Ochotnicza Straż Pożarna, będąca filarem bezpieczeństwa lokalnych społeczności, odgrywa niezastąpioną rolę w walce z zagrożeniami. Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Jodłówce-Wałki to opowieść o ponad stuletniej służbie, poświęceniu i nieustannym rozwoju, mającym na celu zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom i ochronę mienia.
Początki i geneza OSP w Jodłówce
Ochotnicza Straż Pożarna w Jodłówce powstała w 1892 roku, co oznacza, że od tego okresu miejscowość ta posiada zorganizowaną ochronę przeciwpożarową. Na jednostce tej spoczywał i spoczywa główny ciężar walki z pożarami, udział w akcjach gaśniczych i pożarniczych, a także rozwiązywanie miejscowych problemów ochrony przeciwpożarowej.
Potrzeba powołania straży w Jodłówce zrodziła się z uwarunkowań tamtych czasów. W dawnym okresie zabudowania gospodarskie były drewniane, łatwo palne, kryte słomą bądź gontem. Co więcej, budynki mieszkalne nie posiadały komina, a domownicy strawę przygotowywali na tak zwanych dynarkach. Miejscowość bardzo często nawiedzana była klęskami pożarów, które na przestrzeni lat powodowały ogromne zniszczenia i nieodwracalne straty. Właśnie dlatego do walki z pożarami zaczęto przywiązywać coraz większą uwagę.
Ewolucja sprzętu i metody działania
Na początku swego powstania Ochotnicza Straż Pożarna w Jodłówce posiadała wprawdzie wykonane przez miejscowych rzemieślników prymitywne narzędzia do gaszenia ognia, takie jak żerdzie, drabiny, wiadra, ceber i sikawka. Jednak brak zorganizowanej obsługi czynił je mało przydatne. By właściwie można było obsługiwać ręczną sikawkę strażacką, potrzeba było niemałej siły, dlatego też powierzano je strażakom sprawnym i mocnym fizycznie. Strumień wody z sikawki sięgał dość daleko.
Z upływem lat ręczną sikawkę zamieniono na motopompę ręczną, którą obsługiwało już czterech strażaków, również sprawnych i mocnych fizycznie. Na wyposażeniu jednostki w tym okresie znajdowało się 6 sztuk parcianego węża. Motopompa wraz z wężami parcianymi przechowywana była w szopie wybudowanej w czynie społecznym przez strażaków. Do pożaru przenoszono ją wraz z wężami parcianymi w rękach, względnie przewożona była na drewnianym wozie ciągnionym przez samych strażaków bądź wyznaczoną parę koni. W przypadku gdy nie było wyznaczonych koni, zaprzęgano te, które były „pod ręką”.
Środki finansowe na utrzymanie jednostki gromadzone były przez samych strażaków z organizowanych zabaw publicznych względnie zbiórek jajek w okresie Wielkanocy. Oprócz gaszenia pożarów i przysposabiania środków pieniężnych na utrzymanie jednostki, strażacy rok rocznie pełnili warty przy Bożym Grobie w kościele parafialnym w okresie Świąt Wielkanocy oraz w okresie II wojny światowej pełnili warty nocne. W przypadku gdy członek straży nie mógł pełnić w wyznaczonym terminie warty nocnej z uwagi na swoją chorobę, wartę pełniła jego żona. Warty w kościele pełnione były w mundurach koloru kawowego oraz hełmach tak zwanych Czakach, które posiadały grzebień koloru żółtego względnie białego. Grzebień świadczył o pełnionej funkcji w straży. W okresie tym była jedna drużyna strażacka licząca do 16 członków - drużyn młodzieżowych i kobiecych nie było. Warty nocne pełnione były w strojach cywilnych.
Z upływem lat oblicze Ochotniczej Straży Pożarnej w Jodłówce zmieniało się zarówno pod względem umundurowania, wyposażenia i stanu liczbowego. Nie zmieniały się natomiast strażackie serca, wrażliwe na ludzkie nieszczęścia i zawsze otwarte do niesienia pomocy w sytuacjach zagrożenia życia, zdrowia czy mienia.
Ważne daty w historii jednostki
W życiu jednostki na podkreślenie zasługuje fakt, że najbardziej znamiennymi datami były:
- Rok 1955, kiedy to motopompę ręczną zamieniono na motopompę spalinową. Pierwszym mechanikiem motopompy spalinowej był druh Karol Pieszko, a drugim - druh Mieczysław Kiwacki.
- Lata 1963-1965, kiedy to budowano garaż na sprzęt przeciwpożarowy pod okiem ówczesnego Naczelnika OSP, druha Stanisława Pieszki (który funkcję Naczelnika pełnił w latach 1955-1979).
- Rok 1985, pozyskanie samochodu pożarniczego Żuk z Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Przemyślu. Komendantem Wojewódzkim PSP w Przemyślu w tym okresie był płk poż. mgr Stanisław Lula, a Naczelnikiem OSP w Jodłówce - wysokiej rangi działacz społeczny, druh Józef Halejcio s. Marcina. Samochód ten służył OSP w Jodłówce przez 17 lat bez większych awarii dzięki oddanemu kierowcy druhowi Józefowi Halejcio s. Stanisława. Dziś pełni swą służbę w Ochotniczej Straży Pożarnej w Rozborzu Długim.
