Bezpieczeństwo pożarowe stanowi kluczowy element, który należy uwzględnić na etapie planowania, projektowania, realizacji oraz eksploatacji budynków, obiektów budowlanych, instalacji i terenów. W przypadku prowadzenia działalności związanej z gospodarką odpadami jednym z kluczowych dokumentów wymaganych przez prawo jest operat przeciwpożarowy.
Czym jest operat przeciwpożarowy?
Operat przeciwpożarowy to specjalistyczny dokument określający wymagania wynikające z warunków ochrony przeciwpożarowej instalacji, obiektu budowlanego lub jego części oraz innego miejsca magazynowania odpadów (np. otwartych placów magazynowych, składowych), przeznaczonego do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów. Ma on na celu ocenę zagrożeń pożarowych oraz przedstawienie rozwiązań minimalizujących ryzyko powstania i rozprzestrzeniania się pożaru.
Dokument ten stanowi opinię potwierdzającą, czy istniejące warunki ochrony przeciwpożarowej są spełnione. W przypadku niespełnienia wymagań, operat przeciwpożarowy powinien określić, jakie czynności należy podjąć, aby dostosować dane miejsca magazynowania odpadów do obowiązujących przepisów prawa.
Kiedy jest wymagany operat przeciwpożarowy?
Obowiązek sporządzenia operatu przeciwpożarowego wynika z przepisów prawa i dotyczy przedsiębiorców ubiegających się o wydanie:
- zezwolenia na zbieranie odpadów,
- zezwolenia na przetwarzanie odpadów,
- pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
Dołącza się go do wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów bądź pozwolenia na wytwarzanie odpadów, którego adresatem jest marszałek województwa, regionalny dyrektor ochrony środowiska lub starosta (w przypadku miast na prawach powiatu). Bez prawidłowo opracowanego operatu przeciwpożarowego Państwowa Straż Pożarna nie wyda pozytywnego postanowienia w zakresie możliwości składowania odpadów.
Wyłączenia z obowiązku
Operat przeciwpożarowy nie jest wymagany w kilku sytuacjach:
- w przypadku zbierania, przetwarzania lub wytwarzania wyłącznie odpadów niepalnych. Niewyczerpujący wykaz kategorii odpadów niepalnych określa załącznik nr 2a do ustawy o odpadach. Za odpady niepalne mogą zostać uznane także odpady należące do kategorii innych niż wymienione w ww. załączniku, po indywidualnym dokonaniu uznania w odniesieniu do określonego stanu faktycznego (art. 42 ust. 4c ustawy o odpadach).
- dla zakładu stwarzającego zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, o którym mowa w art. 3 pkt 48a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, gdyż dla takich obiektów obowiązują inne, bardziej szczegółowe regulacje.
Kto może sporządzić operat przeciwpożarowy?
Prawidłowe opracowanie operatu przeciwpożarowego wymaga specjalistycznej wiedzy oraz doświadczenia. Jest to dokument, który może zostać sporządzony wyłącznie przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Osoby uprawnione do sporządzenia operatu zależą od organu właściwego do wydania pozwolenia/zezwolenia odpadowego:
| Organ właściwy do wydania pozwolenia/zezwolenia odpadowego | Autor operatu przeciwpożarowego |
|---|---|
| Marszałek Województwa lub Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska | Rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, o którym mowa w rozdziale 2a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 869 ze zm.) |
| Starosta lub Prezydent Miasta (w przypadku miast na prawach powiatu) | Rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych lub osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2a ww. ustawy o ochronie przeciwpożarowej (tj. inżynier pożarnictwa albo osoba posiadająca tytuł zawodowy inżynier i dyplom ukończenia studiów w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w zakresie inżynierii bezpieczeństwa w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego). |
Niezależnie od kwalifikacji, osoba sporządzająca operat musi posiadać bogate doświadczenie w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowych, szczególnie w kontekście specyfiki zbierania, przetwarzania i magazynowania odpadów.
Co powinien zawierać operat przeciwpożarowy?
Mimo że szczegółowe wymagania dotyczące struktury nie są ściśle określone, operat przeciwpożarowy powinien zawierać kompleksowe informacje dotyczące warunków ochrony przeciwpożarowej. Składa się on z:
Część opisowa
W części opisowej operatu zamieszcza się m.in. następujące informacje:
- Określenie zakresu opracowania, celu tworzenia dokumentu oraz jego podstaw prawnych.
- Informacje na temat gospodarowania odpadami w danym przedsiębiorstwie.
- Charakterystyka pożarowa zbieranych i przetwarzanych odpadów.
- Specyfika zakładu i procesu technologicznego, w tym charakterystyka poszczególnych obiektów, linii produkcyjnych czy terenów.
