Operat Przeciwpożarowy: Gwarancja Bezpieczeństwa Obiektu i Zgodności Prawnej

Operat przeciwpożarowy to szczegółowe opracowanie techniczne, które kompleksowo ocenia zagrożenia pożarowe w obiekcie oraz określa niezbędne środki ochrony przeciwpożarowej. Stanowi on fundament bezpieczeństwa pożarowego każdego obiektu i jest dokumentem, który stanowi załącznik do wniosku o pozwolenia odpadowe. Dotyczy to zwłaszcza działalności przemysłowej, magazynowania oraz gospodarowania odpadami.

Kiedy przedsiębiorca potrzebuje operatu przeciwpożarowego?

Operat przeciwpożarowy jest wymagany w wielu sytuacjach określonych przepisami prawa.

Obowiązkowo przy:

• Budowie nowych obiektów budowlanych.
• Rozbudowie lub przebudowie istniejących obiektów.
• Zmianie sposobu użytkowania obiektu.
• Adaptacji pomieszczeń na inne cele.
• Uzyskiwaniu pozwolenia na użytkowanie obiektu.

Szczególnie ważny dla:

• Obiektów przemysłowych i produkcyjnych (w tym oczyszczalni ścieków, które generują lub przetwarzają odpady).
• Magazynów wysokiego składowania.
• Instalacji do gospodarowania odpadami.
• Składowisk i punktów zbierania odpadów.
• Obiektów użyteczności publicznej.
• Budynków mieszkalnych wielorodzinnych.
• Centrów handlowych i logistycznych.
• Obiektów zabytkowych.

Operat przeciwpożarowy a gospodarka odpadami

Obiekty związane z gospodarką odpadami, w tym instalacje takie jak oczyszczalnie ścieków, które wytwarzają lub przetwarzają odpady (np. osady ściekowe), wymagają szczególnej uwagi w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wynika to ze specyficznych zagrożeń:

• Łatwopalność wielu rodzajów odpadów (papier, tworzywa sztuczne, drewno).
• Możliwość samozapłonu niektórych frakcji odpadów.
• Trudności w ugaszeniu pożaru odpadów.
• Ryzyko emisji toksycznych substancji podczas pożaru.
• Duże powierzchnie składowania i wysokie składowanie odpadów.
• Obecność odpadów niebezpiecznych.

Operat przeciwpożarowy, zgodnie z art. 42 ust. 4b pkt 1 Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699) oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 43 ust. 8 tej ustawy, określa wymagania wynikające z warunków ochrony przeciwpożarowej instalacji, obiektu budowlanego lub jego części, lub innego miejsca magazynowania odpadów.

Rola Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP)

Niezbędnym uzupełnieniem operatu jest Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, która w praktyczny sposób określa:

• Zasady postępowania na wypadek pożaru i innych zagrożeń.
• Sposób wywoływania straży pożarnej.
• Sposoby ewakuacji, drogi ewakuacyjne i miejsce zbiórki.
• Zasady zabezpieczenia miejsca pożaru.
• Wyposażenie w sprzęt przeciwpożarowy i zasady jego użycia.
• Obowiązki osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
• Warunki ochrony przeciwpożarowej w trakcie prac niebezpiecznych.

W związku z tym, operat sporządza uprawniony rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Dokument musi być zgodny z przepisami prawa budowlanego i musi także spełniać wymogi ochrony przeciwpożarowej.

Kluczowa zgodność: operat przeciwpożarowy a pozwolenia odpadowe

Operat przeciwpożarowy odgrywa bardzo istotną rolę w procesie uzyskiwania pozwoleń odpadowych. Stanowi on obowiązkowy załącznik do operatu odpadowego przy składaniu wniosku. Jest to konieczne przy ubieganiu się o pozwolenia na zbieranie, wytwarzanie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Dotyczy to instalacji, w której wytwarzane są odpady niebezpieczne powyżej 1 Mg lub/i odpady inne niż niebezpieczne powyżej 5000 Mg rocznie, zgodnie z art. 180 i 180a Ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2020 r. poz. 1219).

Oba dokumenty - operat przeciwpożarowy i operat odpadowy - muszą być w pełni spójne i wzajemnie się uzupełniać, aby zapewnić kompleksowe podejście do bezpieczeństwa i zgodności prawnej. Wnioski o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów powinny obejmować odpady powstałe w związku z eksploatacją instalacji (wytworzone na linii procesu produkcyjnego).

