Artykuł przedstawia kompleksowe informacje dotyczące Ochotniczej Straży Pożarnej w Bogorii Skotnickiej oraz bogatej historii samej wsi, jej położenia, walorów przyrodniczych i społecznych.
Bogoria Skotnicka - Położenie i Charakterystyka
Wieś Bogoria Skotnicka to jedna z 28 wiosek, należąca do gminy Samborzec. Zajmuje powierzchnię 372,09 ha i liczy 404 mieszkańców, w tym 213 kobiet i 191 mężczyzn. Położona jest w malowniczej okolicy: od południa nad Wisłą, od północy oblana jeziorem Bogoryjskim, od północnego wschodu graniczy ze wsią Zajeziorze, od wschodu z Ostrołęką, a dawniej także z nieistniejącym już przysiółkiem - wioską zwaną Pocieszka. Od zachodu sąsiaduje ze wsią Skotniki i Kamieńcem Wisłockim, leżącym już na terenie gminy Koprzywnica.
Historia i Ród Bogoriów
Początki Wsi i Legenda Rodu
Pierwsze wzmianki o wsi Bogoryja pochodzą z XI wieku i są związane z legendą rodu Bogoriów. W przywileju klasztoru na Świętym Krzyżu, datowanym na 1069 rok, miał być wspomniany rycerz Michał zwany Bogoryją. Walcząc u boku króla Bolesława Śmiałego w bitwie z Dołowcami pod Snowskiem, wyróżnił się on niebywałym męstwem i odwagą. Kilkakrotnie ranny nie wycofał się z pola bitwy, lecz trwał na posterunku, aż do ostatecznego zwycięstwa. Król w uznaniu jego zasług w walce nadał mu herb, w którym na czerwonym polu widnieją dwie złamane strzały odwrócone od siebie grotami. Bogoria to stary polski herb szlachecki związany z zawołaniem (krzykiem) „Bogoryja”. Pierwotnie herb używany był przez ród Bogoriów, a w późniejszych epokach herbu tego używali także potomkowie Bogoriów - Skotniccy.
Związki z Jarosławem ze Skotnik
Najstarszy wizerunek herbu widnieje na pamiątkowej tablicy z czasu buntu żaków w Bolonii (Włochy) w 1321 roku. Na tablicy tej widnieją postacie trzech syndyków pośredniczących w rokowaniach pomiędzy studentami a miastem, wśród nich widoczny jest również Jarosław ze Skotnik i jego herb Bogoryja. Do buntu doszło w czasie pobytu Jarosława na studiach.
Znaczenie Rodu Bogoriów i Mikołaj Bogoria
Bogoriowie to ród rycerski, a ich rodową siedzibą były Skotniki. Był to możny ród, którego członkowie piastowali ważne stanowiska w Małopolsce i Ziemi Sandomierskiej. W 1166 roku w bitwie z Prusami poległ książę Henryk Sandomierski. Większa część Ziemi Sandomierskiej przypadła Bolesławowi Kędzierzawemu, część uzyskał Mieszko III. Jak podają kroniki, miejscowość Bogoria należała wówczas do księżnej Marii (drugiej żony Bolesława IV Kędzierzawego), która była właścicielką tych okolic do 1167 roku. Po objęciu z kolei Ziemi Sandomierskiej we władanie przez Kazimierza II Sprawiedliwego osadę Bogoryja wraz z okolicznymi osadami otrzymał Mikołaj Bogoria. Stał się również właścicielem rozległych dóbr w Ziemi Sandomierskiej i dzisiejszym Podkarpaciu.
Mikołaj Bogoria był pierwszym sławnym rycerzem i komesem, najstarszym znanym przodkiem, od którego wywodzi się ród Bogoriów. Żył on w latach 1150-1232. Jako komes, wybrany przez króla Kazimierza Sprawiedliwego spośród najbardziej zaufanych ludzi w owych czasach, był urzędnikiem królewskim zarządzającym grodem i pilnującym poboru podatków. Na swoim zaś terenie sprawował władzę sądowniczą i dowodził wojskiem. Przy współudziale króla Kazimierza II w 1185 roku Mikołaj Bogoria - wojewoda sandomierski - ufundował klasztor w Koprzywnicy i sprowadził grupę 24 zakonników z francuskiego klasztoru Morimond, jednej z czterech filii macierzystego dla cystersów klasztoru w Citeaux. Przekazał na uposażenie swojej donacji majętności z okolicy Sandomierza (Świężyce), na Podkarpaciu m.in. Jasło oraz krakowski Łęg. Mikołaj Bogoria to jedyny rycerski fundator opactwa cysterskiego w Księstwie Sandomierskim.
Władze i Życie Społeczne Wsi
Sołtysi Bogori Skotnickiej
Przed II wojną światową sołtysem wsi Bogoria Skotnicka był Władysław Ćwiek. W czasie wojny funkcję tę piastował Stanisław Kanios. Po nim sołtysem dwukrotnie był Jan Zych, a następnie Jan Zasuwa. Aktualnie sołtysem wsi Bogoria jest Andrzej Trzaska. Z Bogorii pochodził także ksiądz Zwierzchowski.
