Ochotnicza Straż Pożarna w Makowie Dolnym, choć swoje formalne początki datuje na 1945 rok, ma korzenie sięgające drugiej połowy lat 30. XX wieku. Od momentu powstania jednostka ta nieustannie rozwija się, stając się kluczowym elementem bezpieczeństwa i życia społecznego Makowa Podhalańskiego.
Początki i Dalszy Rozwój Jednostki
Narodziny OSP Maków Dolny
Historia straży pożarnej w Makowie Dolnym zaczyna się w drugiej połowie lat 30-tych. W tamtym czasie teren ten znajdował się w dużej odległości od jednostek straży pożarnej w Suchej i Makowie. Problem ten dostrzegła już Rada Miejska Makowa Podhalańskiego, która w czerwcu 1938 roku wystosowała uchwałę, w której zobowiązała się do powołania jednostki straży pożarnej w Makowie Dolnym. Niestety, przed wybuchem wojny najprawdopodobniej nie udało się tego dokonać. Ochotnicza Straż Pożarna w Makowie Dolnym została założona w 1945 roku, tuż po zakończeniu II wojny światowej. Jej pierwszym Komendantem został Władysław Śmietana, były podoficer Wojska Polskiego. Dopiero w 1945 roku, po zakończeniu działań wojennych rozpoczęła działalność jednostka straży pożarnej w Makowie Dolnym.
Pierwsze Lata i Wyposażenie
Początki były trudne - brakowało sprzętu, umundurowania, a strażnica mieściła się w prowizorycznym budynku. Według spisu z 1946 roku na stanie strażaków z Makowa Dolnego znajdowało się m.in. wóz rekwizytowy, wóz dwukołowy, motopompa „Leopoldia” czy też dwie prądownice, co może świadczyć, że jak na tamte czasy jednostka była dość dobrze doposażona. Jak wspominał druh Franciszek Strojek, po 6-cio letniej niewoli niemieckiej wrócił do Makowa Dolnego i pamięta powódź oraz czynny udział strażaków przy ratowaniu ludzi, ich dobytku oraz drewnianego mostu na rzece Skawie na Zbóju. Dodajmy, że podczas II Wojny Światowej na Skawie przebiegała granica pomiędzy III Rzeszą a Generalną Gubernią; co ciekawe, Skawa długo stanowiła wschodnią granicę Suchej Beskidzkiej. Kolejne lata to okres rozwoju jednostki, pozyskiwania nowych członków, a także kompletowania sprzętu, który był wówczas przetrzymywany w poniemieckim budynku kontroli granicznej.
Rozbudowa i Modernizacja (Lata 60. - 2015)
Lata 60-te to okres budowy remizy, która stoi po dzień dzisiejszy. W latach 90-tych do jednostki trafia Żuk - pierwszy w historii samochód ratowniczo-gaśniczy, a w roku 2004 Żuka zastępuje Marigus Deutz. Rok później z inicjatywy strażaków na wzgórzu Dolnego Makowa postawiono krzyż, z tablicami, które upamiętniały 60-lecie istnienia jednostki OSP, a także 40-lecie posługi kapłańskiej ks. Arcybiskupa Stanisława Dziwisza w kościele w Makowie Podhalańskim.
Przełomowy Okres i Dynamiczny Rozwój (Od 2016 roku)
Nowe Kierownictwo i Zmiany Strukturalne
Przełomem okazał się rok 2016, kiedy to naczelnikiem jednostki zostaje Mateusz Szklarczyk. „Kiedy w 2016 roku wszedłem do zarządu jednostki, zastałem razem ze mną zaledwie dwie osoby, które miały kompletnie przeszkolenie, ubezpieczenie i badania” - wspomina prezes zarządu OSP Maków Dolny druh Mateusz Szklarczyk. - „Mieliśmy wtedy zaledwie jeden wyjazd do akcji w całym roku i jeden wysłużony, 42-letni samochód Magirus Deutz bez zbiornika wody, który stanowił praktycznie całe nasze wyposażenie bojowe”. Jak podkreśla prezes, ten trudny punkt wyjścia stał się dla druhów silną motywacją do zmian. Duża część sukcesu modernizacji bazy infrastruktury przypada na wiceprezesa dh Dominika Zajdę. Za przygotowanie jednostki pod kątem bojowym odpowiadają naczelnik dh Grzegorz Głuszek oraz jego zastępca dh Bogusław Baca. Naczelnik Grzegorz Głuszek kieruje podziałem bojowym, a dh Bogusław Baca jako zastępca naczelnika pełni jednocześnie funkcję opiekuna Dziecięcej i Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (DDP i MDP). Podziękowania należą się również osobom odpowiedzialnym za część gospodarczą OSP: dh Łukaszowi Klimasarze, dh Patrycji Możdżeń oraz dh Elżbiecie Działowy. Obecnie za przygotowanie jednostki pod kątem bojowym odpowiada naczelnik Dominik Zajda - lokalny przedsiębiorca i społecznik.