Zakres i zawartość operatu przeciwpożarowego

Treść operatu PPOŻ ma duże znaczenie. Muszą znaleźć się w nim informacje na temat charakterystyki analizowanego obiektu bądź instalacji. W przypadku budynków istotna jest powierzchnia i liczba pięter. Z racji tego, że operat przeciwpożarowy skupia się na zagrożeniach pożarowych, musi je opisać i ocenić, tak aby dało się określić warunki działania obiektu lub instalacji. Ważne jest także wskazanie wytycznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Operat przeciwpożarowy pełni funkcję projektu rozwiązań technicznych i organizacyjnych w zakresie gospodarowania (magazynowania, przetwarzania, zbierania czy wytwarzania) odpadami, głównie palnymi. Przedstawione w nim rozwiązania powinny zostać wdrożone po uzgodnieniu z Komendantem Miejskim (Powiatowym) Państwowej Straży Pożarnej.

Warto również zdać sobie sprawę, czym operat przeciwpożarowy nie jest. Operat przeciwpożarowy nie zastępuje projektów urządzeń przeciwpożarowych, instrukcji bezpieczeństwa pożarowego czy dokumentacji związanej z występowaniem atmosfer wybuchowych.

Obowiązek zgodności ze stanem faktycznym i konsekwencje braku

Operat musi odzwierciedlać rzeczywisty stan faktyczny na terenie zakładu. Musi uwzględniać sposób składowania, rodzaj odpadów oraz rozmieszczenie infrastruktury ppoż. Jakiekolwiek niezgodności między dokumentacją a stanem rzeczywistym mogą skutkować problemami, dlatego inspekcje PSP są tak drobiazgowe.

Konsekwencje braku operatu

Brak operatu przeciwpożarowego lub jego niezgodność z rzeczywistością tworzy poważne problemy i grozi:

• Niemożnością uzyskania pozwoleń na gospodarkę odpadami.
• Niemożnością uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.
• Nakazami wstrzymania działalności.
• Wysokimi karami finansowymi.

Procedura uzyskania zgody Państwowej Straży Pożarnej (PSP)

Uzyskanie pozytywnej opinii Państwowej Straży Pożarnej (PSP) to etap kluczowy.

Etapy procedury:

1. Przygotowanie: Opracowanie Operatu Przeciwpożarowego zgodnie z wymogami prawnymi.
2. Reprezentacja: Złożenie dokumentacji do właściwej miejscowo Komendy PSP.
3. Uzgodnienia: Uczestnictwo w całości postępowania administracyjnego, odpowiadanie na wezwania i wyjaśnianie szczegółów technicznych.

Po pozytywnym zaopiniowaniu operatu przez Komendanta PSP, zostaje wydane stosowne postanowienie. To postanowienie jest oficjalnym potwierdzeniem zgodności projektu.

Procedura sporządzania dokumentu obejmuje przygotowanie dokumentacji dotyczącej obiektu przez firmę zlecającą, a następnie wizję lokalną, która ma na celu stwierdzenie warunków ochrony przeciwpożarowej. Po uzyskaniu koniecznych informacji, sporządzany jest operat, który przedkłada się Komendantowi Miejskiemu lub Powiatowemu Państwowej Straży Pożarnej. Komendant ma 14 dni na wydanie postanowienia w sprawie zgody na zbieranie bądź przetwarzanie odpadów.

Kto może opracować operat przeciwpożarowy?

Ustawa o odpadach (Dz.U. 2018 poz. 992) z dnia 14 grudnia 2012 r. oraz Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r. poz.) określają osoby uprawnione do opracowania operatów przeciwpożarowych:

• Jeśli wniosek kierowany jest do marszałka województwa lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska, dokument musi zostać opracowany przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
• W przypadku gdy odbiorcą wniosku jest starosta, operat przeciwpożarowy może być opracowany przez osobę posiadającą wykształcenie inżyniera pożarnictwa albo tytuł zawodowy inżynier i dyplom ukończenia studiów w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w zakresie inżynierii bezpieczeństwa w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego wydany do dnia 30 września 2019 r. (Art. 4 ust. 2a Ustawy o ochronie przeciwpożarowej).

Wyzwania i nowelizacja przepisów

Nowelizacja Ustawy o odpadach z 20 lipca 2018 roku wprowadziła obowiązek opracowania operatu przeciwpożarowego przez podmioty wytwarzające, zbierające lub przetwarzające odpady. Do 4 września 2019 roku firmy musiały złożyć operat przeciwpożarowy, który jest załącznikiem do wniosku o zezwolenie na wytwarzanie, przetwarzanie lub zbieranie odpadów palnych. Ten nowy wymóg ma pomóc walczyć z pożarami składowisk. Przedsiębiorcy prowadzący przetwarzanie odpadów są zobowiązani do złożenia wniosków o zmianę dokumentacji w celu dostosowania do obowiązujących przepisów prawnych.

