Artykuł przedstawia rys historyczny oraz kluczowe aspekty działalności Ochotniczych Straży Pożarnych związanych z miejscowościami Baranów Sandomierski i Wola Baranowska, omawiając ich powstanie, rozwój, wyposażenie oraz znaczące wydarzenia, które ukształtowały ich obecny charakter.
Ochotnicza Straż Pożarna w Baranowie Sandomierskim (założona w 1858 roku)
Działalność tej jednostki jest jedną z najdłużej udokumentowanych w regionie. Od początku istnienia Straży Pożarnej istniała ścisła współpraca z Zarządem Miejskim i Radą Miejską, które nigdy nie szczędziły funduszy na rozwój straży, zakup mundurów, sprzętu i innych niezbędnych elementów.
Początki i pierwsi naczelnicy
- Pierwszym naczelnikiem Straży Pożarnej został Feliks Krauz, który w życiu prywatnym pełnił obowiązki pełnomocnika dóbr hrabiny Krasickiej. Obowiązki naczelnika pełnił w latach 1858-1865, po czym przyjął obowiązki Burmistrza Miasta.
- W okresie, kiedy naczelnikiem był Feliks Krauz, czyli w latach 1858-1865, Straż otrzymała ręczną, przenośną sikawkę. Był to hydrofor wbudowany w dębową beczkę z jedną dźwignią oraz 20 metrami węża wylotowego.
- Po nim naczelnikiem został były Burmistrz Michał Zelis.
- Od 1875 roku funkcję naczelnika objął Franciszek Solarski i pełnił ją do 1878 roku.
- Następnie krótko naczelnikiem był Edmund Solarski, a po nim funkcję tę powierzono mistrzowi kominiarskiemu Stanisławowi Barańskiemu, który pełnił ją do 1900 roku.
Kluczowe wydarzenia i rozwój do II Wojny Światowej
- W 1898 roku Straż brała udział w gaszeniu dużego pożaru Zamku oraz wyjeżdżała na pomoc do tak odległych miejscowości jak Mielec czy Mokrzyszów.
- Na lata 1902-1911 przypadła działalność naczelnika Stanisława Satary.
- W 1908 roku Straż w Baranowie Sandomierskim obchodziła 50-lecie istnienia. Ze składek obywateli miasta i pomocy gminy został ufundowany sztandar dla straży z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej z jednej strony, a świętym Florianem z drugiej strony oraz orłem polskim zrywającym się do lotu na drzewcu sztandaru.
- W czasie I wojny światowej szeregi polskiego wojska musieli zasilić strażacy, łącznie z naczelnikiem Stanisławem Satarą. Reorganizację straży przeprowadził Franciszek Satara, angażując w jej szeregi pozostałą w miasteczku młodzież.
- Kolejnym naczelnikiem straży został Ludwik Krzemiński, a prezesem Walenty Kucharski - prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Były to lata 1919-1929, kiedy to dla straży zakupiono nowe mundury ze środków Zarządu Miejskiego, a Burmistrzem był wówczas Jan Drzewiński.
- W 1925 roku rozpoczęto budowę remizy strażackiej w czynie społecznym.
- Od 1929 roku funkcję naczelnika pełnił Jan Klarman „Jedynak”. W tym czasie na wyposażenie nowej straży zakupiono motopompę ze środków Państwowego Zakładu Ubezpieczeń.
- Staraniem Burmistrza Drzewińskiego, a zarazem prezesa straży, w 1937 roku zakupiono autopogotowie marki Ford, którego wykonawcą była firma poznańska.
- W 1939 roku, wraz z rozpoczęciem II wojny światowej, autopogotowie zostało skonfiskowane, a strażacy przeszli do pracy konspiracyjnej.
Okres powojenny i modernizacja
- Po wyzwoleniu w 1945 roku naczelnikiem został Paweł Wilczyński, a po nim kolejno: Władysław Wojnarowski, Ludwik Lipski, Wojciech Wojnas i Józef Patkowski.
- Kiedy kolejny raz naczelnikiem został Jan Klarman „Jedynak”, Straż otrzymała samochód marki DODGE z beczką.
- W 1956 roku straż otrzymała nowy sztandar, który posiada do chwili obecnej. Przystąpiono do rozbudowy strażnicy, dostosowując ją do istniejących potrzeb.
- W 1966 roku obchodzono uroczyste 1000-lecie Państwa Polskiego. Prezesem jednostki był Tadeusz Paź, a naczelnikiem Jan Klarman „Jedynak”. Straż obchodziła wówczas 108 rocznicę powstania.
