Motto „By iść tam skąd inni uciekają. Po to, by czynić dobro” doskonale oddaje ducha i misję Ochotniczej Straży Pożarnej w Gwdzie Wielkiej. Jest to jednostka, która od dziesięcioleci stoi na straży bezpieczeństwa lokalnej społeczności, aktywnie angażując się zarówno w akcje ratowniczo-gaśnicze, jak i szeroko rozumianą działalność społeczną.
Historia i Początki Jednostki
Nieformalne początki i oficjalne powołanie
Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Gwdzie Wielkiej jest świadectwem oddolnej inicjatywy mieszkańców. Jednostka powstała samoistnie z oddolnej inicjatywy ówczesnych mieszkańców, bez spisywania jakichkolwiek dokumentów i bez informowania władz lokalnych. Na odgłos bicia w dzwon kościelny pierwsi osadnicy zbiegali się do poniemieckiej strażnicy i ratowali dobytek. Tworzyli ją ludzie z różnych środowisk, bez względu na pochodzenie, wiarę, przekonania polityczne czy przeszłość.
Początki istnienia jednostki sięgają przełomu sierpnia i września 1945 roku, kiedy to z inicjatywy mieszkańców zaczęła funkcjonować pierwsza, jeszcze nieformalna struktura. Ten rok przyjmowany jest jako oficjalna data powstania OSP. Oficjalne powołanie nastąpiło jednak nieco później, 28 kwietnia 1946 roku, na zebraniu gromadzkim w miejscowości Groźno - tak nazywała się wówczas obecna Gwda Mała i Gwda Wielka. Siedzibą jednostki stała się remiza pozostała po wcześniejszych mieszkańcach.
Pierwsi członkowie i źródła historyczne
Pierwszymi członkami OSP w Groźnie byli:
- Andrusiak Kazimierz
- Batura Czesław
- Batura Jan - Komisja Rewizyjna
- Bezczyński Jan - Komisja Rewizyjna
- Cichocki Jan - Komendant
- Goździk Tadeusz
- Horyczyn Aleksander - Prezes
- Iwanicki Jan
- Kubicki Stanisław
- Kubicki Roman
- Kupidura Walenty - Sekretarz
- Kuźmiński Marian - Komisja Rewizyjna
- Kuźmiński Tadeusz
- Leniec Bronisław
- Mroczek Bogdan
- Nawrot Czesław
- Nawrot Józef
- Pastuszek Władysław
- Rybak Stanisław
- Staniak Józef
- Stolarczyk Jan - Zastępca Prezesa
- Szczerkowski Bronisław - Skarbnik
- Sztanga Józef
- Szafranowicz Antoni
- Szczerkowski Daniel
- Szczepański Henryk
- Szewiński Andrzej
- Tkaczuk Adam
- Wasilewski Ryszard
- Winiarczyk Marian - Zastępca Komendanta
- Ziółkowski Karol
Powyższe dane pochodzą z jedynego dokumentu, który cudem dotrwał do naszych czasów. Pozostałe dokumenty uległy zniszczeniu w czasie przebudowy remizy w latach 2005-2007. Pozostała część historii OSP odtworzona jest dzięki pamięci ludzkiej, która niestety mogła pomylić niektóre wydarzenia.
Zarządzający jednostką na przestrzeni lat
Ochotniczą Strażą od 1945 roku zarządzali m.in.:
- Druh Horyczyn Aleksander - od 1945
- Druh Lipiński
- Druh Józef Horyd
- Druh Mirosław Kolanus (1994-2002)
- Druh Wiesław Szwałek (2002-2015)
- Druh Marcin Wyszomirski (od 2015 - 2025)
- Druh Robert Serbaluk (od 2025)
Remiza, Sprzęt i Wyposażenie
Rozwój taboru i infrastruktury
Historia taboru straży w Gwdzie Wielkiej jest równie długa co historia samej jednostki. Do pożarów nasi strażacy wyjeżdżali najpierw wozem konnym, następnie ciągnikiem z przyczepą, Starem 25, Starem 29, Starem 244 oraz Jelczem 005. W 2006 roku podczas walnego zebrania sprawozdawczo-wyborczego strażacy poruszyli problem zakończenia budowy remizy oraz przekazania przez Państwową Straż Pożarną w Szczecinku dwóch wozów: ciężkiego i technicznego marki Ford.
W latach 2005-2007 dzięki staraniom Zarządu OSP i radnych remizę wyremontowano. Remont objął dodanie jednego stanowiska garażowego oraz piętra z świetlicą i pomieszczeniami sanitarnymi. Rok 2007 przyniósł zakończenie budowy długo wyczekiwanej remizy oraz przekazanie nowego wozu bojowego. W 2017 roku nastąpiła wymiana wysłużonego wozu marki Star 244 na Renault G-270.
