Artykuł przedstawia charakterystykę Ochotniczej Straży Pożarnej w Bąkowie, jej historię, rozwój oraz środowisko operacyjne w kontekście Powiatu Kluczborskiego, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń i interwencji.
Charakterystyka Powiatu Kluczborskiego i Główne Zagrożenia
Położenie Geograficzne i Demografia
Powiat kluczborski położony jest w północnej części województwa opolskiego, zajmującego część Niżu Śląskiego. Pod względem ukształtowania pionowego należy do terenów nizinno-wyżynnych, jest lekko pofałdowany i położony nad poziomem morza na wysokości od 60 do 200 metrów. Powiat liczy 69716 mieszkańców.
W lasach powiatu przeważają drzewa iglaste. Głównym gatunkiem lasotwórczym jest sosna pospolita, której udział w strukturze gatunkowej wynosi około 86%. Pozostałe gatunki to dąb (3%), brzoza (3%), olsza (2%) oraz świerk (około 2%).
Potencjał Gospodarczy i Sieć Usługowa
Większość zarejestrowanych podmiotów gospodarczych na terenie powiatu to małe jednostki handlowe lub handlowo-usługowe. Sieć handlowa i usługowa jest dość dobrze rozwinięta i zaspokaja potrzeby mieszkańców. Zdecydowana większość sklepów spożywczych i specjalistycznych oraz zakładów usługowych zlokalizowana jest na terenach miejskich.
Istotnymi zakładami przemysłowymi w regionie są m.in.:
- Fabryka Maszyn i Urządzeń „FAMAK” S.A.
- Lesaffre Polska S.A. w Wołczynie
- Polskie Młyny S.A. Zakład w Kluczborku
Główne Rodzaje Zagrożeń
Zagrożenia dla bezpieczeństwa mieszkańców powiatu są zróżnicowane i obejmują ryzyka pożarowe, przemysłowe, transportowe oraz hydrologiczne.
Zagrożenia Pożarowe w Obiektach
Założenie, że zagrożeniem pożarowym jest objęte całe miasto, jest nierealne ze względu na naturalne oddzielenia przeciwpożarowe, takie jak rzeki, drogi, zieleńce i place. Zagrożenie pożarowe w miejscowościach ogranicza się do pojedynczych obiektów lub wydzielonych ich części.
W przypadku gospodarstw rolnych zagrożenie pożarowe dotyczy dużych gospodarstw powstałych w bazach byłych PGR-ów, w tym gorzelni, gdzie występuje zagrożenie wybuchem, oraz kompleksów zabudowań mieszkalno-inwentarsko-magazynowych jednego właściciela. Większość takich obiektów posiada konstrukcję palną, co umożliwia szybki rozwój pożaru. W niektórych miejscowościach zagrożeniem może objęte być kilka sąsiadujących ze sobą takich kompleksów.
Zagrożenia Przemysłowe
Istniejące zakłady przemysłowe stanowią dla powiatu potencjalne zagrożenia pożarowe, wybuchowe oraz skażenia środowiska.
W zakładzie Lesaffre Polska S.A., produkującym drożdże, niebezpieczeństwo ze strony używanych substancji jest ograniczone do minimum dzięki zastosowaniu szeregu zabezpieczeń. Magazyn surowców płynnych zlokalizowany jest na terenie otwartym i wyposażony w misy awaryjne, zapewniające zatrzymanie substancji w razie wycieku. W procesie technologicznym zastosowano zabezpieczenia, które w przypadku wycieku natychmiastowo zamykają dopływ substancji i wtłaczają ją do zbiornika wyjściowego, co ogranicza ewentualny wyciek do niewielkich rozmiarów i nie powoduje stężeń śmiertelnych. Wyjątkowe wycieki mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia pracowników przebywających w danym pomieszczeniu, ale są łatwo usuwane poprzez ewakuację pracowników i przewietrzenie pomieszczenia.