Modernizacja Sprzętowa i Wzrost Potencjału
Jeszcze w 2016 roku Magirus Deutz został zastąpiony przez Forda Rangera, typu GLMB (Gaśniczy Lekki Motopompa Beczka). Dla druhów było to spore ułatwienie, ponieważ do kierowania takim wozem wystarczało prawo jazdy kat. B. A to nie jedyny przejaw wejścia jednostki w XXI wiek. Podczas uroczystości miało miejsce nadanie sztandaru, przekazanie i poświęcenie quada z przyczepką ratowniczą i transportową oraz drona z kamerą termowizyjną. Prezes Zarządu OSP Maków Dolny dh Mateusz Szklarczyk wraz z całym Zarządem jednostki podejmują obecnie starania o wymianę wysłużonego 19-letniego Forda na nowy bus 9-osobowy. Do dwóch lat, na 75-lecie istnienia jednostki, strażacy chcą zakupić średni wóz ratowniczo-gaśniczy, ze zbiornikiem 2500 - 3000 litrów.
Dołączenie do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG)
Z dniem 1 maja 2026 roku Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej włączył Ochotniczą Straż Pożarną Maków Dolny do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). To jeden z najważniejszych dni w historii jednostki. Po jubileuszu 80-lecia OSP Maków Dolny strażacy konsekwentnie przygotowują się do dołączenia do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.
Działalność Operacyjna i Społeczna
Skład Jednostki i Interwencje
Obecnie w szeregach OSP Maków Dolny jest 53 członków, z czego piętnastu strażaków jest przeszkolonych i może brać czynny udział w akcjach ratowniczych, siedmiu z nich jest po kursie Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy, a piętnaście to członkowie Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej; pozostali to członkowie zwyczajni. Strażacy w 2017 roku do akcji wyjeżdżali 15 razy, co spowodowało, że byli czwartą jednostką w powiecie suskim wyjeżdżającą do działań, wśród jednostek spoza Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. W tym roku na akcje wyjeżdżali już 12 razy. Strażacy udają się głównie do pożarów traw, pożarów przewodów kominowych oraz do usuwania gniazd szerszeni, a także zabezpieczają wszelkiego rodzaju imprezy kulturalno-rozrywkowe. Dodatkowo, przy dużych pożarach odpowiedzialni są za budowanie stanowiska wodnego i przetłaczanie wody. Strażacy czynni oraz MDP regularnie uczestniczą we wszelkiego rodzaju zawodach i konkurencjach strażackich. Od blisko trzech lat ta OSP należy do grupy najprężniej rozwijających się jednostek straży pożarnej w powiecie suskim. Można wręcz śmiało stwierdzić, że ta jednostka nie tylko weszła w XXI wiek, a nawet wyprzedziła obecne czasy.
Aktywności Lokalne i Współpraca
Prócz tego strażacy pomogli studentom z Wyższej Szkoły Turystyki i Ekologii w Suchej Beskidzkiej. Nagrali wspólnie ze studentami filmik, dzięki któremu studenci zakwalifikowali się do jednej z prawie dwustu ekip z całego świata. 10 Kwietnia 2018 roku ruszyli na podbój Europy. Ich zadaniem było dotrzeć z jednego z pięciu miast początkowych, w ich przypadku był to Madryt, do Amsterdamu - bez pieniędzy, za to z puszkami Red Bulla na wymianę za transport, nocleg, wyżywienie i co tylko przyszło im do głowy. Na szczególną uwagę zasługuje remont sali bankietowej, przy której pracowało w sumie ponad 20 druhów. Strażacy remontowali salę bankietową w czynie społecznym. Jednostka niedawno otrzymała wpis Wojewody Małopolskiego do Rejestru Jednostek Wspierających Państwowe Ratownictwo Medyczne.