- Rok 1992, uroczystość jubileuszowa z okazji 100-nej rocznicy istnienia OSP Jodłówka. W czasie tej uroczystości druh Stanisław Zając - Prezes ZW ZOSP RP w Przemyślu, w obecności licznie zebranych strażaków, mieszkańców wsi Jodłówka i zaproszonych gości, przekazał dla jednostki sztandar - symbol wartości nieprzemijających.
- Na pamiątkę wielkiego jubileuszu roku 2000 rozpoczęto budowę Domu Strażaka, który poświęcono i oddano do użytku 25 maja 2003 roku. Budynek to owoc pracy pracowników Urzędu Gminy, bezrobotnych zatrudnionych w ramach robót publicznych, strażaków i sympatyków strażactwa pożarniczego. Na podkreślenie zasługuje fakt, że strażacy na tym obiekcie przepracowali w czynie społecznym 600 dni pod okiem swojego Naczelnika, bez reszty oddanego tej budowie druha Stanisława Kucaba.
- Rok 2001, poświęcenie i przekazanie samochodu STAR 266 (obecnie kierowcą dbającym o jego pełną gotowość jest druh Andrzej Halejcio s. Stanisława).
- Rok 2002, poświęcenie figury patrona strażaków św. Floriana, ufundowanej przez ks. Prałata Kazimierza Wójcikowskiego - proboszcza miejscowej parafii.
- 3 maja 2022 roku odbyła się uroczystość związana ze 130-leciem powołania OSP w Jodłówce. Obchody jubileuszu rozpoczęła polowa msza święta, poświęcenie, a następnie oficjalne przekazanie samochodu ratowniczo-gaśniczego GBA 2,5/16 Mercedes Benz Unimog U5000. Uroczystość uświetniła swą obecnością Pani Anna Schmidt - Wiceminister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Pani Anna Huk - Wicemarszałek Województwa Podkarpackiego. W ceremonii uczestniczył Zastępca Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego PSP st. bryg. Daniel Dryniak, a także Komendant Powiatowy PSP w Jarosławiu bryg. Krzysztof Kowal. Przekazany samochód znajdował się dotychczas na wyposażeniu Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Jarosławiu.
Zakres działalności i rola OSP Jodłówka-Wałki
Wszystko to, co osiągnięto przez lata na rzecz rozwoju jednostki, to ogromna zasługa ludzi, których w tym artykule nie sposób wymienić, a którzy z pokolenia na pokolenie wiążą swoje ambicje z pracą społeczną. Dzisiejsi członkowie OSP w Jodłówce-Wałki są wierni starym tradycjom, ale i równocześnie budują nowy system strażactwa pożarniczego w oparciu o sprawdzone strażackie ideały. Zarząd OSP Jodłówka-Wałki aktywnie działa na rzecz rozwoju jednostki.
Główne cele statutowe i obszary działalności OSP Jodłówka-Wałki obejmują:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów, klęsk żywiołowych i innych miejscowych zagrożeń oraz współdziałanie w tym zakresie z państwową strażą pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami.
- Udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz niniejszego statutu.
- Działania na rzecz ochrony środowiska.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach lokalnych, samorządowych i przedstawicielskich.
- Pomnażanie majątku OSP.
- Realizacja celów społecznie użytecznych poprzez organizację i zabezpieczenie imprez kulturalno-oświatowych, sportowych i rozrywkowych.
- Prowadzenie szkoleń.
- Upowszechnianie kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej.
- Prowadzenie działalności w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji.
- Promocja i organizacja wolontariatu.
- Pomoc ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą.
- Porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym.
Współczesność i przyszłość OSP Jodłówka-Wałki
Dzień 4 maja jest bardzo ważną datą w strażackim kalendarzu - obchodzone jest wtedy święto patrona strażaków, Świętego Floriana. Z tej okazji strażacy OSP Jodłówka-Wałki składają najszczersze życzenia wszystkim druhnom i druhom, aby każdy wyjazd kończył się szczęśliwym powrotem, szczęście sprzyjało zawsze, a każdy problem rozwiązywał się sam.
Dzisiejsi członkowie OSP w Jodłówce, w liczbie 33 członków czynnych, są nośnikiem postępu cywilizacyjnego. Cechuje ich twórcza osobowość i szybkie podejmowanie decyzji. Choć czasy się zmieniły, strażak nie może uczestniczyć w zdarzeniu za pomocą komputera czy internetu - musi brać udział w akcji bezpośrednio.
W swych działaniach OSP Jodłówka-Wałki stawia nie tylko na sprawy bojowe, ale również na poprawę warunków życia mieszkańców wsi, ochronę dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego oraz tradycji. Społeczeństwo wsi Jodłówka przyzwyczaiło się do obecności OSP w życiu wsi, do obecności członków OSP przy gaszeniu pożarów, usuwaniu i likwidacji skutków klęsk żywiołowych, a także obchodach świąt narodowych i kościelnych, zawodach sportowo-pożarniczych i manewrach strażackich. Wszystkie wydarzenia dokumentowane są w kronice jednostki, aby ocalić od zapomnienia ludzi pracujących na rzecz OSP, wspólne działania na rzecz jednostki i wsi, wspólne uroczystości, wspólne przeżycia i dokonania.