Miejska Orkiestra Dęta Ochotniczej Straży Pożarnej w Zagórowie to instytucja kulturalna skupiająca ludzi, którzy chcą grać na instrumentach, tworzyć muzykę i ożywiać życie kulturalne w miejscowości. Orkiestra działa od 1900 roku, a jej opieka sprawowana jest przez Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury (MGOK).
Nowa Tożsamość i Cele Orkiestry
Z dniem 6 stycznia 2024 roku Orkiestra Reprezentacyjna Miasta Zagórów zmieniła nazwę na Miejską Orkiestrę Dętą OSP Zagórów. Ta zmiana łączy w sobie trzy istotne elementy: przynależność do miasta, charakter orkiestry dętej oraz związek z Ochotniczą Strażą Pożarną w Zagórowie. Nawiązana współpraca nie zmienia istniejących zasad finansowania działalności orkiestry. Nowa nazwa to hołd wobec tradycji, odzwierciedlenie historycznych związków orkiestry z OSP oraz podkreślenie współpracy i wsparcia dla straży pożarnej.
Głównym celem jest dalszy rozwój orkiestry, towarzyszenie mieszkańcom niezmiennie na wszystkich uroczystościach patriotycznych i religijnych oraz wydarzeniach kulturalnych, a także przede wszystkim poszerzanie repertuaru rozrywkowego. Wśród marzeń i celów orkiestry jest umundurowanie, posiadanie własnej sali prób oraz dalsze poszerzanie zaplecza instrumentów, tak aby nowi uczniowie mieli na czym grać. Rozwój i integracja muzyków poprzez warsztaty wyjazdowe również stanowi istotny element planów na przyszłość.
Rys Historyczny Orkiestry
Początki i Związki z OSP
W starożytności, w Asyrii i Egipcie, orkiestry ściśle były związane z wojskowością i patriotyzmem, zagrzewając oddziały wojskowe do walki. Dlaczego orkiestry rozwijają się przy jednostkach straży? Straż skupia ochotników i pełni służbę względem społeczeństwa - ratuje mienie i ludzkie życie, kreuje życie społeczne i integruje. Ponadto, organizuje ćwiczenia i przemarsze, co nadaje jej charakter wojskowy (musztra, mundury itp.). Skoro przy wojsku działa orkiestra, to przy straży również powinna.
Orkiestra w Zagórowie powstała w 1899 roku, kiedy to ksiądz Trojanowski, ówczesny proboszcz, wpłynął na rozwój muzyki w Zagórowie. Przy kościele działało dwunastu muzyków-samouków, o których mówiono: "dwunastu było apostołów i dwunastu pierwszych zagórowskich muzyków, którzy zapoczątkowali orkiestrę". Pod koniec 1899 roku lekarz i społecznik Konstanty Kwiryn Lidmanowski założył w Zagórowie straż ogniową i został jej prezesem, zakupując 20 instrumentów. To właśnie on odegrał kluczową rolę w rozwoju orkiestry, która działała wówczas w pomieszczeniu przypominającym dużą szopę, niedaleko kościoła na Berdychowie.
Ciekawostką jest, że w straży działali również Żydzi. Członkiem komisji rewizyjnej był Hersz Apt, właściciel kamienicy na Dużym Rynku, prowadzący sklep galanteryjny. Na jednej fotografii widoczny jest również słynny zagórowski kupiec Moric Kiwała.
Pierwsi Kapelmistrzowie i Rozwój
Pierwszym kapelmistrzem zagórowskiej orkiestry był Jan Malinowski. W 1905 roku Lidmanowski i ksiądz Pęcherski zorganizowali przy straży szkołę elementarną, przy której działała orkiestra - pierwsza w Zagórowie instytucja kultury. Orkiestra działała do 1914 roku, czyli do wybuchu I wojny światowej, kiedy to Jan Malinowski opuścił Zagórów, a orkiestra zawiesiła działalność.
