Tomek i przyjaciele, znany dawniej jako Parowóz Tomek i jego przyjaciele (w oryginale ang. Thomas the Tank Engine and Friends w seriach 1-6 oraz Thomas and Friends od serii 7), to popularny animowany serial telewizyjny dla dzieci. Jego fabuła oparta jest na serii książeczek The Railway Series, które zostały napisane przez Wilberta Awdry’ego.
Geneza i rozwój serialu
Serial jest emitowany z przerwami od 1984 roku. Współcześnie produkcja obejmuje aż 586 odcinków, podzielonych na 24 serie, co świadczy o jego długotrwałej popularności i ewolucji na przestrzeni lat.
Produkcja i technika animacji
Wczesne serie, od 1 do 12, były realizowane przy użyciu tradycyjnych metod. Zostały one nakręcone na taśmie 35 mm za pomocą specjalnej kamery, która filmowała zdalnie sterowane modele lokomotyw i wagonów, wykonane w skali 1. Modele te charakteryzują się wymiennymi, choć nieruchomymi, „twarzami”, co pozwala na ukazanie ich mimiki. Dodatkowo mają ruchome, również zdalnie sterowane, oczy, co dodaje postaciom ekspresji.
Świat Wyspy Sodor
Akcja serialu rozgrywa się na fikcyjnej wyspie Sodor, położonej w pobliżu wybrzeża Wielkiej Brytanii. Wydarzenia te mają miejsce we wszystkich latach XX wieku, z wyjątkiem lat 70. Na całej wyspie funkcjonuje kolej, którą kieruje Pan Szyneczka, pieszczotliwie nazywany przez lokomotywy Grubym Zawiadowcą. Na kolei pracują różnorodne pojazdy: lokomotywy parowe, spalinowe i wąskotorowe. Ponadto w świecie Tomka i Przyjaciół funkcjonują pojazdy drogowe, statki wodne, statki powietrzne, a także dźwigi oraz żurawie, co tworzy bogate i dynamiczne środowisko.

Główni bohaterowie serialu
Wśród głównych bohaterów serialu znajduje się wiele sympatycznych lokomotyw, z których każda ma unikalną osobowość:
- Tomek (ang. Thomas)
- Edek (ang. Edward)
- Henio (ang. Henry)
- Gabryś (ang. Gordon)
- Kuba (ang. James)
- Piotruś (Piotrek; ang. Percy)
- Tobik (ang. Toby)
- Emilka (ang. Emily)
- Dwie bliźniacze lokomotywy: Donald i Darek (ang. Donald and Douglas)
- Wielkie Zachodnie Lokomotywy: Kaczor (Kaczorek; ang. Duck) i Olek (ang. Oliver)
Filmy pełnometrażowe i specjalne
Oprócz regularnych odcinków, serial doczekał się również licznych filmów pełnometrażowych i specjalnych, które poszerzają świat Wyspy Sodor i przedstawiają nowe, ekscytujące przygody bohaterów. Wśród nich wymienić można:
- Wielkie odkrycie
- Bohater torów
- Przygoda na Wyspie Mgieł
- Dzień diesli
- Tajemnica Niebieskiej Góry
- Tajemnica zaginionej korony
- Opowieść o odwadze
- Przygoda się zaczyna
- Legenda o zaginionym skarbie
- Wielki wyścig
- Podróż poza wyspę Sodor
- Wielki świat! Wielkie przygody! (ang. Big World! Big Adventures!)
- Wykopaliska i odkrycia
- Tomek i przyjaciele - Wielki świat! (ang. Thomas and Friends - Big World!)
Emisja serialu w Polsce
Serial Tomek i przyjaciele cieszył się dużą popularnością w Polsce, będąc emitowanym przez różne stacje telewizyjne. Dawniej TVP3 wyemitował serie 1-5, TVP1 serię 11, a TVP ABC serie 13-16. Obecnie polscy widzowie mogą oglądać kolejne serie na kanałach takich jak Polsat JimJam (serie 18-19, a wcześniej 1-11), MiniMini+ (serie 17-23, dawniej 8-10) oraz CBeebies (serie 11, 12 i 14).
Polska wersja językowa
Wersja polska serialu została przygotowana z dbałością o jakość, a za jej opracowanie odpowiadały różne podmioty w zależności od okresu emisji:
- Na zlecenie MiniMini+ (odc. 309-414)
- Na zlecenie platformy nc+ (odc. 441-486, 493-538)
- Na zlecenie platformy CANAL+ (odc.)
Aktorzy głosowi
W polskim dubbingu udział wzięło wielu utalentowanych aktorów, którzy użyczyli swoich głosów głównym i drugoplanowym postaciom:
- Mikołaj Klimek - Gruby Zawiadowca
- Grzegorz Drojewski - Piotruś
- Inni aktorzy to m.in.: Maciej Wysocki, Agnieszka Wójcik, Anna Sienkiewicz, Michał Urzykowski, Paweł Galia, Anna Apostolakis, Hanna Makowska, Jakub Osiński, Andrzej Wójcik, Jerzy Wierciński, Andrzej Gmitrzuk.