- Straż Pożarna w Baranowie Sandomierskim liczyła wówczas 30 członków posiadających różne stopnie wyszkolenia. Władze Miasta i Powiatu Tarnobrzeskiego, doceniając działalność i historię jednostki, przekazały strażakom nowy samochód pożarniczy Star 25.
- W 1967 roku, po rezygnacji naczelnika Jana Klarmana „Jedynaka”, naczelnikiem został Andrzej Ciejka, a prezesem Emil Madej, pełniący wcześniej funkcję gospodarza.
- Dokonywano prób rozbudowy remizy, lecz nie spotkało się to z poparciem władz miejskich.
- Od 1974 roku ponownie prezesem został Tadeusz Paź i pełnił tę funkcję do 1983 roku. Z inicjatywy naczelnika Andrzeja Ciejki powstała męska i żeńska drużyna młodzieżowa.
Nowa era i współczesność (od lat 80. XX wieku)
- W latach 1983-1986 nastąpiło chwilowe załamanie działalności OSP oraz częste zmiany w Zarządzie.
- W 1986 roku prezesem zostaje Emil Madej, a naczelnikiem Marian Patkowski.
- W 1988 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Baranowie Sandomierskim obchodziła 130-lecie istnienia.
- W 1989 roku nastąpiło uroczyste przekazanie nowego samochodu marki Star 244, sfinansowanego prawnie w całości przez Komendę Wojewódzką Straży Pożarnej w Tarnobrzegu, który jest eksploatowany do chwili obecnej.
- Od 1991 roku prezesem jednostki jest Eugeniusz Baran, a naczelnikiem Andrzej Ciejka.
- W 1992 roku przystąpiono do rozbudowy remizy. Dzięki zaangażowaniu druha Kazimierza Ślęzaka i Eugeniusza Barana, w niedługim czasie postawiono dwa boksy garażowe ładnie wykomponowane do istniejącego budynku.
- W 1998 roku jednostka obchodziła 140-lecie swojego istnienia w rozbudowanym i wykończonym obiekcie.
- W 2008 roku, dzięki staraniom druha Andrzeja Ciejki i Waldemara Grabskiego przy pomocy Komendy Wojewódzkiej PSP w Rzeszowie, OSP pozyskała podwozie samochodu ciężarowego marki Star 266, które przekazała do karosacji na samochód pożarniczy. Zostaje on uroczyście włączony do działań operacyjnych 1 czerwca 2008 roku z okazji jubileuszu 150-lecia OSP w Baranowie Sandomierskim.
- Podczas tej uroczystości jednostka otrzymała nowy sztandar ufundowany przez mieszkańców miasta Baranów Sandomierski, który w imieniu mieszkańców wręczył Przewodniczący Rady Osiedla Piotr Chwałek.
- W 2011 roku, na Zebraniu sprawozdawczo-wyborczym, ze względu na stan zdrowia, z funkcji Prezesa rezygnuje wieloletni Prezes OSP druh Eugeniusz Baran. Na tym samym zebraniu zostaje wybrany nowy Zarząd jednostki, a Prezesem zostaje wieloletni skarbnik druh Henryk Róg. Naczelnikiem wybrany został druh Waldemar Grabski. Jednostka kontynuuje swoją działalność operacyjno-ratowniczą na wysokim poziomie.
- W 2013 roku Zarząd podejmuje inicjatywę pozyskania nowego samochodu ratowniczo-gaśniczego. Wspólnie z Prezesem miejsko-gminnym druhem Jackiem Hynowskim, jednocześnie Burmistrzem Miasta i Gminy Baranów Sandomierski, podejmują działania na rzecz pozyskania nowoczesnego samochodu.
- W grudniu 2014 roku samochód pożarniczy GBA marki IVECO stanął w garażu jednostki.
- 2 stycznia 2015 roku samochód został wprowadzony do podziału bojowego. Akt wprowadzenia wręczył na ręce naczelnika jednostki druha Waldemara Grabskiego Komendant Miejski PSP w Tarnobrzegu mł. bryg. Poświęcenie samochodu odbyło się 17 maja 2015 roku w Baranowie Sandomierskim, podczas miejsko-gminnych obchodów Dnia Strażaka. Poświęcenia dokonał kapelan strażaków.