Po zakończeniu wojny i odzyskaniu przez Polskę niepodległości orkiestrę reaktywowali druhowie Lisowski i Winnicki. Jej działalność stała się bardziej profesjonalna. W latach 30. kapelmistrzem został Jan Jasiński. Muzycy ćwiczyli trudne utwory, a orkiestra grała nie tylko w święta i majówki, ale również wieczorami. Jan Jasiński był nieocenionym reformatorem orkiestry. Uczył się muzyki w Poznaniu u znanego kompozytora Józefa Surzyńskiego. Jasiński ćwiczył z muzykami ambitny repertuar, rozpisywał, opracowywał i komponował liczne utwory.
W 1930 roku orkiestra zajęła I miejsce w Konkursie Patriotycznym, a w 1933 roku otrzymała I nagrodę na konkursie w Koninie. W 1934 roku orkiestra, pod kierownictwem Jana Jasińskiego, prowadziła również działalność filantropijną, organizując imprezy dochodowe na cele oświatowe i społeczne, m.in. zbierając pieniądze dla bezrobotnych i powodzian.
W 1921 roku powstało w Zagórowie Towarzystwo Gimnastyczne SOKÓŁ, a druh Sinecki powołał do życia drugą orkiestrę, która jednak działała tylko rok.
Budowa Remizy Strażackiej
W 1928 roku rozpoczęła się budowa remizy strażackiej, dzisiejszego gmachu Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Zagórowie. Budowa trwała 3 i pół roku. Na parterze powstały pomieszczenia na sprzęt, a na piętrze duża sala ze sceną.
Okres Powojenny
W czasie II wojny światowej orkiestra ponownie zawiesiła działalność. Po wojnie orkiestrę prowadził Leonard Gołębiowski. W 1947 roku kapelmistrzem został Stefan Rakoczy. W orkiestrze często grały trzy pokolenia zagórowskich rodzin: dziadek, syn i wnuk. Stefanowi Rakoczemu pomagali prowadzić orkiestrę Józef Smorawiński i Roman Matuszewski. Następnie kapelmistrzem został Roman Matuszewski.
W 1959 roku kapelmistrzem został Eugeniusz Jasiński, syn Jana. Dorównywał ojcu talentem muzycznym, naukę pobierał u ojca i w Łodzi. Został uhonorowany wieloma nagrodami i medalami, m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Orkiestra grała ambitny repertuar, a muzycy spotykali się trzy razy w tygodniu. Władze ówczesnej orkiestry to: opiekun - Jan Kosman, prezes - lekarz Zbigniew Sławek, sekretarz - Tadeusz Płócienniczak, skarbnik - Lucyna Cieluba, bibliotekarz - Mieczysław Brzeg.
Osiągnięcia Orkiestry w latach 60. i 70.
- 1967 - II miejsce na wojewódzkich eliminacjach w Jarocinie.
- 1970 - I miejsce w III kategorii na Wielkopolskim Festiwalu Chórów i Orkiestr.
- 1971 - I miejsce podczas Koncertu Najlepszych Zespołów Strażackich Wielkopolski.
- 1971 - I miejsce na Wojewódzkim Konkursie Orkiestr Strażackich i V miejsce na Ogólnopolskim Festiwalu w Pułtusku.
21 października 1975 roku kapelmistrzem orkiestry zostaje Henryk Burda, dorównujący talentem muzycznym Eugeniuszowi i Janowi Jasińskim. Henryk Burda, podobnie jak Jasińscy, miał duże plany i ambicje dotyczące działalności orkiestry.
Osiągnięcia Orkiestry w latach 70. i 80.
- 1976 - I miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Turku.
- 1977 - IV miejsce na IV Ogólnopolskim Festiwalu Orkiestr Dętych OSP w Koszalinie.
- 1978 - II miejsce na Międzywojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP Polski Centralnej.
- 1979 - Nagroda Zarządu Głównego Polskiego Związku Chórów i Orkiestr na V Ogólnopolskim Festiwalu Orkiestr Dętych OSP w Koszalinie.
Orkiestra zagórowska stała się sławna do tego stopnia, że w lokalnym programie telewizyjnym TELSKOP wyemitowano reportaż pt. "UPARCI" o dyrygencie Burdzie i jego pracy z członkami orkiestry.
- 1980 - II miejsce na Międzywojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Ciechocinku.
- 1982 - II miejsce na Międzywojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Wągrowcu.
W 1988 roku kapelmistrzem orkiestry zostaje Grzegorz Piotrowski. W latach 1989-2006 kapelmistrzem był Andrzej Grzeszczak.
