Młodzieżowa Orkiestra Dęta Ochotniczej Straży Pożarnej w Białowoli stanowiła przez lata ważny element życia kulturalnego i społecznego regionu. Choć formacja, w swoim pierwotnym kształcie, jest już historią, zmagając się z konsekwencjami pandemii Covid-19, obecnie trwają intensywne działania na rzecz jej reaktywacji. Jej bogata historia pełna jest znaczących występów i zaangażowania w lokalne wydarzenia.

Początki i Rozwój Formacji
Dawna orkiestra powstała we wrześniu 2001 roku. Jej debiut miał miejsce dziewięć miesięcy później, w Białowoli, podczas gminnych obchodów rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja oraz gminnego Dnia Strażaka. Pierwszym z inicjatorów utworzenia Orkiestry był Stanisław Grześko, ówczesny prezes OSP Białowola.
Pierwszym kierownikiem i instruktorem zespołu był Andrzej Greszta, a następnie funkcję kapelmistrza objął Józef Tokarz. Dzięki stałym, wielogodzinnym zajęciom muzycznym i wytężonej pracy trzech instruktorów (w tym Józefa i Małgorzaty Tokarzów oraz Andrzeja Greszty), zespół szybko osiągnął renomę i popularność w regionie.
W szczytowym momencie Orkiestra zrzeszała ponad 50 młodych, utalentowanych muzycznie osób z Białowoli i okolicznych miejscowości, a najmłodsi członkowie liczyli zaledwie po 10 lat. Działalność Orkiestry była wspierana z budżetu Gminy Zamość i ściśle związana z życiem kulturalnym i społecznym jej mieszkańców. Młodzi muzycy swoimi występami wzbogacali obchody świąt narodowych, uroczystości dożynkowe i kulturalne. Ich repertuar opierał się na polskiej muzyce ludowej, patriotycznej i religijnej, ale zawierał również utwory rozrywkowe.
Osiągnięcia i Znaczenie dla Regionu
Orkiestra Dęta OSP Białowola może poszczycić się wieloma znaczącymi występami i osiągnięciami, które wykraczały poza granice regionu. Zespół miał zaszczyt zagrać przed Cudownym Ołtarzem Matki Bożej na Jasnej Górze, a także uświetnił peregrynację Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w 2004 roku w Zamościu. Międzynarodowe uznanie przyniosły im koncerty na Placu Świętego Piotra w Rzymie, a także w miastach Staffolo i Castelleone we Włoszech. Orkiestra występowała również na Festiwalu Pieśni Maryjnych w Toruniu.

Na poziomie lokalnym żywa muzyka instrumentów dętych towarzyszyła prawie wszystkim ważnym uroczystościom w Gminie Zamość, w tym:
- Zawodom Sportowo-Pożarniczym OSP i MDP
- Dożynkom
- Samorządowym Dniom Kobiet
- Obchodom Dnia Niepodległości
- Dnia Strażaka
- Rocznicom państwowym
Wizyta w Magicznych Ogrodach
Kolejnym przykładem aktywności Orkiestry była wizyta najmłodszej sekcji Młodzieżowej Orkiestry Dętej OSP z Białowoli w „Magicznych Ogrodach” w Trzciankach koło Janowca nad Wisłą. Uczestnicy wyjazdu byli zachwyceni mnogością atrakcji oraz wrażeniami wizualnymi parku, który jest pierwszym w Polsce rodzinnym parkiem tematycznym, zbudowanym w oparciu o oryginalną historię.
Koncert Mikołajkowy
W niedzielę 7 grudnia (bez podania roku, co wskazuje na wydarzenie z przeszłości) w świetlicy wiejskiej w Białowoli odbył się Koncert Mikołajkowy w wykonaniu Młodzieżowej Orkiestry Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej Białowola. Prowadzenie wydarzenia powierzono flecistce Agnieszce Greszcie. Przybyli na koncert wysłuchali wspaniałych wykonań utworów, takich jak: Libertango, Rock Oppening, Takie tango, Lornetka, La Cucaracha, The Final Countdown, Amerykanin w Paryżu, Pretty Woman, Skrzydlate ręce. Orkiestrą dyrygował jej kierownik Józef Tokarz, a publiczność domagała się bisów. Po koncercie do świetlicy przybył Święty Mikołaj, który obdarował wszystkich łakociami. W tym czasie Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Białowola działała już piętnasty rok.