Wiejska Kapela Ludowa
W historycznych zbiorach rodziny Bryłów zachowało się zdjęcie wiejskiej kapeli ludowej z lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku, co świadczy o bogatym życiu kulturalnym społeczności.
Wyzwania i Rozwój - Powodzie i Infrastruktura
Teren, na którym położona jest wioska, to teren zalewowy. Częste wylewy Wisły i Koprzywianki powodowały w przeszłości liczne powodzie i podtopienia. Stąd też, jak podają źródła, wynikała decyzja rodu Bogoriów o przeniesieniu rodowego miejsca do nieco wyżej położonych sąsiednich Skotnik. Podczas wielkiej powodzi w lutym 1892 roku woda zalała m.in. Skotniki, Bogoryję, Kamieniec, Świężyce, Kępę Krzcińską, Radowąż, Zarzecze i inne miejscowości. Podczas kolejnej powodzi - w lipcu 1934 roku - poziom wody doszedł do wysokości 30 cm ponad próg kościoła św. Jana Chrzciciela w Skotnikach i zalał świątynię.
W odpowiedzi na te wyzwania, w 1936 roku zapadła decyzja w sprawie budowy wałów ziemnych na Wiśle oraz wykonania nowego koryta i skierowania ujścia rzeki Koprzywianki do Wisły pod Sandomierzem. Wcześniej Koprzywianka wpływała do Wisły na wysokości Bogorii i Ciszycy w Kamieńcu. Jeszcze dziś można odszukać ślady prastarego koryta rzeki. Na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku wały wiślane dodatkowo podwyższono i umocniono, co znacznie zwiększyło bezpieczeństwo mieszkańców.
Wisła i powódź. Biała Góra i zamknięte wrota przeciwpowodziowe
Ochotnicza Straż Pożarna w Bogorii Skotnickiej
Historia i Budynek Remizy
W 1927 roku w Bogorii Skotnickiej założono Ochotniczą Straż Pożarną (OSP). Pierwszym naczelnikiem OSP w tej miejscowości był Jan Paciocha. W 1949 roku z inicjatywy i z pomocą mieszkańców wioski wybudowany został budynek remizy strażackiej, który do dziś służy lokalnej społeczności.
Cele i Działalność OSP
Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu. Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Bogorii Skotnickiej obejmuje szereg kluczowych zadań:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Branie udziału w akcjach gaśniczo-ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
Wisła i powódź. Biała Góra i zamknięte wrota przeciwpowodziowe
Okresy Zaborów i II Wojny Światowej
W czasie zaborów i państwowej niewoli wieś Bogoria znajdowała się w zaborze rosyjskim, przy granicy zaborów austriackiego i rosyjskiego. Rzeka Wisła stanowiła wówczas naturalną granicę zaborów. W okresie międzywojennym budynek pozostały po stanicy dawnych pograniczników carskich wykorzystano na utworzenie w nim dwuklasowej szkoły powszechnej. W czasie II wojny światowej, w sierpniu 1944 roku, w Bogorii utworzono tymczasowe lotnisko wojskowe, które w styczniu 1945 roku służyło wojskom radzieckim do przerzutu broni i amunicji na front.
Współczesne Atrakcje i Walory Przyrodnicze
Rozwój Turystyki
W niedalekiej przyszłości przez Bogorię Skotnicką przebiegać będzie trasa rowerowa łącząca 5 województw Polski Wschodniej, co przyczyni się do rozwoju turystyki w regionie. Przez miejscowość wiedzie także Sandomierski Szlak Jabłkowy, którego głównymi atrakcjami są gospodarstwa agroturystyczne, lokalne rękodzieło oraz walory historyczne i krajobrazowe tego regionu, oferując turystom unikalne doświadczenia.
Flora i Fauna Regionu
Ze względu na położenie wioski pomiędzy akwenami wodnymi, jakimi są jeziora i płynące rzeki, występują tu jak nigdzie indziej rzadkie gatunki i okazy fauny i flory. Nad jeziorem Bogoryjskim można miło i pożytecznie spędzić wolny czas, a także powędkować, licząc na złowienie okazałego szczupaka, karasia, lina, okonia czy „japończyka”. To piękne jezioro, porosłe trzciną, pałką wodną, szuwarami, tatarakiem, lilią wodną czy niezapomnianymi z filmu „Noce i dnie” nenufarami, niestety, ostatnio jest opuszczone i zapomniane. Zajmuje ono powierzchnię blisko 8 hektarów i, niestety, coraz bardziej zarasta oraz zmniejsza swoją powierzchnię i głębokość.
Wisła i powódź. Biała Góra i zamknięte wrota przeciwpowodziowe
Miejsca Pamięci i Wiary
W miejscowości zachowały się trzy krzyże przydrożne i jedna figura Matki Boskiej Niepokalanej, które stanowią świadectwo wiary mieszkańców tej miejscowości. Dodatkowo, na posesji Jana Kowalskiego znajduje się drewniana kapliczka z 2013 roku, będąca lokalnym punktem kultu.