Obecne wyposażenie i finansowanie
Na dzień dzisiejszy strażacy posiadają dwa pojazdy gaśnicze. Jest to średni RENAULT z 1996 roku, zakupiony w 2017 roku przez Gminę Szczecinek i Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, oraz ciężki RENAULT K 440 z 2022 roku, zakupiony przez Gminę Szczecinek i MSWiA. Ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy Renault K440 posiada zbiornik na wodę o pojemności 5 tysięcy litrów. Robert Serbaluk, kierowca OSP w Gwdzie Wielkiej, podkreślał, że do tej pory jednostka jeździła samochodem Jelcz z 1993 roku.
Zakup nowego pojazdu gaśniczego, którego koszt wyniósł ponad 1,2 miliona złotych, był możliwy dzięki wsparciu wielu darczyńców. Wiceminister klimatu i środowiska, Małgorzata Golińska, zaznaczyła, że współpraca zaowocowała tym, że pierwszy ciężki wóz w powiecie szczecineckim trafił właśnie do Gwdy. St. bryg. Marek Popławski, zastępca Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, dodał, że pojawienie się nowego wozu gaśniczego w OSP Gwda Wielka to przykład rozwoju krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, do którego w latach 2016-2022 trafiło 140 samochodów w województwie.
Jednostka jest wyposażona w dużą ilość nowoczesnego sprzętu, w tym piły, sprzęt hydrauliczny, poduszki powietrzne, sprzęt medyczny, aparaty powietrzne i wiele innych. W związku z tym, że OSP nie prowadzi działalności gospodarczej, wyposażenie pozyskuje wyłącznie z darowizn instytucji państwowych oraz ludzi dobrej woli. Wsparcie dla strażaków z Ochotniczej Straży Pożarnej w Gwdzie Wielkiej zapewniali również szczecineccy leśnicy.
Członkowie i Struktura
Zarząd OSP Gwda Wielka
Obecnie Zarząd Ochotniczej Straży Pożarnej tworzą:
- Prezes - Druh Serbaluk Robert
- Wiceprezes Naczelnik - Druh Gruszecki Mariusz
- Wiceprezes - Druh Dobrowolski Maciej
- Zastępca Naczelnika - Druh Bagiński Rafał
- Sekretarz - Druh Tkaczuk Jakub
- Skarbnik - Druhna Kucharska-Gruszecka Agata
- Gospodarz - Druh Mroczek Henryk
Społeczność strażacka i jej różnorodność
Społeczność strażacką tworzy około trzydziestu strażaków ochotników, którzy z dumą kontynuują chlubne tradycje swoich ojców i dziadków. Najstarszym członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej w Gwdzie Wielkiej, w 2020 roku, był Druh Czesław Nawrot (lat 95), mieszkający z rodziną w Gwdzie Małej.
Straż w Gwdzie jest formacją wielopokoleniową. Do akcji stawali ramię w ramię:
Ojcowie z synami:
- Dobrowolski Zenon z synami Maciejem i Marcinem
- Bagiński Krzysztof z synami Rafałem i Dawidem
- Serbaluk Robert z synem Arturem
- Diakun Sławomir z synem Bogdanem
Matka z synem:
- Kucharska-Gruszecka Agata z synem Karolem
Bracia:
- Bieniek Adam i Piotr
- Bieniek Michał i Krzysztof
- Gruszeccy Damian i Mariusz
- Szwałek Wiesław, Henryk i Zenon
- Jasionas Mateusz i Karol
- Marusiak Mirosław i Piotr
- Tkaczuk Damian i Jakub
W szeregach OSP z żywiołami walczą również: Brzozowski Marcin, Czarnecka Martyna, Henkiel Kornel, Husejko Hubert, Jasionas Ryszard, Lenik Jakub, Niebój Patryk, Okleciński Konrad, Wasilewski Marcin, Woźniak Kamil, Wyszomirski Marcin.
Wielopokoleniowość i "zawodowcy"
Wśród strażaków ochotników są również „zawodowcy” z Państwowej Straży Pożarnej:
- mł. kapitan Bieniek Michał
- ogniomistrz Bieniek Krzysztof
- ogniomistrz Brzozowski Marcin
- aspirant Henkiel Kornel
- strażak Niebój Patryk
- kapitan Okleciński Konrad
- st. kapitan Śledź Mirosław
- mł. ogniomistrz Wasilewski Marcin
- mł. ogniomistrz Tkaczuk Damian
- mł. asp. Tkaczuk Jakub
- mł. asp. Lenik Jakub
Aby dorównać "zawodowcom", ochotnicy poświęcają swój wolny czas na udział w wielu kursach i szkoleniach. Wśród członków OSP są także funkcjonariusze Zakładu Karnego (Dobrowolski Maciej, Wyszomirski Marcin), samorządowcy (Ryszard Jasionas - Wójt Gminy Szczecinek) oraz emeryci (Kamiński Krzysztof, Kolanus Mirosław, Mroczek Henryk, Serafin Adam, Serbaluk Robert).