- 27 lutego 2016 roku na zebraniu sprawozdawczo-wyborczym podsumowano działalność Zarządu ostatniej kadencji, wybrano nowy Zarząd i Komisję Rewizyjną. Ponownie Prezesem jednostki zostaje wybrany druh Henryk Róg, a Naczelnikiem druh Mariusz Nowak.
Ochotnicza Straż Pożarna w Woli Baranowskiej (założona w 1907 roku)
Pierwsze wzmianki dotyczące powstania straży ogniowej na Woli Gołego (dawna nazwa Woli Baranowskiej) datowane są na rok 1896. Właściwa data powstania OSP Wola Baranowska to 20 sierpnia 1907 roku, kiedy to jednostka została zarejestrowana w poczet Związku Ochotniczych Straży Pożarnych we Lwowie.
- Pierwszymi założycielami byli: Jan Babiuch, Wojciech Maderak, Józef Mrzygód, Jan Kłos, Jan Durda, Jan Lis, Fabian Bernat, Jan Polek i Roman Bochniewicz.
- Pierwszy sprzęt gaśniczy jednostki stanowiły drewniane sikawki, siekiery, bosaki, tłumice oraz dwutłokowa sikawka ręczna na podwoziu jezdnym. Sprzęt przechowywany był w drewnianej szopie, która służyła strażakom aż do 1948 roku.
- W 1946 roku, dzięki dużemu wkładowi mieszkańców i licznych ochotników, podjęto budowę remizy i oddano ją do użytku w ciągu dwóch lat.
- Około 1950 roku ze środków społecznych została zakupiona motopompa typu DKW i służyła do lat 60.
- Pierwszym samochodem jednostki był STAR-20GM przekazany przez Fabrykę Firanek w Skopaniu. Służył on strażakom do 1978 roku.
- Potem zastąpiony został przez Stara 26 GBAM przekazanego przez Komendę Rejonową PSP w Tarnobrzegu, który w 1993 roku wymieniono na wojskowy wóz terenowy STAR-660. Tenże pojazd karosowano w Osinach na wóz bojowy.
- W 1997 roku, z inicjatywy Komendanta Gminnego ZOSP RP, później Burmistrza Miasta i Gminy Baranów Sandomierski Kazimierza Ślęzaka, podjęto rozbudowę starej remizy przy znacznym udziale strażaków i mieszkańców sołectwa.
- W 2002 roku Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Tarnobrzegu przekazała samochód marki Jelcz-GCBA, który służył do 2011 roku.
- W 2007 roku jednostka obchodziła jubileusz stulecia. Z tej okazji mieszkańcy sołectwa ufundowali Sztandar, który został odznaczony najwyższym odznaczeniem korporacyjnym - ZŁOTYM ZNAKIEM ZWIĄZKU. Jednostka powitała również figurę Świętego Floriana.
- W 2009 roku, decyzją Zarządu OSP, została powołana 34-osobowa Jednostka Operacyjno-Techniczna II kategorii.
Ochotnicza Straż Pożarna w Baranowie (założona w 1908 roku)
OSP w Baranowie została założona w sierpniu 1908 roku z inicjatywy miejscowej społeczności. Wśród głównych założycieli należy wymienić przede wszystkim księdza Władysława Grabowicza - ówczesnego proboszcza parafii, a także: Jana Kariorę, Bronisława Mączkę, Mikołaja Szymanka, Stanisława Szymanka, Franciszka Wiaka i Stanisława Stępkowskiego.
Początki działalności tej jednostki nie były łatwe. Władzom carskim nie zależało na istnieniu polskich organizacji strażackich. Dopiero czwarta próba utworzenia straży zakończyła się sukcesem, chociaż nadal był widoczny opór władzy. Ostatecznie, w 1915 roku, jednostka zaczęła funkcjonować.
15 czerwca 2008 roku odbyły się uroczystości, które rozpoczęły się Mszą Świętą, podczas której poświęcono figurkę Świętego Floriana. Decyzją Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej OSP w Baranowie nadano Złoty Znak Związku.
Cele i statutowa działalność Ochotniczej Straży Pożarnej
Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych, zgodnie ze statutem, obejmuje szeroki zakres zadań na rzecz bezpieczeństwa i społeczności lokalnej:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organizacjami samorządowymi i innymi podmiotami.
- Udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz niniejszego statutu.
- Inicjowanie i organizowanie zajęć z zakresu udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej.
- Działania na rzecz ochrony środowiska.
- Organizowanie pomocy charytatywnej.
- Wspomaganie rozwoju społeczności lokalnych na terenie określonym w art. [brak danych].