Osiągnięcia Orkiestry w latach 90. i na początku XXI wieku
- 1990 - Puchar Prezesa Spółdzielni Inwalidów PRZYJAŹŃ na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Słupcy.
- 1992 - II miejsce podczas Wojewódzkiego Przeglądu Strażackiego Orkiestr Dętych OSP w Zagórowie.
- 1994 - II miejsce podczas Wojewódzkiego Przeglądu Orkiestr Dętych OSP w Uniejowie.
- 1995- II miejsce podczas Wojewódzkiego Przeglądu Wiejskich Orkiestr Dętych OSP w Świnicach Warckich.
- 1996- V i VI miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Strzałkowie.
- 2000 - Orkiestra uczestniczy w warsztatach muzycznych, zorganizowanych przez kapelmistrza Grzeszczaka w Szkole Podstawowej nr 15 w Koninie.
- 2000 - Uczestnictwo w Przeglądzie Orkiestr Dętych w Kleczewie (kapelmistrza zastąpił druh i muzyk Michał Ulatowski).
- 2000 - Występ orkiestry z okazji 120-lecia OSP.
W 2006 roku kapelmistrzem zostaje Wojciech Grzeszczak.
Działalność Orkiestry w latach 2007-2011
- 2007 - Orkiestra odbyła wakacyjne warsztaty muzyczne w Zaniemyślu. Rolę instruktora pełnił Robert Żurański, zawodowy muzyk, późniejszy kapelmistrz zagórowskiej orkiestry.
- 2007 - Orkiestra występuje podczas Jubileuszu 600-lecia Zagórowa oraz nagrywa 2 utwory z repertuaru zespołu PERFEKT.
- 2007 - Udział w Festynie Parafialnym.
- 2009- Udział w II Impresjach Muzycznych Orkiestr Dętych w Pyzdrach, Festynie Parafialnym w Zagórowie oraz uczestnictwo w warsztatach muzycznych zorganizowanych w Poroninie.
- 2010- Udział w III Impresjach Muzycznych Orkiestr Dętych w Pyzdrach i zimowych warsztatach muzycznych zorganizowanych w MGOK.
W 2011 roku kapelmistrzem został Robert Żurański. W tym roku orkiestra zaprezentowała koncert z okazji Święta Niepodległości. Gościnnie wystąpił, grając na trąbce, Marcin Skuratowicz, obecny kapelmistrz.
Nowi Kapelmistrze i Współczesne Osiągnięcia
- 2012- Członkowie orkiestry uczestniczyli w warsztatach muzycznych zorganizowanych w Białym Dunajcu.
- 2014- Uczestnictwo orkiestry w VI Międzypowiatowym Konkursie Kolęd na Instrumenty Dęte, zorganizowanym przez Zespół Szkół Górniczo-Energetycznych w Koninie.
- 2014- Występ z okazji POWITANIA LATA.
W czerwcu 2014 roku orkiestra wzięła udział w 25. Amatorskim Przeglądzie Orkiestr Dętych „O kleczewską wieżę” w Kleczewie. Zajęła III miejsce, a kapelmistrz Marcin Skuratowicz otrzymał tytuł NAJLEPSZEGO KAPELMISTRZA.
W dniach 25-27 września 2017 roku członkowie Orkiestry Reprezentacyjnej Miasta Zagórów wybrali się na wycieczkę do Czech, zwiedzając piękne okolice Kotlin Kłodzkiej i Jeleniogórskiej. Odwiedzili Karpacz, Szklarską Porębę, Pragę oraz Kutną Horę, gdzie zobaczyli największą w Europie kaplicę czaszek.
W 2018 roku pierwszą Panią Kapelmistrz w historii Zagórowskiej Orkiestry została Izabella Graczyk.
W grudniu 2018 roku odbyły się warsztaty dla członków Orkiestry Reprezentacyjnej Miasta Zagórów w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej w Lądzie. Muzycy ćwiczyli grę utworów z różnych repertuarów pod okiem kapelmistrzów Izabelli Graczyk, Marcina Skuratowicza oraz instruktora Roberta Żurańskiego. Podczas warsztatów oficjalnie podziękowano za współpracę kapelmistrzowi Marcinowi Skuratowiczowi, który przez ostatnich 6 lat prowadził Orkiestrę.
