Śmigiel to kilkutysięczne miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, będące siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Nazywane potocznie „miastem wiatraków” ze względu na dawne tradycje młynarskie, dziś szczyci się prężnie działającą jednostką Ochotniczej Straży Pożarnej, która od ponad wieku czuwa nad bezpieczeństwem mieszkańców.
Początki i powstanie jednostki
Historia ochrony przeciwpożarowej w Śmiglu sięga głębiej niż oficjalna data powstania OSP. Do roku 1860 namiastką straży były tzw. „Warty Ogniowe”, powoływane przez władze miejskie spośród mieszkańców. Ich głównym zadaniem było pełnienie wart oraz gaszenie pożarów. Od około roku 1872 ochronę przeciwpożarową powierzono Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół”, jednak formacja ta nie zawsze potrafiła skutecznie przeciwstawić się żywiołowi.
Kluczowym impulsem do zmian był tragiczny pożar z 25 listopada 1814 roku, kiedy to spłonęła niemal cała drewniana zabudowa śródmieścia wraz z ratuszem. Widząc brak odpowiednich służb, 27 marca 1895 roku ówczesny burmistrz Kluge zwołał zebranie informacyjne, na którym wybrano tymczasowy Zarząd (pierwszym prezesem został sam burmistrz). Do maja 1895 roku do jednostki zadeklarowało wstąpienie 72 członków, w tym dwóch Polaków: budowniczy Witold Łukowski i obuwnik Tomasz Rudkiewicz.
Rozwój i historia śmigielskiej strażnicy
Lokalizacja bazy śmigielskich strażaków zmieniała się wraz z rozwojem miasta:
- Pierwsza strażnica znajdowała się na Nowym Rynku (obecnie Plac Wojska Polskiego), w podwórzu Urzędu Miejskiego.
- Następnie sprzęt, w tym sikawkę ręczną, garażowano przy ulicy Kątnej.
- W 1905 roku miasto wybudowało nową strażnicę przy ulicy Ogrodowej (obecnie ul. Powstańców Wielkopolskich).
Budynek przy ul. Powstańców Wielkopolskich po kilku modernizacjach służy jednostce do dnia dzisiejszego. W 1951 roku dobudowano przy niej czteropiętrową wieżę ćwiczeń, a w ostatnich latach przeprowadzono gruntowny remont, uzyskując funkcjonalne zaplecze kuchenne, wyremontowaną świetlicę oraz nowoczesne bramy garażowe.
Wojenne losy i powojenna odbudowa
Działalność jednostki została przerwana przez I wojnę światową, by zostać oficjalnie wznowioną w styczniu 1921 roku. Pierwszym naczelnikiem po wojnie został dh Władysław Pioch. Tragiczny rozdział historii zapisała II wojna światowa. Okupant hitlerowski publicznie rozstrzelał pod ścianą apteki na rynku druhów: Władysława Piocha, Maksymiliana Stachowiaka, Ignacego Cieślę, Wilhelma Kreuschnera, Feliksa Zbierskiego, Leona Szamańskiego, Walentego Czyżowskiego i Romana Przybysza. Skrytobójczo zamordowany został dh Józef Dratwiński, a w Stutthofie zginął dh Czesław Witczak.
Po wyzwoleniu w 1945 roku, pierwszym prezesem został Leonard Graczyk. Strażacy przystosowali do celów pożarniczych półciężarówkę „HORCH”, która służyła do 1963 roku. W 1946 roku społeczeństwo ufundowało jednostce sztandar, a w 1948 roku na budynku przy Placu Rozstrzelanych zamontowano syrenę elektryczną.
Wyposażenie i flota pojazdów
Jednostka OSP Śmigiel od 1995 roku należy do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), co wiąże się z koniecznością posiadania nowoczesnego sprzętu. Obecnie na wyposażeniu znajdują się:
| Typ pojazdu | Model | Rok wprowadzenia | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Ciężki wóz ratowniczo-gaśniczy (GCBA 5/32) | Scania P410 | 2017 | Zbiornik 5000l wody, napęd 4x4, nowoczesna armatura, agregat, maszt oświetleniowy. |
| Średni wóz ratowniczo-gaśniczy (GBA 2,5/16) | MAN TGL 12.240 | 2008 | Wóz pierwszego wyjazdu, zbiornik 2500l wody, 250l środka pianotwórczego. |
| Ciężki wóz ratowniczo-gaśniczy (GCBA 5/24) | Jelcz 010R (422) | 2006 / 2017 | Pojazd pozyskany z JRG PSP Kościan. |
| Lekki samochód ratownictwa technicznego (SLRt) | Ford Transit | 2013 (nowy model) | Zabudowa Frank-Cars, zbiornik 200l, sprzęt do ratownictwa drogowego. |
Oprócz pojazdów jednostka posiada specjalistyczny sprzęt: motopompy Tohatsu, pompy szlamowe Honda, narzędzia hydrauliczne „szczęki życia” LUKAS, aparaty ochrony dróg oddechowych (ODO), agregaty prądotwórcze oraz piły do betonu i stali.
Prezentacja: nowa i wielka Scania z JRG Szamotuły | GCBA Scania P410 6x6
Młodzieżowa Orkiestra Dęta
Integralną częścią OSP Śmigiel jest Młodzieżowa Orkiestra Dęta. Pierwszy zespół powstał w 1946 roku, a po przerwie został reaktywowany w 1977 roku z inicjatywy dh Henryka Majchrzaka. Od początku reaktywacji kapelmistrzem był dh Jan Nowicki. Orkiestra odnosi liczne sukcesy, m.in. zdobywając „Srebrne Pasmo” i „Srebrny Róg” na festiwalach w Lesznie oraz występując za granicą, np. we Frankfurcie nad Odrą. W 2001 roku muzycy wydali własną płytę.
Aktywność operacyjna i sukcesy
OSP Śmigiel jest jedną z najaktywniejszych jednostek w regionie, interweniując średnio 200 razy w roku (w 2017 roku odnotowano 218 wyjazdów). Strażacy biorą również czynny udział w zawodach pożarniczych. Ciekawostką historyczną jest sikawka konna z 1862 roku (zakupiona w firmie EWALD), która pierwotnie służyła w Śmiglu, a w 1927 roku została odsprzedana jednostce w Robaczynie, gdzie do dziś stanowi cenny eksponat startujący w zawodach sikawek konnych.
Jednostka utrzymuje również międzynarodowe relacje, współpracując od 1999 roku ze strażakami z Neufchateau w Lotaryngii (Francja). Dzięki tej wymianie do Śmigla trafił m.in. specjalistyczny sprzęt do rozcinania karoserii oraz hełmy typu Drager.