Zagrożenia w Transporcie Materiałów Niebezpiecznych
Zagrożenie w transporcie dotyczy głównie przewozu materiałów niebezpiecznych. Ze względu na przebieg tras przewozowych najbardziej zagrożone są miejscowości Kluczbork, Wołczyn, Byczyna oraz wsie położone wzdłuż tras drogowych i kolejowych, którymi przewozi się substancje niebezpieczne i szczególnie niebezpieczne.
Do obszarów zwiększonego ryzyka zalicza się m.in. trasy przebiegające przez:
- Trzebiszyn, Lasowice Wielkie, Jasienie, Kuniów, Kluczbork (ul. Opolska, M.C. Skłodowskiej, Pl. Niepodległości, Katowicka, Jagiellońska, Byczyńska), Ligota Zamecka, Ligota Górna, Gotartów, Krzywizna, Sarnów, Biskupice, Byczyna (ul. Ciarka, Bąków, Ligota Górna, Ligota Zamecka, Kluczbork (ul. Byczyńska, Wołczyńska), Ligota Dolna, Czaple Wolne, Markotów, Wołczyn (ul. Kluczborska, Rynek, Namysłowska), Ligota Wołczyńska, Wierzbica Górna, Duczów.
Zagrożenia Infrastrukturalne i Hydrologiczne
Teren działania rejonu i pogotowia gazowego w Kluczborku obejmuje swym zasięgiem cały powiat kluczborski, na którym występują instalacje przesyłowe gazu. Punkt gazowniczy mieści się w obiekcie rozdzielni w Kluczborku.
Obszarem działania EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Oddział w Opolu Rejon Dystrybucji w Kluczborku jest miasto i gmina Kluczbork, miasto i gmina Byczyna oraz gmina Lasowice Wielkie. Za wodociągi i kanalizację w Gminie Kluczbork odpowiada spółka „HYDROKOM”.
Zagrożenia hydrologiczne obejmują m.in. obszary wzdłuż rzeki Stobrawy (jaz Grabarnia, rozrząd wodny), gdzie przy dużej wodzie zalane są ogródki działkowe przy ulicy Kluczborskiej w Ligocie Górnej i Ligocie Zameckiej oraz tereny Szpitala w Kluczborku. Rzeka Struga (jaz Cygany) oraz Baryczka na całej swojej długości również stanowią potencjalne zagrożenie. Miejscowości takie jak Kostów, Komorzno, Szymonków, Bąków, Lasowice Małe, Chudoba, Szumirad, Święciny i Byczyna są narażone na podtopienia.
Działalność Komendy Powiatowej PSP w Kluczborku i Stan Bezpieczeństwa (2009)
Analiza Nieprawidłowości i Pożarów
W 2009 roku na terenie powiatu kluczborskiego podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono zmniejszenie ilości nieprawidłowości w stosunku do roku poprzedniego. Na jedną kontrolę przypadło 3,04 nieprawidłowości, natomiast w stosunku do skontrolowanych obiektów ilość nieprawidłowości wyniosła 1,7.
Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Kluczborku odnotowała w 2009 roku 315 pożarów, co oznacza spadek ich liczby o 12% w porównaniu do roku poprzedniego. Zdecydowana większość (305, czyli 97%) powstałych pożarów to pożary małe. Rozkład pożarów w stosunku do grup obiektów oraz przyczyn ich powstawania (w tym wady i niewłaściwa eksploatacja urządzeń i instalacji elektrycznych) był podobny do lat ubiegłych.
W 2009 roku odnotowano jeden duży pożar, który powstał w miejscowości Łowkowice i objął stertę słomy o wymiarach 40x20x6 metrów. Akcja gaśnicza trwała 23 godziny i 40 minut, wzięło w niej udział 37 ratowników z PSP i OSP.