W maju 2022 roku zakupiono dla orkiestry instrumenty muzyczne za kwotę 25 000 PLN, dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z funduszu promocji kultury.
Obecnie kapelmistrzami orkiestry są dr Szymon Piotrowski i prof. Ryszard Jarosław Piotrowski, a mażoretki prowadzi Alicja Matuszak. Orkiestra bierze udział we wszystkich uroczystościach patriotycznych i religijnych. Gra w orkiestrze to przede wszystkim łączenie różnych gatunków muzycznych. Utwory rozrywkowe prezentowane są podczas koncertów oraz przeglądów i festiwali.
Działalność Edukacyjna i Rozwojowa
Orkiestra staje się przestrzenią do bezpłatnej nauki gry na instrumentach. Próby orkiestry odbywają się w piątki od 18:00 do 19:30, a próby mażoretek mają miejsce w soboty od 10:00 do 12:00. Zajęcia indywidualne odbywają się w piątki po szkole oraz w soboty - godzina jest ustalana po konsultacji z uczniem. Naukę na instrumentach prowadzą wykwalifikowani instruktorzy: Mateusz Cajler, Mariusz Marcinkowski oraz Daniel Słowiński.
Gra w orkiestrze to możliwość uczestniczenia w warsztatach wyjazdowych i wycieczkach. Orkiestra koncertuje podczas licznych przeglądów orkiestr i festiwali muzycznych. W Zagórowie tradycją stają się koncerty listopadowe, w tym ostatni koncert jubileuszowy z okazji 123-lecia orkiestry z Krzysztofem Respondkiem, oraz koncerty świąteczne kolęd i pastorałek w zagórowskim kościele parafialnym. Gra na instrumentach dętych i perkusyjnych to nie tylko pieśni patriotyczne i religijne, ale przede wszystkim muzyka rozrywkowa. Nauka gry to zarówno rozwój osobisty i intelektualny, jak również rozrywka, świetna zabawa i odskocznia od rzeczywistości i świata wirtualnego. Orkiestra oferuje bezpłatną naukę, na instrumentach wypożyczanych bezpłatnie.
Koncert na Dzień Kobiet
8 marca sala kinowo-widowiskowa MGOK w Zagórowie wypełniła się co do jednego miejsca na koncercie specjalnie dla kobiet, który zagrała Miejska Orkiestra Dęta OSP Zagórów pod dyrekcją dr. Szymona Piotrowskiego. W trakcie koncertu zatytułowanego „Przez Twe oczy zielone” zaśpiewali goście specjalni: Krzysztof Miętkiewicz (finalista „Szansy na sukces” i uczestnik „Voice of Poland”), Ewelina Rybarczyk (chórzystka chóru Bella Flow) i Jerzy Pieszak (chórzysta Męskiego Kameralnego Chóru Quarta). Układ choreograficzno-taniczny zaprezentowała Zagórowska Grupa Mażoretkowa „Vibe” pod kierownictwem tamburmajor Alicji Matuszak.
W wydarzeniu wzięli udział liczni goście, w tym wiceburmistrz Gminy Zagórów Karol Błaszczak, radni, przedstawiciele instytucji kultury, środowisk muzycznych, seniorów i stowarzyszeń, członkowie rodzin występujących artystów oraz mieszkańcy Gminy Zagórów i goście z okolicznych miejscowości. Przed wejściem na koncert każda kobieta otrzymała tulipana od wiceburmistrza Karola Błaszczaka wraz z życzeniami.
Prowadzący wydarzenie dyrektor MGOK Łukasz Parus, przedstawiając muzyków Orkiestry, nadmienił o pani Annie Teresie Piotrowskiej, której ojciec, mąż, synowie, a nawet wnuk (obecny kapelmistrz) i prawnuki grali w zagórowskiej Orkiestrze. Dr Szymon Piotrowski, jako wyraz szacunku, wręczył swojej babci bukiet kwiatów, co wzruszyło publiczność.
