Nowawieś Pałucka to miejscowość o bogatej historii i aktywnej społeczności, w której Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) odgrywa kluczową rolę, będąc dumą mieszkańców i centrum życia lokalnego.
Cele i Misja Ochotniczej Straży Pożarnej
Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej, zgodnie z jej statutem i przepisami, skupia się na szeregu istotnych zadań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa i wsparcie lokalnej społeczności. Celem OSP jest:
- prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z państwową strażą pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami;
- udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń;
- informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi;
- rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej;
- wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz niniejszego statutu;
- działania na rzecz ochrony środowiska;
- wspomaganie rozwoju społeczności lokalnej na terenie miejscowości będącej jej siedzibą, miejscowości położonych w gminie oraz w rejonie pomocy wzajemnej.
Historia Nazwy „Nowawieś Pałucka”
Wielu mieszkańców i przyjezdnych zastanawia się, dlaczego „Nowawieś” pisze się łącznie. Jak przekonują sołtys, Rada Sołecka i wszyscy mieszkańcy, tak jest, „bo tak było od zawsze”. Nazwy miejscowości rządzą się swoimi prawami, a historia Nowejwsi Pałuckiej to potwierdza.
W latach 80. XX wieku, gdy w wiosce zmieniano tablice, pojawiły się takie, na których nazwę „Nowa Wieś” zapisano osobno. Spowodowało to protesty, ponieważ w dowodach osobistych i wszystkich dokumentach, a także w przedwojennych dokumentach i na mapach geodezyjnych, nazwa widniała jako „Nowawieś” pisana razem. Jak wspomina Jan Szablewski, jeden z członków Rady Sołeckiej, „wtedy pisaliśmy wnioski, petycje”. Ostatecznie tablice zostały zmienione na poprawną formę.
Być może kiedyś ktoś zapisał nazwę w formie łącznej i tak już pozostało, a może było tak już od samego początku. Pewne jest, że początki wsi sięgają głęboko w przeszłość, co sprawia, że „Nowawieś jest starą wsią” - przyznaje Rada Sołecka.
Dzieje Miejscowości Nowawieś Pałucka
Miejscowość Nowawieś Pałucka wymieniana jest w dokumentach z XIII wieku. Kiedy w Chomiąży Szlacheckiej powstała parafia, ziemie należące do Nowejwsi są wymieniane jako dobra do niej należące. Kolejny zapis dotyczy wydarzeń z roku 1383, z czasów wojny między Nałęczami a Grzymalitami. J. Łojko w książce „Wojna domowa w Wielkopolsce w latach 1382-1385” opisuje, że drugi najazd Grzymalitów na dobra sędziego kaliskiego (Mikołaja Nałęcza) nastąpił 10 marca 1383 roku. Ludzie Domarata z Iwna, starosty generalnego Wielkopolski, zniszczyli wówczas Mikołajowi z Wenecji sześć wsi położonych koło Żnina: Chomiążę, Grzmiącą, Nowąwieś Pałucką, Obudno, Mokre oraz Dąbrowę.
Okresy Zmian i Rozwoju
Kiedy na tych terenach mieszkali Niemcy, wieś nosiła nazwę Eitelsdor, co jest podane na mapie z 1911 roku. Na pierwszej stronie pisanej jeszcze po niemiecku kroniki szkoły z Nowejwsi, miejscowość nazywana jest Neudorf. Kronikę tę zaczęto pisać w roku 1897 i była to już trzecia kronika szkoły.
Przez długie lata Nowawieś była własnością rodziny Paruszewskich. Za to, że jej członkowie uczestniczyli w powstaniu styczniowym, majątek został skonfiskowany. Kiedy zaczął się okres kolonizacyjny, do Nowejwsi sprowadzano rolników niemieckich. Przed wojną było tu tylko czterech polskich gospodarzy: Dudziak, Przychodniak, Rebert i Szafrański, reszta to gospodarze niemieccy, choć mieszkali też oczywiście polscy parobkowie.