Wpływ Pandemii i Rozpad Orkiestry
Niestety, Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Białowola to już historia w swojej pierwotnej formie. Formacja „przegrała starcie” z pandemią Covid-19. Dwuletnia przerwa w działalności spowodowała rozpad dziecięco-młodzieżowego składu. Wielu muzyków, zwłaszcza tych starszych, wyjechało na studia, co uniemożliwiło szybką reaktywację zespołu.
Dążenie do Reaktywacji i Nowe Nadzieje
Pomimo trudności, od grudnia 2021 roku trwają intensywne działania mające na celu rekrutację i wyuczenie nowych kandydatów do orkiestry. Proces ten może potrwać nawet do 3 lat, ale dzięki poświęceniu i determinacji instruktorów, a także wsparciu gminnego Samorządu i Gminnego Ośrodka Kultury, szanse na powołanie nowej formacji dętej nabierają realnych kształtów. Zajęcia nauki gry na instrumentach są bezpłatne i odbywają się popołudniami w szkołach w Białowoli i Kalinowicach.
Instruktorzy Józef i Małgorzata Tokarzowie oraz Andrzej Greszta - pierwszy kapelmistrz Orkiestry - prowadzą te zajęcia, dbając o rozwój muzyczny przyszłych członków. Działalność reaktywowanej orkiestry, podobnie jak dawniej, będzie finansowana z budżetu Gminy Zamość.
Lista chętnych do nauki gry na wybranym instrumencie dętym jest otwarta. Organizatorzy serdecznie zapraszają dzieci i młodzież do rozpoczęcia przygody z muzyką i podjęcia nauki w Młodzieżowej Orkiestrze Dętej OSP Białowola.

Orkiestra Dęta Gminy Zamość - Współczesna Działalność i Kontynuacja Tradycji
Niezależnie od reaktywacji Młodzieżowej Orkiestry Dętej OSP Białowola, w regionie aktywnie działa Orkiestra Dęta Gminy Zamość, funkcjonująca w ramach działalności statutowej Gminnego Ośrodka Kultury Gminy Zamość z siedzibą w Wysokiem. Jest to formacja wielopokoleniowa, w skład której wchodzą przyjaciele i muzycy z różnych środowisk, nierzadko związani z tradycjami muzycznymi regionu.
Całość muzycznie i organizacyjnie „spina” kapelmistrz Andrzej Greszta, którego inicjatywa pozwoliła skomponować duży i wielopokoleniowy skład muzyków i wokalistów, w tym męski zespół wokalny „Baryton” z podzamojskiej parafii Lipsko, do wspólnego kolędowania w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Przykładowo, Orkiestra Dęta Gminy Zamość zapewniła oprawę muzyczną:
- 24 grudnia 2024 r. o godzinie 22.00 - Pasterki w kościele filialnym pw.
- 25 grudnia 2024 r. o godzinie 12.00 - Mszy św. w kościele O.O.
- 26 grudnia 2024 r. o godzinie 11.00 - Mszy św. w kościele O.O.
Koncert Noworoczny Orkiestry Dętej OSP Mszana Dolna 2026 - retransmisja.
Obchody Jubileuszu 90-lecia OSP Białowola
Ochotnicza Straż Pożarna w Białowoli planuje uroczystości z okazji jubileuszu 90-lecia swojego założenia. Obchody zaplanowano w niedzielę (5 maja, bez wskazania roku) na boisku szkolnym, obok budynku miejscowej Szkoły Podstawowej. Uroczystości rozpoczną się o godzinie 10.45 złożeniem kwiatów przed pomnikiem mieszkańców Białowoli zamordowanych przez Niemców w 1942 roku.
Następnie zaplanowano ceremoniał strażacki oraz wygłoszony zostanie referat na temat historii miejscowej OSP. O godzinie 12.00 rozpocznie się msza w intencji strażaków oraz ich rodzin. Po mszy przewidziany jest koncert Orkiestry Dętej OSP w Białowoli oraz wręczenie odznaczeń dla wyróżniających się druhów. O godzinie 13.45 ruszy festyn rodzinny, w programie którego znajdą się m.in. występ uczniów SP w Białowoli oraz grup: Białowolanki, Ale Cantare z Płoskiego oraz Show Men z Szopinka. Będzie można zobaczyć także pokaz ratownictwa technicznego OSP.