Wprowadzenie tych przepisów wiązało się z wyzwaniem, gdyż rozporządzenie w sprawie wymagań przeciwpożarowych dla odpadów miało wejść w życie 22 sierpnia 2019 r. Oznaczało to, że przedsiębiorcy musieli składać dokumenty, których przepisy wykonawcze jeszcze nie obowiązywały. Czekanie na rozporządzenie niosło prawdopodobieństwo utraty zezwolenia na prowadzenie działalności, a także ryzyko, że operat będzie nieważny z powodu niespełnienia warunków rozporządzenia i trzeba będzie go dostosować.

Wsparcie specjalistów w procesie tworzenia operatu

Prawidłowo zaprojektowana ochrona ppoż. to inwestycja w stabilność Państwa działalności. Złożoność wymagań prawnych i technicznych sprawia, że warto skorzystać z pomocy specjalistów dysponujących doświadczeniem w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Co oferujemy:

• Opracowanie koncepcji magazynowania odpadów w celu spełnienia przepisów przeciwpożarowych.
• Wizję lokalną w budynku lub na terenie, gdzie magazynowane są odpady, przeprowadzoną przez jednego z naszych ekspertów.
• Przygotowanie projektu dokumentu do zapoznania się oraz wniesienia ewentualnych uwag.
• Uzgodnienie zawartych w operacie zapisów (warunków ochrony przeciwpożarowej) z Komendantem Miejskim (Powiatowym) Państwowej Straży Pożarnej.
• Reprezentację przed Komendantem i odpowiadanie na wszystkie pytania ze strony Państwowej Straży Pożarnej.

Cały proces opracowania dokumentacji wymaga aktywnego udziału trzech stron: zespołu specjalistów, właściciela/zarządcy obiektu i terenu oraz osoby odpowiedzialnej za kwestie środowiskowe. Nasz zespół specjalistów dba o szczegółową zgodność dokumentacji.

Co po uzgodnieniu operatu z Komendantem?

Operat przeciwpożarowy stanowi opinię o spełnieniu przez miejsce przeznaczone do magazynowania odpadów przepisów przeciwpożarowych. W przypadku gdy w czasie opracowania operatu przeciwpożarowego przepisy te nie są spełnione, operat ma na celu wskazanie sposobów ich spełnienia. Do przykładowych nieprawidłowości stwierdzonych podczas sporządzania operatu przeciwpożarowego należą:

• Brak opracowania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.
• Brak przeprowadzenia przeglądów urządzeń przeciwpożarowych.
• Niewystarczająca ilość wody do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru, która często wymaga zastanowienia się nad koniecznością opracowania ekspertyzy stanu ochrony przeciwpożarowej.

Po uzgodnieniu operatu przeciwpożarowego rozpoczyna się czas, w którym należy dostosować miejsca magazynowania odpadów do zapisów zawartych w operacie przeciwpożarowym. Dostosowanie miejsc magazynowania odpadów musi odbyć się do czasu kontroli, którą przeprowadzi funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy specjalistów?

• Przed przystąpieniem do opracowania operatu spotykamy się na wizji lokalnej i omawiamy koncepcję, przedstawiając wstępną analizę stanu ochrony przeciwpożarowej.
• Jesteśmy w stanie zaproponować kilka wariantów współpracy, dopasowanych do potrzeb klienta.
• Mamy doświadczenie w opracowaniu i uzgodnieniu kilkudziesięciu operatów przeciwpożarowych na terenie całej Polski, znając podejście do operatów przeciwpożarowych różnych wydziałów (sekcji) kontrolno-rozpoznawczych Państwowej Straży Pożarnej.
• Reprezentujemy klientów przed Komendantem Miejskim (Powiatowym) PSP.
• Pomagamy przygotować się do kontroli, która odbędzie się przed otrzymaniem zezwolenia/pozwolenia odpadowego.
• Pozwalamy zaoszczędzić czas, zapewniając szybkie przejście przez procedurę uzyskania pozwolenia.
• Świadczymy usługi towarzyszące opracowaniu operatu, takie jak instrukcje bezpieczeństwa pożarowego czy ekspertyzy.
• Wypracowaliśmy relacje z firmami, które mogą pomóc w pracach budowlanych (np. postawienie murów oporowych, budowa ścian oddzielenia przeciwpożarowego, budowa zbiorników przeciwpożarowych).

Podejmujemy się wyłącznie projektów, które zostają zakończone sukcesem. Przed przystąpieniem do opracowania operatu wykonujemy analizę istniejących warunków ochrony przeciwpożarowej, co gwarantuje właściwą ochronę obiektów zajmujących się gospodarowaniem odpadami. Rzetelnie wykonany operat przeciwpożarowy podnosi poziom bezpieczeństwa osób, ogranicza zagrożenie pożarowe i w rezultacie minimalizuje skutki pożaru.

tags: #operat #przeciwpozarowy #oczyszczalnia