Stara szkoła to prawdopodobnie najstarszy budynek w Nowejwsi. Najpierw uczyły się tam dzieci niemieckie, podczas gdy polskie uczęszczały do szkoły w Chomiąży. W czasie II wojny światowej znajdował się tutaj posterunek niemieckiej policji. Po wojnie szkoła istniała do czasu, gdy oddano do użytku szkołę w Laskach Wielkich. Dziś w budynku starej szkoły w Nowejwsi, zwanym czasem przez mieszkańców Belwederem, znajdują się mieszkania prywatne.
W Nowejwsi znajdowała się kiedyś zlewnia mleka, punkty skupu zboża i żywca, była też poczta i aż do lat 70. działała kuźnia. Był także zbudowany przed rokiem 1900 młyn. Mieszkańcy mieli również w wiosce zakład kołodziejski, czynny już przed wojną, należący do rodziny Dolatów.
Nowawieś Pałucka to miejscowość typowo rolnicza. W wiosce w 1960 roku założone zostało Kółko Rolnicze. Później, kiedy połączyło się z Kółkami Rolniczymi z Chomiąży i Lasek, powstała Międzykółkowa Baza Maszynowa, wchłonięta następnie przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych (SKR), która istniała tu do końca lat 90.
Ochotnicza Straż Pożarna w Nowejwsi Pałuckiej
Mieszkańcy są dumni ze swoich strażaków. Jak mówi Franciszek Maciejewski z Rady Sołeckiej, „do naszej OSP należy średnio co czwarty mieszkaniec”. OSP Nowawieś Pałucka liczy dziś około 50 osób, a do tego dochodzi jeszcze strażacka młodzieżówka.
Jan Szablewski mówi, że oficjalnie podaje się, iż tutejsza OSP powstała w 1928 roku. Jednakże, w kronice szkolnej z Dąbrowy znajduje się zapisek, że kiedy w 1915 roku był duży pożar w majątku w Dąbrowie, to do jego gaszenia przyjechała m.in. sikawka z Nowejwsi. Ponadto, niedawno dowiedziano się z biuletynu „Dzieje straży pożarnej województwa poznańskiego”, że straż powstała w roku 1909. Z tego powodu „zaczynamy się pomału przygotowywać do świętowania 100-lecia” - wyjaśnia Jan Szablewski.
Na imprezy organizowane w Nowejwsi przychodzi wielu ludzi, także z sąsiednich miejscowości. Członkowie Rady Sołeckiej wspominają, że w 2004 roku, podczas dożynek, odbyło się również otwarcie nowej remizy. Były to pierwsze gminne dożynki, które odbyły się poza Gąsawą, a „ludzi było mnóstwo, przyjechało nawet kilku posłów”.
Rozwój Lokalny i Działalność Sołectwa
Sołtys Stanisław Krawczyk rozpoczął trzecią kadencję urzędowania, aktywnie działając na rzecz rozwoju miejscowości. Jak mówi sołtys, który jest jednocześnie naczelnikiem OSP, „Rada Sołecka współpracuje u nas ze strażą pożarną, co roku odbywają się festyny strażackie”.
Za jego kadencji drogi w wiosce, które były wapniowe, pokryto grysem bazaltowym. Powstało również boisko, a od niedawna przy świetlicy stanął plac zabaw. Dzieci ze świetlicy uczestniczą w zajęciach, które prowadzi Zofia Wyzina, regularnie biorąc udział w występach organizowanych przez świetlice z gminy. Mieszkańcy zgodnie przyznają, że „Pani Zosia bardzo dobrze prowadzi te zajęcia, dla dzieci jest świetna”. W planach jest przebudowanie świetlicy, co jeszcze bardziej wzmocni lokalne życie kulturalne i społeczne. Nowawieś Pałucka to spokojna miejscowość, która dzięki zaangażowaniu mieszkańców i lokalnych władz stale się rozwija.