Inicjatywy Promocyjne i Integracyjne
Projekt „Kobiety Straży”
Pod koniec 2017 roku strażacy wpadli na pomysł wydania nietypowego kalendarza. Chcieli w ten sposób wypromować działalność kobiet w straży. Tak powstał kalendarz „Kobiety Straży 2018”, o którym było głośno nie tylko w naszej okolicy. W tym roku druhowie ponowili tą inicjatywę, z jeszcze lepszym skutkiem. Projekt zyskał poparcie Agaty Kornhauser-Dudy - Pierwszej Damy, która zaprosiła druhny do Pałacu Prezydenckiego na początku 2019 roku. Udało się również otrzymać Honorowy Patronat Marszałka Województwa Małopolskiego Pana Witolda Kozłowskiego, patronat Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, Radia Kraków, Gazety Krakowskiej czy też innych lokalnych mediów i partnerów. Projekt, który na przestrzeni lat zyskał szerokie poparcie społeczne i medialne, stał się symbolem odwagi, profesjonalizmu oraz zaangażowania druhen. Centralnym punktem inicjatywy jest kalendarz, w którym każda karta stanowi osobną historię. Jego bohaterkami są druhny, które aktywnie uczestniczą w akcjach ratowniczych, systematycznie podnoszą swoje kwalifikacje, startują w zawodach i z dumą reprezentują swoją jednostkę. Edycja „Kobiety Straży 2026” realizowana jest w szczególnym momencie dla druhów jednostki.
„Piknik Strażacki”
W sierpniu 2017 roku po raz pierwszy z inicjatywy strażaków odbył się „Piknik Strażacki”. Na boisku Szkoły Podstawowej w Makowie Dolnym strażacy zorganizowali masę atrakcji dla dzieci i tych nieco starszych. 1 Września 2018 roku odbyła się druga edycja „Pikniku Strażackiego”, która równie była atrakcyjna, jak poprzednia i przyciągnęła sporą ilość osób. Po zakończeniu części oficjalnej jubileuszu jednostki rozpoczął się festyn rodzinny z atrakcjami dla dzieci, pokazami strażackimi, występami lokalnych zespołów i wspólnym biesiadowaniem przy muzyce.
Strażackie Koło Gospodyń
Kolejną inicjatywą strażaków z Makowa Dolnego było powołanie w lipcu 2018 roku Strażackiego Koła Gospodyń - pierwszego tego typu w Polsce. Główną inicjatorką była Elżbieta Działowy. SKG ma już za sobą niedawny udział w XVIII Powiatowym Konkursie Potraw Regionalnych „O Złotą Warzechę”.
Wyróżnienia i Podziękowania
Odznaczenia dla Jednostki i Strażaków
Obchody rozpoczęły się mszą świętą w kaplicy w Makowie Dolnym w intencji strażaków - zarówno tych obecnie pełniących służbę, jak i tych, którzy odeszli na wieczną wartę. Podczas przemówień nie zabrakło podziękowań, gratulacji i życzeń dalszych sukcesów. Wręczono odznaczenia najbardziej zasłużonym strażakom. Zgodnie z ceremoniałem pożarniczym raport o rozpoczęciu uroczystości złożył dowódca uroczystości mł. kpt. Grzegorz Lipka, a raport przyjął st. bryg. Krzysztof Okrzesik - Komendant Powiatowy PSP w Suchej Beskidzkiej.
Podczas uroczystości jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Makowie Podhalańskim odznaczona została Złotym Medalem za "Zasługi Dla Pożarnictwa" w uznaniu za wieloletnią służbę, ofiarną działalność w ochronie przeciwpożarowej dla dobra społeczeństwa i Rzeczypospolitej Polskiej. W uznaniu zasług dla ochrony przeciwpożarowej Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył Brązowym Krzyżem Zasługi druha Mateusza Szklarczyka. Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP nadało również medale za zasługi dla pożarnictwa oraz pełną poświęcenia służbę na rzecz lokalnej społeczności:
- Złoty Medal - dh Mateusz Szklarczyk
- Srebrny Medal - dh Bogusław Baca, dh Łukasz Adam Klimasara
- Brązowy Medal - dh Dominik Zajda, dh Patrycja Możdżeń
Odznaka "Wzorowy Strażak" - Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP nadało "Odznakę Wzorowy Strażak" za zasługi dla pożarnictwa druhom:
- dh Grzegorz Możdżeń
- dh Magdalena Włosiak
- dh Izabela Działowy
Odznakę Honorową “Zasłużony dla pożarnictwa powiatu suskiego” otrzymali:
- dh Eugeniusz Studnicki
- dh Stanisław Szklarczyk
- dh Andrzej Baca
- dh Grzegorz Głuszek
Odznakę za zasługi dla OSP Gminy Maków Podhalański otrzymał dh Eugeniusz Wywijas.