Kierownictwo muzyczne
- Michał Skarżyński
Teksty piosenek
Za polskie teksty piosenek, w tym czołówkowe i końcowe, odpowiadały osoby takie jak:
- Magdalena Krylik
- Katarzyna Łaska
- Beata Jankowska-Tzimas
- Krzysztof Pietrzak (czołówka)
- Sebastian Machalski (czołówka i tyłówka)
- Lilka Wasserman (czołówka i tyłówka)
- Karol Kwiatkowski (czołówka i tyłówka)
- Milena Gąsiorek (czołówka i tyłówka)
Lektorzy
Lektorami w polskiej wersji językowej byli:
- Stefan Knothe (tytuł)
- Paweł Galia (tyłówka)
- Janusz Wituch (tyłówka)
- Marek Ciunel (tyłówka)
- Paweł Bukrewicz (tyłówka)
- Agata Bornus
- Maciej Jastrzębski
- Aneta Michalczyk
- Karolina Kowalska
- Bartek Fukiet
Wybrane odcinki i kolekcje przygód
Serial Tomek i przyjaciele oferuje bogactwo historii, często wydawanych w kolekcjach tematycznych. Poniżej przedstawiono przykładowe zestawy odcinków:
Kolekcje odcinków
Zestaw 1
- Tomek i pokaz sztucznych ogni
- Nowy gwizdek Piotrka
- Przygoda Emilki
- Tomek śpieszy na ratunek
Zestaw 2
- Na tip top
- Tomek, Emilka i pług śnieżny
- Edek Wielki
- Kuba dostaje nauczkę
- Tomek dobrze się spisuje
Zestaw 3
- Tomek i cyrk
- Piotrek i magiczny dywan
- Wielka pomyłka Piotrka
- Nie mówcie Tomkowi
- Nowa trasa Emilki
Zestaw 4
- Tomek przybywa na ratunek
- Gabryś rządzi
- Tomek i tuba
- Henio i drzewo życzeń
- Zbyt gorąco dla Tomka
Zestaw 5
- Tomek i wiatr
- Nieustraszony Frycek
- Tomek i odrzutowiec
- Spokojna przejażdżka
- Śladem mąki
Zestaw 6
- Tomek i skarb
- Edek i nowy dźwig
- Tomek i urodzinowa przesyłka
- Zielony zawiadowca
- Prawie najlepszy Kuba
Zestaw 7
- Nowy domek Tobika
- Tomek w toffi
- Wielki silny Henio
- Zwiedzanie wyspy
- Tomek i spadająca gwiazda
Zestaw 8
- Tomek i barwy klubowe
- Damian gubi dzwon
- Wolne popołudnie Tobika
- Kłopotliwe drzewko Tomka
- Jak dobrze być Gabrysiem
Zestaw 9
- Chlap, chlap, chlap!
- Śliski Sodor
- Sodor w śniegu
- Zabawa
- Nowy Gwizdek Tobika
Zestaw 10
- Lew Sodoru
- Skoro świt
- Tomek i prosiaczki
- Czytanie bajek
- Przesyłka Piotrusia
Zestaw 11
- Pogoń za latawcem
- W warsztacie
- Dobre uczynki Henia
- Pszczoły
- Pomocnik Hirek
Zestaw 12
- Strzelające korki Tomka
- Nieświeża przesyłka
- Tomek dowodzi
- Szalony dzień Tomka
- Figle i bigle
Zestaw 13
- Tobik i świszczący las
- Wiktor się zgadza
- Wyprawa po drewno
- Tomek i Zgniotek
- Och, co za zniewaga
Zestaw 14
- Specjalna przesyłka Diesla
- Być Piotrusiem
- Henio i BHP
- Karol i Edek
- Kuba w ciemności
- Tomek i kapelusze
DVD-1: Opowieść o odwadze / Szkolna przesyłka
- Specjalna przesyłka Diesla
- Być Piotrusiem
- Henio i BHP
- Karol i Edek
- Kuba w ciemności
- Tomek i kapelusze
- Zimowe życzenia
DVD-2: Chwiejne koła i gwiazdki
- Tobik i świszczący las
- Wiktor się zgadza
- Wyprawa po drewno
- Tomek i Zgniotek
- Och, co za zniewaga
Zestaw 15
- Przygoda z magnesem
- Wielki Szymek
- Szczęśliwy Hirek
- Gabryś i Ferdynard
Zestaw 16
- Niech pada śnieg
- Niespodzianka
- Szybka Basia
- Piotruś w śniegu
Zestaw 17
- Edek bohater
- Kuba na ratunek
- Węgiel dla Henia
- Zatrzymać autobus!
Zestaw 18
- Emilka i Prast
- Nowi przyjaciele Piotrusia
- Balonowa przygoda
- Kamil parowóz
DVD-1: Centrum ratunkowe
- Edek bohater
- Kuba na ratunek
- Węgiel dla Henia
- Zatrzymać autobus
- Ognisty Felek
DVD-2: Hen, hen daleko!
- Emilka i Prast
- Nowi przyjaciele Piotrusia
- Balonowa przygoda
- Kamil parowóz
Zestaw 19
- Dwa koła
- Czerwoni i niebiescy
- Powolny Sławek
- Mały parowóz który lubił wyścigi
- Kto jest najlepszy
Zestaw 20
- Lokomotywa przyszłości
- Hugo i statek powietrzny
- Bajka o trzech koziołkach
- Zagubiony pociąg naprawczy
- Szyper i syrena
tags: #parowoz #strazacki #tomek #i #przyjaciele