Działania Edukacyjne i Taktyczne
W 2009 roku Komenda Powiatowa PSP w Kluczborku prowadziła szereg działań prewencyjnych i edukacyjnych:
- Przeprowadzono 5 kontroli dotyczących letniego/zimowego wypoczynku dzieci i młodzieży.
- W ramach akcji „Otwarte strażnice” przyjęto 15 grup młodzieży szkół podstawowych i gimnazjalnych, w sumie około 420 uczniów.
- Zorganizowano szkolenia z zakresu pierwszej pomocy medycznej dla 5 grup (180 uczniów) ze szkół podstawowych.
- W dniu 30.09.2009r. przeprowadzono ćwiczenia taktyczne pod kryptonimem „KOLEJ 2009” z Powiatowym Zespołem Zarządzania Kryzysowego w Kluczborku. Tematem ćwiczeń było bezpieczeństwo w środkach komunikacji publicznej oraz współpraca z Policją, Pogotowiem Ratunkowym, Służbą Ochrony Kolei oraz innymi służbami powiatu kluczborskiego.
Rola KP PSP w KSRG
Na terenie powiatu kluczborskiego wiodącą rolę w realizacji wszystkich podstawowych zadań Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) pełni Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Kluczborku. W 2009 roku Komenda Powiatowa PSP w Kluczborku przekazała samochód pożarniczy IVECO GCBA 4/32 na stan OSP w Bogacicy.
Analiza stanu bezpieczeństwa powiatu w zakresie ochrony przeciwpożarowej za rok 2009 wykazała, że rozkład zagrożeń pożarowych na terenie powiatu nie uległ zmianie w stosunku do lat poprzednich. Stwierdzono, że stosunkowo duża ilość nieprawidłowości powodujących zagrożenie życia ludzi w obiektach użyteczności publicznej, zwłaszcza w szkołach i przedszkolach, systematycznie maleje. Rozmieszczenie jednostek KSRG w stosunku do obiektów stwarzających największe zagrożenie pożarowe w powiecie zapewnia przeprowadzenie sprawnej i skutecznej akcji ratowniczo-gaśniczej.
Historia i Rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej w Bąkowie
Początki Jednostki i Komendanci
Ochotnicza Straż Pożarna w Bąkowie została założona w 1928 roku. Pierwszym Komendantem OSP Bąków był Wielgos Walter. Do czasu II Wojny Światowej stanowisko Komendantów pełnili jeszcze druhowie Fleigier i Majnhard. Na czas Wojny działalność Straży została zawieszona.
W powojennej historii jednostki stanowisko Komendantów OSP pełnili m.in.: Bauman, H. Libera, Mieżwiak, E. Knopik, E. Sylla, J. P. Drapiewski, M. Sowa, Z. J. Zieliński, A. Koszela, J. Pawłowicz, M. (i inni).
Wyposażenie i Flota Pojazdów
W 2010 roku OSP Bąków przyjęła od Komendy Policji Wojewódzkiej w Opolu pojazd FORD TRANSIT, który w czynie społecznym został przystosowany na potrzeby jednostki. Służył on do roku 2013, po czym za symboliczną sumę został przekazany innej jednostce OSP.
W lutym 2013 roku, za zgodą burmistrza gminy Kluczbork, pana Kielara, OSP Kuniów przekazała jednostce w Bąkowie samochód ratownictwa technicznego IVECO MAGIRUS. Dzięki funduszom pozyskanym z Urzędu Miasta i Gminy Kluczbork, Starostwa Powiatowego w Kluczborku, Samorządu Województwa Opolskiego, Sołectwa Wsi Bąków oraz sponsorów i przyjaciół jednostki, w 2022 roku udało się wymienić wysłużone pojazdy na młodsze.
Współpraca Międzynarodowa
Od 2014 roku w historii OSP Bąków przewija się również wątek czeski. W tym roku, podczas wyjazdu organizowanego przez Gminę Kluczbork, strażacy z Bąkowa zwiedzali Mikroregion ZAHORAN. Zapoczątkowana została wówczas nieformalna współpraca i przyjaźń ze strażakami z czeskich jednostek SDH PARSOVICE i SDH RAKOV, którzy starają się spotykać w miarę regularnie.