Odznaki MDP
Odznakę brązową MDP otrzymali:
- dh Wiktoria Malaga
- dh Krzysztof Lurka
- dh Jakub Klimasara
- dh Zofia Kozieł
- dh Antoni Kowalik
- dh Nikola Kudzia
- dh Tomasz Jabcoń
- dh Igor Działek
- dh Sławomir Kudzia
- dh Jakub Gorzkowski
- dh Kacper Spyrka
- dh Maja Klimasara
- dh Kinga Pająk
- dh Nikola Pasierbek
- dh Aniela Kowalik
- dh Karolina Kudzia
- dh Helena Czarny
- dh Klaudia Kudzia
- dh Karol Szczubra
- dh Nikodem Bargiel
- dh Filip Kowalik
- dh Magdalena Jabcoń
- dh Oliwier Działek
- dh Natalia Tatara
Podziękowania za Wsparcie i Zaangażowanie
„Przez osiem dekad nasi druhowie i druhny nieśli pomoc w najtrudniejszych chwilach, pielęgnując tradycję, odwagę i bezinteresowność” - podkreślił prezes zarządu OSP Maków Dolny Mateusz Szklarczyk w imieniu zarządu i wszystkich druhen i druhów. „Niech ten dzień będzie hołdem dla historii i początkiem kolejnego rozdziału wspólnej służby!” Jako Prezes Zarządu OSP Maków Dolny Mateusz Szklarczyk pragnie również złożyć serdeczne podziękowania wszystkim, którzy wspierali jednostkę na przestrzeni tych lat, a nie zostali wymienieni z imienia i nazwiska. Szczególne słowa wdzięczności kieruje do kolegów z Państwowej Straży Pożarnej oraz do druhów z jednostek OSP z całego powiatu suskiego. „Można mieć pomysły i predyspozycje zarządzania, ale bez ludzi nic nie da się zrobić i tu dziękuję wszystkim naszym druhom, którzy budują naszą więź, którzy pomagają w różnych sprawach i problemach, staliśmy się paczką zaprzyjaźnionych ludzi, których cieszy chęć pomagania innym.”
Przyszłość i Misja Jednostki
Dziś OSP Maków Dolny to nowoczesna jednostka, dysponująca dobrze wyposażonymi pojazdami ratowniczo-gaśniczymi, wyszkoloną kadrą oraz aktywnie uczestnicząca zarówno w akcjach ratowniczych, jak i życiu społecznym Makowa Podhalańskiego. „Nie jesteśmy zwykłą jednostką, jak to mawiał mój wykładowca na uczelni »10 % inności niż inni i już jesteś inny«. Działamy w różnych tematach i traktujemy się jak jedna wielka rodzina. Naszym głównym celem jest działalność społeczna w każdym aspekcie tego słowa”. Ostanie trzy lata były dość aktywne w naszej straży, w momencie obejmowania funkcji naczelnika nie spodziewałem się, że będziemy w tym miejscu, w którym obecnie się znajdujemy, ale to przede wszystkim zasługa wszystkich aktywnych strażaków naszej jednostki, którzy pomagali i pomagają w jej rozwoju. Na początku mojej przygody w zarządzie OSP Maków Dolny było nas w sumie 18 osób, w tym roku jest nas 53, jest to już spore zaplecze ludzi, których cieszy działalność prospołeczna. Strażacy z Makowa Dolnego nadal chcą pozyskiwać nowych członków, gotowych nieść pomoc. Poza tym w planach mają remont i rozbudowę górnej sali remizy. Zachęcamy wszystkich, którzy interesują się działalnością społeczną do wstąpienia w struktury zarówno OSP, jak i SKG.