Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) odgrywa kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa kraju, a jej działalność wykracza daleko poza tradycyjne gaszenie pożarów. W dużych aglomeracjach miejskich, takich jak Warszawa, funkcjonowanie OSP nabiera specyficznego charakteru. Jedną z takich jednostek jest OSP Ursus, której historia sięga początku XX wieku, a jej członkowie aktywnie uczestniczą w życiu społeczności lokalnej i krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
Cele i Misja Ochotniczej Straży Pożarnej
Zgodnie z zapisami, celem Ochotniczej Straży Pożarnej jest szereg działań, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i wsparcie społeczności:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków Ochotniczej Straży Pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
Historia i Siedziba OSP Ursus
Ochotnicza Straż Pożarna Ursus ma długą i bogatą historię, która zaczęła się w 1925 roku. Została założona w ówczesnych Skoroszach przez wójta i społecznika Franciszka Adolfa Achera. Na archiwalnym zdjęciu widać ten sam budynek na Rynkowej, a przed nim stoi dwudziestu trzech ochotników w blaszanych hełmach i szarych mundurach. Dziś OSP Ursus jest jedną z trzech Ochotniczych Straży Pożarnych w Warszawie. W maju obchodziła jubileusz 75-lecia.
Obecnie połowę remizy OSP Ursus udostępnia Państwowej Straży Pożarnej, których jednostek w stolicy jest siedemnaście. W drugiej połowie urzędują dzisiejsi „ochotnicy”. Remiza, zlokalizowana na Rynkowej, to miejsce, gdzie w pootwieranych garażach lśnią czerwone samochody, wypucowane na błysk. W jej wnętrzu panuje atmosfera społeczności, nieco przypominająca pokój wuefistów, z stołem bilardowym, dyplomami i kolekcją miniaturowych wozów strażackich na meblościance na wysoki połysk. Znajdują się tu nawet trzy wielkie, zielone od glonów akwaria z rybkami, w których pływa kilka rybek.
Specyfika Działania OSP w Mieście
Sytuacja Ochotniczej Straży Pożarnej w Warszawie jest nieco inna niż w małych wsiach i miasteczkach. Jak zaznacza Marek Misztal, zastępca naczelnika OSP Ursus, w Polsce powiatowej jednostki państwowe są czasem oddalone o 60 km od granicy rejonu, co sprawia, że do akcji zdecydowanie szybciej przyjadą ochotnicy. W Warszawie natomiast szybciej pojawią się strażacy zawodowi. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że OSP w mieście jest inaczej zorganizowana, nie ma dyżurów jak w Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Nasi strażacy oprócz działalności w OSP pracują zawodowo, często w dużej odległości od strażnicy, co utrudnia im szybkie dotarcie do niej w razie alarmu. Mamy strażaków policjantów, kierowców, informatyków, protetyka i przedstawicieli innych zawodów.
W dniu 13 stycznia w samym centrum Warszawy, przy ulicy Daniłowiczowskiej, została uroczyście otwarta siedziba Grupy Ratownictwa Specjalistycznego s12 (GRS s12), specjalistycznej sekcji Ochotniczej Straży Pożarnej Warszawa Ursus. W uroczystości uczestniczyła Dyrektor Biura Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Miasta Stołecznego Warszawy - Pani Ewa Gawor, członek Zarządu Głównego i Sekretarz Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP Województwa Mazowieckiego Dh Zbigniew Kaliszyk oraz wielu innych znamienitych gości. Lokalizacja siedziby nie jest przypadkowa, gdyż GRS s12 OSP Ursus stanowi uzupełnienie sił i środków dla zawodowych specjalistycznych formacji Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej Miasta Stołecznego Warszawy. Zrzesza w swoich szeregach lekarzy, ratowników medycznych i wysokościowych oraz specjalistów z wielu dziedzin ratownictwa i bezpieczeństwa. Duża część ratowników zawodowo związana jest z ratownictwem, zarządzaniem kryzysowym i bezpieczeństwem. Dla utrzymania gotowości wszystkich co najmniej raz na półtora miesiąca organizowane są ćwiczenia lub manewry ratownicze.
Zakres Działalności OSP Ursus
Marek Misztal podkreśla, że OSP Ursus zajmuje się tym samym, co strażacy w całej Polsce. Przede wszystkim jest to działalność ratowniczo-gaśnicza. Jednakże, jak zauważa, pożarów wśród wszystkich zdarzeń jest coraz mniej, ponieważ mienie, szczególnie w mieście, jest coraz bezpieczniejsze i mniej łatwopalne. Większość działań OSP Ursus to obecnie usuwanie skutków miejscowych zagrożeń, takich jak wypadki komunikacyjne, budowlane, połamane drzewa, podtopienia domów i posesji, czy powodzie. Częstotliwość wyjazdów jest różna.
