Historia i Współczesność Biernacic

Biernacice to wieś położona w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Wartkowice, około 3 km na wschód od Uniejowa. Do 1937 roku miejscowość była siedzibą gminy Biernacice, a w latach 1975-1998 administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Pierwsze Wzmianki i Wczesne Dzieje

Pierwsza pisana wzmianka o wsi pochodzi z 1392 roku, gdzie wspomniani są Dasz de Bernaczicz i Jan de Bernaczicz. Kolejne zapisy z 1396 roku wymieniają Jana Liska de Bernacice, a z 1399 roku Stanislausa Pellę de Bernaczice i Paulusa de Bernaczice. W XV wieku wieś stanowiła własność rodu Pomianów z Niewiesza, którzy przyjęli nazwisko Biernackich. W 1404 roku Jarand, syn Stanisława Pelli z Biernacic, studiował na Akademii Krakowskiej. W XVI wieku Biernacice były częścią parafii Niewiesz, w dekanacie i archidiakonacie uniejowskim. W latach 1511-1518 oraz 1552-1553 figurują jako własność szlachecka w powiecie szadkowskim, województwie sieradzkim.

Właściciele i Rozwój Majątku

Przez długi czas Biernacice były własnością rodzin Skotnickich, Pstrokońskich, a w XVIII wieku Biernackich. Następnie majątek przeszedł w ręce Mycielskiego. Od 1848 roku właścicielami byli Feliks Lisiecki, a później Artur Dzierzbicki. Feliks Lisiecki, sąsiad i drużba na weselu Marii i Jarosława Konopnickich, ofiarował Biernacice jako wiano swojej córce, żonie Artura Dzierzbickiego. Dzierzbicki, po wykupieniu od Konopnickich Bronowa, stał się jednym z bogatszych ziemian w okolicy. Działalność obywatelska poprzedniego i teraźniejszego właścicieli zasługuje na zaznaczenie z tego względu, że nabywając sąsiednie pustkowia, zamieniali je na pięknie zabudowane folwarki, pod nową kulturę ziemi, konserwując wytrzebione lasy, zagajając wydmy i nieużytki. Majątek wraz z folwarkiem Bronówek liczył 86 włók, z czego po skolonizowaniu i uwłaszczeniu przy folwarku pozostało 43 włóki dobrej, żytniej ziemi. Gospodarstwo było urządzone postępowo, posiadało dobry inwentarz, gorzelnię, murowane budowle oraz piękny dom z starannie utrzymanym ogrodem. Las wysokopienny obejmował 7 włók, a zagajniki 8 włók. Obecnie, po dawnym założeniu dworskim, pozostały ruiny murowanego dworu Dzierzbickich i spichlerz, otoczone resztkami parku z dobrze zachowanymi stawami. Dwór znajduje się obecnie w rękach prywatnych mieszkańca Warszawy. Dawniej pałac w Biernacicach posiadał wąskotorowe połączenie kolejowe z siecią kolejek kujawskich.

Demografia i Administracja

W 1827 roku Biernacice liczyły 24 domy i 214 mieszkańców. Gmina Biernacice należała do sądu gminnego okręgu I w Świnicy Warckiej, ze stacją pocztową w Uniejowie, oddaloną o 25 wiorst od Turka, a jej ludność wynosiła 2448 osób. Dane statystyczne z XIX wieku wskazują, że wieś i folwark Biernacice w powiecie tureckim, w gminie Biernacice, miały 22 budynki mieszkalne w wsi i 8 na folwarku. Całkowita ludność wsi wynosiła 149 osób (72 mężczyzn, 77 kobiet), a folwarku 204 osoby (99 mężczyzn, 105 kobiet). Większość ludności (140 w wsi, 204 na folwarku) była wyznania rzymskokatolickiego, z 9 mieszkańcami wyznania mojżeszowego w wsi. Wszystkie osoby zadeklarowały narodowość polską.