Zasłużeni członkowie
W poczet zasłużonych członków strażackiej społeczności w Gwdzie należy zaliczyć:
- Śp. Druh Buka Czesław
- Śp. Druh Wyszomirski Henryk
- Śp. Druh Czech Henryk
- Śp. Druh Bobyk Roman
- Śp. Druh Nawrot Czesław
- Śp. Druh Kamiński Krzysztof
- Druh Diakun Bogdan
- Druh Grygorowicz Henryk
- Druh Kolanus Mirosław
- Druh Mroczek Henryk
- Druh Ślosko Waldemar
Działalność Operacyjna i Społeczna
Włączenie do KSRG i intensywność akcji
Dzień 29 czerwca 2004 roku był przełomowy dla jednostki, gdyż OSP włączono do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Od tej chwili wydzielona z OSP Gwda Wielka Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza znacznie zwiększyła intensywność wyjazdów do akcji ratunkowych, osiągając średnio około 70-80 interwencji rocznie. OSP w Gwdzie Wielkiej jest bardzo aktywną jednostką w powiecie - uczestniczy w ćwiczeniach doskonalących umiejętności i wiedzę, często zabezpiecza miasto Szczecinek.
Przykładem interwencji jest nocny pożar budynku gospodarczego w miejscowości Grochowiska, gdzie płomienie szybko objęły znaczną część obiektu. Strażacy z Gwdy Wielkiej koło Szczecinka interweniowali również wspólnie ze strażakami ze Szczecinka i specjalistycznej grupy chemiczno-ekologicznej z Koszalina, reagując na niepokojący poranek dla strażaków z regionu.
Zaangażowanie społeczne i charytatywne
Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Gwdzie Wielkiej to nie tylko gaszenie pożarów i akcje ratownicze. Druhowie aktywnie uczestniczą we wszelkiego typu akcjach społecznych. Od wielu lat wspierają Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, jeżdżą na festyny, dożynki i inne inicjatywy lokalnych władz, różnych stowarzyszeń oraz klubów. OSP w Gwdzie Wielkiej angażuje się również w działalność społeczną i charytatywną, czego przykładem był pokaz ratowniczo-gaśniczy połączony ze zbiórką pieniędzy dla chorej Amelki.
Wśród druhów OSP Gwda Wielka wielu honorowo oddaje krew. Są to między innymi: Dobrowolski Marcin, Gruszecki Mariusz (odznaczony tytułem Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi), Gruszecki Damian, Okleciński Konrad, Tkaczuk Damian. Ponadto, większość strażaków jest w bazie dawców szpiku.
OSP w Gwdzie Wielkiej posiadała również Młodzieżową Drużynę Pożarniczą, która z dumą reprezentowała jednostkę.
Wyróżnienia i odznaczenia
Jednostka została wyróżniona już 19 kwietnia 1995 roku, kiedy to za swoją działalność oraz z okazji 50-lecia otrzymała sztandar oraz Srebrny Medal Za Zasługi Dla Pożarnictwa. Przez cały okres istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej strażacy byli niejednokrotnie wyróżniani za swoją działalność ratowniczą i społeczną. Wśród wyróżnionych znaleźli się między innymi druhowie:
- Bagiński Krzysztof
- Bagiński Rafał
- Bieniek Michał
- Bieniek Krzysztof
- Buka Czesław
- Czech Henryk
- Dobrowolski Zenon
- Dobrowolski Maciej
- Dobrowolski Marcin
- Gruszecki Damian
- Gruszecki Mariusz
- Husejko Hubert
- Jasionas Mateusz
- Jasionas Ryszard
- Kamiński Krzysztof
- Kolanus Mirosław
- Mroczek Henryk
- Nawrot Czesław
- Niebój Patryk
- Okleciński Konrad
- Serbaluk Artur
- Serbaluk Robert
- Szwałek Wiesław
- Tkaczuk Damian
- Wyszomirski Henryk
- Wyszomirski Marcin
- i wielu innych.
Kluczowe wydarzenia i podsumowanie
Dzień 29 sierpnia 2020 roku był okazją do świętowania 75-lecia działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Gwdzie Wielkiej. Obchody rozpoczęła msza święta, po której strażacy przemaszerowali na plac, gdzie odbyła się dalsza część uroczystości. Podczas wydarzenia proboszcz poświęcił pomnik upamiętniający strażackie święto, a druhom wręczono odznaczenia.
Historia straży w Gwdzie Wielkiej przez ponad 75 lat istnienia jest odzwierciedleniem przemian, jakie dokonywały się w Polsce. Były czasy spokojne i burzliwe, były zabawy i kłótnie. Nie mniej jednak zawsze w razie potrzeby strażacy stawali ramię w ramię, nie patrząc na przekonania polityczne czy wyznaniowe, zawsze mogąc na sobie wzajemnie polegać.