.
2. Jeśli numer alarmowy na samochodzie OSP nie jest odbierany o każdej porze, jego umieszczenie jest szkodliwe, ponieważ może wprowadzić w błąd i opóźnić wezwanie pomocy.
3. Rolą społeczeństwa jest dzwonienie na 112/998, a rolą Centrum Powiadamiania Ratunkowego (CPR), Powiatowego Stanowiska Kierowania (PSK) lub Miejskiego Stanowiska Kierowania (MSK) jest zaalarmowanie odpowiedniej jednostki OSP (selektywnie).
4. Wprowadzanie dyżurów przy telefonie alarmowym w OSP, zamiast inwestowania w selektywne alarmowanie (DSP), nie wydaje się być efektywnym rozwiązaniem, chyba że druhowie pełnią taką służbę za darmo, co choć godne podziwu, nie zawsze świadczy o zdrowym rozsądku w organizacji systemu.

Zwracając honor wszystkim jednostkom OSP, które obsługują już numery 998 i 112 i mają je "wyryte" na swoich autach, należy podkreślić, że celem jest sprawny i profesjonalny system powiadamiania ratunkowego.

tags: #strazak #osp #logo