Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) to organizacje pozarządowe (tzw. trzeci sektor), które posiadają osobowość prawną i działają w formie stowarzyszeń. Jako organizacje pozarządowe, jednostki te mają możliwość ubiegania się o środki finansowe, w tym dotacje celowe z budżetów gminy, powiatu czy województwa, a także o status organizacji pożytku publicznego (OPP).
Współpraca OSP z administracją publiczną
Organy administracji publicznej prowadzą działalność w sferze zadań publicznych we współpracy m.in. z jednostkami OSP. Współpraca ta odbywa się w oparciu o ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ważnym elementem tej relacji jest roczny program współpracy, uchwalany przez organy samorządu terytorialnego do dnia 30 listopada roku poprzedzającego okres jego obowiązywania. Pozwala to Ochotniczym Strażom Pożarnym wpływać na kształt działań realizowanych w ich regionie.
Procedura konkursowa i realizacja zadań
Organ administracji publicznej zamierzający zlecić realizację zadania publicznego ogłasza otwarty konkurs ofert. W wyniku konkursu komisja konkursowa wybiera ofertę, a podmiot wyłoniony podpisuje umowę na wykonanie zadania.
Kluczowe etapy realizacji zadania:
- Złożenie oferty: Musi być spójna z harmonogramem i kosztorysem.
- Realizacja: Wykorzystanie dotacji zgodnie z celem i warunkami umowy.
- Rozliczenie: Złożenie sprawozdania merytorycznego i finansowego po wykonaniu zadania.
- Kontrola: Organ administracji ma uprawnienia do kontroli prawidłowości wydatkowania środków.
Finanse i odpowiedzialność
Podmiot dotowany jest zobowiązany do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej. W przypadku niewykorzystania dotacji w terminie, środki podlegają zwrotowi na rachunek wskazany przez Zleceniodawcę. Należy pamiętać, że od dotacji pobranych nienależnie lub wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem naliczane są odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP)
Bycie przez OSP organizacją pozarządową nie jest równoznaczne z byciem organizacją pożytku publicznego. Status ten nie jest przyznawany automatycznie - jednostka musi spełnić określone kryteria ustawowe i przejść proces rejestracji. Status OPP otwiera przed strażakami nowe możliwości, w tym pozyskiwanie środków pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych.
Wszelkie spory powstałe w związku z realizacją umów strony powinny starać się rozstrzygać polubownie, pamiętając o przestrzeganiu przepisów o ochronie danych osobowych oraz ustawy o rachunkowości.