Oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne to obecnie standard we wszystkich obiektach, w których zanik napięcia w sieci może powodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi w nim przebywających. Systemy te mają kluczowe znaczenie podczas pożaru lub innego niebezpiecznego zdarzenia, umożliwiając bezpieczne opuszczenie budynku oraz prowadzenie działań ratowniczo-gaśniczych.
Podstawowe definicje i podział systemów
Oświetlenie awaryjne to zbiorcza nazwa dla różnych systemów, które automatycznie włączają się w momencie zaniku podstawowego zasilania elektrycznego. Wyróżniamy:
- Oświetlenie ewakuacyjne: zapewnia bezpieczne opuszczenie budynku w sytuacji zagrożenia.
- Oświetlenie zapasowe (rezerwowe): umożliwia kontynuowanie pracy w sytuacjach, w których natychmiastowe jej przerwanie byłoby problematyczne.
W przypadku zaniku zasilania oświetlenie awaryjne musi włączyć się w ciągu 5 sekund, osiągając 50% wymaganego natężenia, a po 60 sekundach pełne 100%.
Gdzie wymagane jest oświetlenie awaryjne?
Zgodnie z przepisami, systemy te są niezbędne w budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego, budynkach produkcyjnych i magazynowych oraz garażach. Wymagane są m.in. w:
- Teatrach, kinach, operach i filharmoniach.
- Salach konferencyjnych, audytoriach i halach sportowych (przeznaczonych dla ponad 200 osób).
- Muzeach i garażach o powierzchni strefy pożarowej powyżej 1000 m².
- Pomieszczeniach o powierzchni netto ponad 2000 m² w budynkach użyteczności publicznej.
- Strefach, gdzie brak oświetlenia stwarza zagrożenie (np. toalety powyżej 8 m², kabiny wind, schody ruchome).
Wymogi normatywne i projektowe
Prawidłowe działanie systemu oświetlenia awaryjnego opiera się na normach PN-EN 1838 oraz PN-EN 50 172. Projekt musi być uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a oprawy muszą posiadać stosowne dopuszczenia, w tym certyfikat CNBOP-PIB.
| Parametr | Wymaganie (min.) |
|---|---|
| Drogi ewakuacyjne | 1 lx (na podłodze wzdłuż osi drogi) |
| Strefy otwarte (antypaniczne) | 0,5 lx (na polu czynnym) |
| Strefy wysokiego ryzyka | 15 lx lub 10% natężenia podstawowego |
| Stosunek Emaks./Emin. | Maksymalnie 40:1 |
Rozmieszczenie i montaż opraw
W celu zapewnienia właściwej widzialności oprawy powinny być umieszczane co najmniej 2 m nad podłogą. Kluczowe punkty rozmieszczenia to:
- Przy wszystkich drzwiach wyjściowych i wyjściach końcowych.
- W pobliżu schodów, zmiany poziomu oraz skrzyżowań korytarzy.
- Przy zmianie kierunku drogi ewakuacyjnej.
- W pobliżu urządzeń przeciwpożarowych, gaśnic oraz punktów pierwszej pomocy.
Jeśli sprzęt ppoż. nie znajduje się na drodze ewakuacyjnej, musi być oświetlony natężeniem co najmniej 5 lx.
Kontrola, pomiary i konserwacja
Zgodnie z Rozporządzeniem MSWiA, oświetlenie awaryjne należy do urządzeń przeciwpożarowych, co wiąże się z obowiązkiem wykonywania przeglądów technicznych minimum raz w roku. Pomiary natężenia należy wykonywać odpowiedniej klasy luksomierzem.
Wyróżniamy trzy tryby kontroli:
- Test codzienny: inspekcja wzrokowa wskaźników systemu.
- Test comiesięczny: sprawdzenie funkcjonalności poprzez symulację zaniku zasilania.
- Test autonomii: sprawdzenie czasu pracy na baterii (zgodnie z instrukcją producenta).
Współczesne systemy wykorzystują funkcje autotestu lub testu centralnego, które automatycznie rejestrują wyniki i informują o ewentualnych awariach.
Źle zamontowany system oświetlenia awaryjnego Awex Rubic Una
tags: #oswietlenie #awaryjne #hydrant