Wybrane Interwencje Ochotniczej Straży Pożarnej w Bąkowie
OSP Bąków regularnie interweniuje w szerokim spektrum zdarzeń na terenie swojej gminy i powiatu. Analiza zgłoszeń wskazuje na różnorodność działań ratowniczo-gaśniczych i technicznych. Poniżej przedstawiono wybrane typy interwencji, które ilustrują zakres działalności jednostki.
Pożary
- Wielokrotnie jednostka była dysponowana do pożarów sadzy w kominach, m.in. przy ulicach Wolności, Tartacznej i Kościuszki w Bąkowie.
- Często dochodziło do pożarów poszycia leśnego, traw i nasypów kolejowych, np. przy stacji PKP w Bąkowie, na trasie Kluczbork - Olesno oraz między Bąkowem a Kluczborkiem, często spowodowanych nagłym hamowaniem pociągów lub nieostrożnością.
- Odnotowano również pożary obiektów i pojazdów, takie jak pożar ciągnika rolniczego na polu w miejscowości Wrzosy, zadymienie w pustostanie (pałacu) w Bąkowie (gdzie ujawniono palące się drzwi), pożar miału węglowego w wagonach kolejowych, pożar warsztatu stolarskiego i obory w Bogdańczowicach, czy pożar busa przy ulicy Leśnej w Bąkowie.
Zdarzenia Drogowe
- OSP Bąków wielokrotnie uczestniczyła w akcjach związanych z wypadkami drogowymi na Drodze Krajowej 11 (m.in. na odcinkach Bąków-Kluczbork, Bąków-Dobrzyny, Kolonia Ciarki, Ligota Górna), w tym zderzeniach czołowych, najechaniach na tył pojazdu, uderzeniach w bariery energochłonne czy drzewa, a także zdarzeniach z udziałem motocyklistów. W jednym z wypadków na DK11 w Kolonii Ciarki doszło do zderzenia busa (transportującego leki) z samochodem ciężarowym.
- Jednym z poważniejszych incydentów był wypadek samochodu ciężarowego marki DAF z naczepą, przewożącego blisko 4300 sztuk kurczaków, który zjechał z drogi i spadł ze skarpy na obwodnicy Kluczborka (DK45).
- Strażacy interweniowali także przy plamach substancji ropopochodnych (olej) na DK 11 oraz ulicach Bąkowa (Wolności, Szkolna), neutralizując zagrożenie.
Usuwanie Zagrożeń Miejscowych i Środowiskowych
- Znaczącą część działań stanowiło usuwanie skutków silnych wiatrów i burz, w tym przewróconych drzew i niebezpiecznie zwisających gałęzi blokujących przejazd na DK 11 oraz drogach powiatowych (np. między Bąkowem a Jamami, Bąkowem a Brzezinką, a także na ulicach Bąkowa: Wolności, Szkolnej, Braci Bassy, Leśnej, Tartacznej), a także gałęzi zagrażających budynkom lub uszkadzających infrastrukturę (jak wiatę przystankową).
- Prowadzono również akcje związane z usuwaniem gniazd niebezpiecznych owadów (szerszenie, osy) z terenów publicznych i obiektów użyteczności publicznej, takich jak kościół, ośrodek wypoczynkowy czy Szkoła Podstawowa w Bąkowie.
- Inne interwencje obejmowały udrożnienie przepustów (ul. Wolności w Bąkowie), pomoc innym służbom (policji, pogotowiu), takie jak otwarcie mieszkania w przypadku braku kontaktu z osobą wewnątrz, ratowanie uwięzionych zwierząt (pies uwięziony w przepuście) oraz uprzątanie zanieczyszczeń (tłuczeń wysypany z samochodu ciężarowego na zakręcie DK 11 w Bąkowie).