Poza akcjami ratowniczymi, strażacy z OSP Ursus uczestniczą w wielu akcjach edukacyjnych dla młodzieży i ogółu społeczeństwa. Propagują zasady bezpieczeństwa przeciwpożarowego, uczą udzielania pierwszej pomocy oraz umiejętności zachowania się w sytuacji zagrożenia. Strażacy biorą również czynny udział w życiu społeczności lokalnej, w tym wspierają działalność harcerską. Patronem harcerzy jest por. rez., który był naczelnikiem ursuskiej OSP w latach 1939-44. Wśród oferowanych pomocy znajduje się również wsparcie techniczne i medyczne oraz niesienie pomocy podczas klęsk żywiołowych.
Organizacja i Członkostwo
OSP Ursus, jak inne stowarzyszenia, ma swoich członków i wybieralne władze. W szeregach OSP Ursus jest obecnie ponad 70 członków, w tym 21 czynnych strażaków. To oni wchodzą w skład jednostki operacyjno-technicznej i jeżdżą do akcji. Jednostka operacyjno-techniczna ma swojego dowódcę i działa jak każda inna służba mundurowa. Oprócz czynnych strażaków są także członkowie honorowi, wspierający oraz Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP). Prowadzone są kroniki, które są dokumentacją historii straży i dzielnicy.
Prezes OSP Ursus, Leszek Orłowski, pełni funkcje reprezentacyjne. Między innymi buduje wizerunek Straży na zewnątrz, utrzymuje kontakty z urzędem dzielnicy, miasta, innymi organizacjami i stowarzyszeniami, a także stoi na czele zarządu. Strażacy OSP Ursus nie mogą być wezwani na życzenie, ponieważ są częścią Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Ich zasobami dysponuje Miejskie Stanowisko Kierowania, które zawiaduje przede wszystkim siedemnastoma warszawskimi jednostkami Państwowej Straży Pożarnej. OSP Ursus jest dysponowana w dalszej kolejności.
Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza (MDP)
Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza w OSP Ursus prężnie się rozwija i liczy 18 osób - chłopców i dziewczęta. Do drużyny przyjmowana jest młodzież od 12. roku życia. Młodzież bardzo chętnie garnie się do straży, ponieważ oznacza to zdobycie bardzo konkretnych umiejętności, a także możliwość pochwalenia się przed rówieśnikami. Chociaż zgłaszają się już dziesięciolatki, to brak mundurów dla nich stanowi pewną barierę, bo jak wspomina Leszek Orłowski, mundur również zachęca. Trójka członków MDP OSP Ursus zrobiła już kurs ratowniczy, a jeden z nich został wyróżniony w konkursie "Ośmiu Wspaniałych".
Finansowanie i Wyzwania w Mieście
Jak podkreśla Leszek Orłowski, dosyć trudno jest utrzymać Ochotniczą Straż Pożarną w tak dużym mieście jak Warszawa. Działalność operacyjna jest finansowana z budżetu miasta, ale środki te są niewspółmierne do potrzeb. Utrzymanie sprzętu w stałej gotowości oraz prowadzenie działań ratowniczych pochłaniają spore koszty. Płynność finansową udaje się utrzymać dzięki ofiarności publicznej.
Leszek Orłowski zauważa, że od dziesiątków lat, a dokładnie od 1925 roku, OSP Ursus działa społecznie. Sytuacja OSP w Warszawie jest nieco inna niż w małych wsiach i miasteczkach. W Polsce powiatowej jednostki państwowe są oddalone czasem o 60 km od granicy rejonu, więc do akcji zdecydowanie szybciej przyjadą ochotnicy. W Warszawie szybciej pojawią się strażacy zawodowi. Przede wszystkim dlatego, że OSP jest inaczej zorganizowana, nie ma dyżurów tak jak w PSP. Nasi strażacy oprócz działalności w OSP pracują zawodowo, często w dużej odległości od strażnicy, co utrudnia im szybkie dotarcie do niej w razie alarmu.
Rola OSP w Społeczności Lokalnej i Krajowej
Ochotnicze Straże Pożarne, takie jak OSP Ursus, odgrywają nieocenioną rolę w życiu społeczności lokalnej. Co roku OSP Ursus bierze udział w finale Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, co stało się już tradycją. Z WOŚP-em „grają” również strażacy z jednostek państwowych. Ponadto, organizatorzy pikników i festynów, tacy jak urzędy gmin czy organizacje, często zgłaszają się do OSP Ursus. Podczas tych imprez organizowane są pokazy pomocy przedmedycznej lub prezentowany jest sprzęt, który jest na samochodach gaśniczych.
Prezes Leszek Orłowski podkreśla, że potrzeba istnienia jednostek złożonych z ochotników jest nadal ogromna. Straż zawodowa nie jest w stanie zapewnić ochrony na terenie całego kraju, dlatego pomoc głównie ze strony ochotników jest kluczowa. Wymowna jest statystyka: w Polsce istnieje około 18 tysięcy czynnie działających Ochotniczych Straży Pożarnych, zrzeszających około 400 tysięcy osób. Zawodowych jednostek jest natomiast około 3 tysięcy, skupiających ponad 30 tysięcy strażaków. W wielu miejscach to właśnie wokół remizy OSP skupia się życie kulturalne lokalnej społeczności.