Orkiestra zaprezentowała kilkanaście utworów nawiązujących do muzyki marszowej, pop i rock w aranżacjach prof. Ryszarda Piotrowskiego, Honorowego Obywatela Miasta Zagórów i byłego tamburmajora Orkiestry, oraz kapelmistrza dr. Szymona Piotrowskiego. Śpiew solistów - Eweliny Rybarczyk, Krzysztofa Miętkiewicza i Jerzego Pieszaka - spotęgował wrażenia muzyczne. Improwizacje muzyczne w wykonaniu muzyków Orkiestry - Jana Werbińskiego, Artura Wieczorka, Andrzeja Tylmana, Mateusza Cajlera, Mieczysława Hanickiego, Mariusza Kaźmierczaka i Roberta Witowskiego - przeniosły publiczność do jednego z klubów jazzowych w Nowym Orleanie. Pełen maestrii taniec Mażoretek dodał wydarzeniu splendoru. Nie zabrakło bisu i kwiatów dla występujących.
Orkiestra zagrała w składzie:
- Kapelmistrz: dr Szymon Piotrowski (piano)
- Tenor: prof. Ryszard Piotrowski
- Instrumenty klawiszowe: prof. Paweł Trzos
- Saksofon tenorowy: Mieczysław Hanicki
- Saksofon altowy: Jan Werbiński, Zuzanna Kuzak
- Flet poprzeczny: Alicja Waszak
- Gitara basowa: Mariusz Wypychowski
- Gitara elektryczna: Robert Witowski
- Perkusja: Nikodem Świerkowski
- Trąbka: Jarosław Radny, Andrzej Drop, Mateusz Cajler, Andrzej Tylman
- Instrumenty perkusyjne: Antoni Waszak, Franciszek Ślebioda
- Puzon: Mariusz Kaźmierczak, Paweł Reszkiewcz
- Tuba: Wiktor Madalski
Zagórowska Grupa Mażoretkowa zatańczyła pod kierownictwem tamburmajor Alicji Matuszak w składzie: Zuzanna Münch, Zofia Markiewicz, Laura Antonowicz, Klaudia Kierzek, Julka Cuprych, Julka Skowrońska, Julka Maciejewska, Maja Rutkowska, Agata Matelska i Karolina Wiatrowska.
Wsparcie i Podziękowania
Fundacja LOTTO im. Haliny Konopackiej przyznała darowiznę w wysokości 15 000 zł na realizację projektu „Doposażenie instrumentarium Miejskiej Orkiestry Dętej OSP Zagórów, czyli 5 koncertów dla mieszkańców Gminy Zagórów”. Celem jest zachęcenie młodych ludzi do nauki gry na instrumentach i współtworzenia orkiestry.
Orkiestra przygotowała cykl 5 koncertów pod tytułem „Orkiestra na 5, czyli 5 koncertów dla mieszkańców Gminy Zagórów”, popularyzując tradycję orkiestry, edukację muzyczną oraz wpływając na rozwój lokalnego życia społeczno-kulturalnego i integrację społeczną.
Niniejszy artykuł stanowi treść słowną prezentacji podsumowującej historię Orkiestry Reprezentacyjnej Miasta Zagórowa. Tekst opracowali Natalia Graczyk i Łukasz Parus. Tekst, stanowiący rys historyczny orkiestry, powstał na podstawie pracy magisterskiej Aleksandry Koronkowskiej pt. Monografia Orkiestry Dętej OSP w Zagórowie i publikacji śp. Bogdana Grzonkowskiego.
Władze i członkowie orkiestry dziękują za wsparcie: Magdalenie i Przemysławowi Waszakom z restauracji Małego Co Nieco w Ciążeniu, Joannie i Marcinowi Janowskim z kwiaciarni Marcinek, Elżbiecie Paprzyckiej z kwiaciarni Goździk, Karolowi Mazurowi z firmy JK Sound, Katarzynie Baranowskiej, Żanecie Zarembie oraz praktykantom MGOK, uczniom Szkoły Kostaneckich, Natalii Szternel, Piotrowi Solińskiemu, Filipowi Kuznowiczowi, Szymonowi Gawłowi, Maksymilianowi Błażejewskiemu i Miłoszowi Parusowi za pomoc w przygotowaniu wydarzenia. Szczególne podziękowania kierowane są również do Fundacji LOTTO im. Haliny Konopackiej oraz burmistrza Romana Kultermana za udzielane wsparcie.