- Warunki ochrony przeciwpożarowej w miejscu magazynowania odpadów.
- Sposób zaopatrywania w wodę do gaszenia ognia oraz warunki dojazdu pożarowego.
- Wyposażenie zakładu w urządzenia przeciwpożarowe wraz ze sposobem ich konserwacji.
- Procedury postępowania podczas pożaru oraz zabezpieczenia niebezpiecznych pod względem pożarowym prac.
- Wnioski i zalecenia, określające, czy dane miejsce magazynowania odpadów spełnia wymagania przepisów prawa, a w przypadku ich niespełnienia - wskazujące na konieczne działania dostosowawcze.
Część graficzna
Część graficzna operatu przeciwpożarowego powinna przedstawiać:
- Plan sytuacyjny obiektu lub terenu.
- Rzuty poszczególnych miejsc przeznaczonych do magazynowania odpadów.
Zarówno w części opisowej, jak i graficznej, należy jednoznacznie wskazać lokalizację magazynowania odpadów palnych. Muszą być one ze sobą spójne. Ponadto, w obu częściach operatu powinny być wskazane sześciocyfrowe kody odpadów oraz ich nazwy. Potrzebne oznaczenia można znaleźć w Rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. 2020 poz. 997).
Operat przeciwpożarowy a Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego
Warto zaznaczyć, że operat przeciwpożarowy nie ma nic wspólnego z Instrukcją Bezpieczeństwa Pożarowego dla obiektu. Są to odrębne dokumenty, choć oba są elementem szeroko rozumianej dokumentacji przeciwpożarowej. Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP) jest dokumentem zawierającym wytyczne do bezpiecznego postępowania na wypadek pożaru, natomiast operat skupia się na ocenie i warunkach ochrony przeciwpożarowej związanej z magazynowaniem odpadów.
Procedura sporządzania i uzgadniania operatu
Proces uzyskania operatu przeciwpożarowego i jego uzgodnienia z właściwymi organami składa się z kilku etapów:
- Zbieranie dokumentacji: Firma zlecająca sporządzenie operatu jest zobowiązana do dostarczenia dokumentacji dotyczącej obiektu, którego operat ma dotyczyć.
- Weryfikacja i wizja lokalna: Specjalista weryfikuje udostępnione materiały i przeprowadza wizję lokalną w celu oceny warunków ochrony przeciwpożarowej panujących w obiekcie. Pozwala to na kompleksowe określenie poziomu bezpieczeństwa ppoż. na terenie obiektu.
- Opracowanie operatu: Na podstawie zebranych informacji i obowiązujących przepisów prawnych, specjalista sporządza operat przeciwpożarowy, zawierający kompleksowe i przejrzyste przedstawienie warunków ochrony przeciwpożarowej.
- Złożenie dokumentu: Gotowy operat przeciwpożarowy należy złożyć do właściwej miejscowo Komendy Powiatowej lub Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej.
- Kontrola Państwowej Straży Pożarnej: Po złożeniu operatu, PSP przeprowadza kontrolę obiektu. W jej trakcie sprawdzany jest stan instalacji, obiektu oraz miejsc magazynowania odpadów pod kątem zgodności z operatem i obowiązującymi przepisami. Kontrola straży pożarnej jest obligatoryjnym działaniem.
- Wydanie postanowienia: Na podstawie przeprowadzonej kontroli oraz informacji zawartych w operacie, powiatowy lub miejski komendant Państwowej Straży Pożarnej podejmuje decyzję o wydaniu postanowienia w sprawie zgody na zbieranie, przetwarzanie lub wytwarzanie odpadów. Postanowienie to zazwyczaj otrzymuje się w ciągu 14 dni.
- Uzyskanie zezwolenia: Po uzyskaniu pozytywnego postanowienia PSP, można starać się o oficjalne zezwolenie na prowadzenie działalności związanej z gospodarką odpadami.
Niespełnienie wymagań zawartych w operacie lub brak jego uzgodnienia z PSP uniemożliwia uzyskanie niezbędnych zezwoleń.
SAFE podpisany. Pierwszeństwo ma antydronowy SAN
Ważne akty prawne
Główne akty prawne regulujące kwestie związane z operatami przeciwpożarowymi w kontekście gospodarki odpadami to:
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 296).
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 869 ze zm.).
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2023 r. poz. 784 ze zm.).
Wprowadzone w 2019 roku nowelizacje ustawy o odpadach miały na celu podniesienie poziomu bezpieczeństwa przeciwpożarowego w branży odpadowej, co było konsekwencją licznych pożarów składowisk odpadów.
tags: #operat #przeciwpozarowy #po #angielsku