Życie Codzienne i Dokumenty Historyczne

Źródła archiwalne, takie jak księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie (Agad), dostarczają wielu szczegółów dotyczących życia w Biernacicach. W 1619 roku odnotowano chrzest Łukasza Seweryna, syna Melchiora Sławianowskiego i Marianny Skotnickiej. W 1671 roku wspomniano o chrzcinach córki Katarzyny Biernackich, z udziałem Ewy Skotnickiej z Biernacic jako matki chrzestnej. Z 1746 roku pochodzi zapis o chrzcie Grzegorza Józefa, syna Fabiana i Konstancji Potockich. Dokumenty z 1767 roku opisują wieś Biernacice jako pozbawioną dworu, z mizernym folwarkiem, który potrzebował wielu reparacji. Zboża, takie jak żyto (ok. 50 kop), owies (ok. 15 kop) i jęczmień (ok. 20 kop), były uprawiane, jednak obora była w złym stanie. W tym samym roku odnotowano chrzest Crescentusa Onufrego, a w 1786 roku chrzest Jana Kantego, syna Marcina Świejkowskiego i Petroneli. W marcu 1786 roku urodzeni Stanisław i Baltazar oraz Balbina i Tekla zostali ochrzczeni.

Ugody i Spory Majątkowe

W 1786 roku w Sieradzu zawarto ugodę majątkową (komplanację) między rodzinami Skotnickich i Łosiów. Dokument ten regulował wzajemne rozliczenia finansowe i gospodarcze po wygaśnięciu umowy zastawu. Wojciech Łoś, posiadający w zastawie część majątku w Biernacicach, zwracał ziemię Skotnickim, pozostawiając własne uprawy (26 składów żyta i 57 składów jarzyny) oraz nową stodołę, którą wybudował. Za to otrzymał zwrot kosztów w wysokości 225 złotych polskich od Antoniego Skotnickiego. W 1787 roku Jakob Chlewski, zastawny posesor połowy wsi Biernacice, zaskarżył gromadę Woli Przedmiejskiej do Mazowa o nieuprawnione wizje i uszczuplanie gruntów Biernackich. Twierdził, że Wola Przedmiejska, Szarów Księży, Ubysław i miasto Uniejów nie mogą obejść się bez gruntów Biernackich, które od dawna były obrabiane przez dziedziców Biernacic. Również miasto Uniejów, pędząc inwentarz do Boru Biernackiego, czynszowało za las od obywateli.

Sprawy Sądowe

W 1792 roku Jacek Leszczyc Siemiński, chorąży radomski i marszałek Konfederacji Województwa Sieradzkiego, wystawił pozew sądowy przeciwko Antoniemu Skotnickiemu, oskarżając go o zniesławienie i potwarz. Skotnicki miał rozpowszechniać fałszywe twierdzenia, jakoby Zabłocki planował go zabić i pobił jego żonę. Siemiński domagał się ukarania Skotnickiego, unieważnienia jego zarzutów oraz zwrotu kosztów procesowych. W lutym 1793 roku wystawiono kolejny pozew sądowy przeciwko Antoniemu Skotnickiemu, dziedzicowi części dóbr Biernacic, za niesłuszne napastowanie, lżenie i zdradzieckie pobicie Kaspra Morawińskiego w Uniejowie.

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)

W kontekście bezpieczeństwa lokalnego, istotną rolę odgrywa Ochotnicza Straż Pożarna (OSP). Jej głównym celem jest prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami. OSP bierze udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń. Dodatkowo informuje ludność o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi. W ramach swojej działalności OSP rozwija wśród członków kulturę fizyczną i sport, a także prowadzi działalność kulturalno-oświatową i rozrywkową. Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu, a straż uczestniczy i reprezentuje się w organach samorządowych i przedstawicielskich, wykonując również inne zadania wynikające z przepisów o ochronie przeciwpożarowej i statutu.

tags: #osp #goszczanow #pozar #lipicze #olendry